[ULPIANUS libro tertio decimo ad edictum. ] §4.8.17.prItem si unus ex litigatoribus bonis suis cedat, Iulianus libro quarto digestorum scribit non esse cogendum arbitrum sententiam dicere, cum neque agere neque conueniri possit.
[울피아누스, 고시 주해 제13권] 또한 마찬가지로, 만약 소송 당사자 중 일방이 자신의 재산을 양도한다면, 율리아누스는 『학설휘찬』 제4권에서 [그 당사자가] 소송을 제기할 수도 없고 제기당할 수도 없는 이상, 중재인은 판정을 내리도록 강제되어서는 안 된다고 기록하고 있다.
§4.8.17.1Si multo post reuertantur ad arbitrum litigatores, non esse cogendum sententiam dicere Labeo scribit.
만약 소송 당사자들이 훨씬 뒤에 중재인에게로 돌아온다면, 판정을 내리도록 강제되어서는 안 된다고 라베오는 기록하고 있다.
§4.8.17.2Item si plures sunt qui arbitrium receperunt, nemo unus cogendus erit sententiam dicere, sed aut omnes aut nullus.
또한 마찬가지로, 만약 중재를 인수한 사람이 여러 명이라면, 그 중 어느 일방만이 판정을 내리도록 강제되어서는 안 되며, 전원이 강제되거나 혹은 아무도 강제되지 않아야 한다.
§4.8.17.3Inde Pomponius libro trigensimo tertio quaerit, si ita sit compromissum, ut quod Titio disceptatori placet, id Seius pronuntiet, quis sit cogendus? et puto tale arbitrium non ualere, in quo libera facultas arbitri sententiae non est futura.
이에 관해 폼포니우스는 제33권에서, 만약 "해결사인 티티우스가 원하는 바를 세이우스가 선고한다"는 식으로 중재 합의가 이루어졌다면, 누구를 강제해야 하는지 묻고 있다. 그리고 나는 그러한 중재가 무효라고 생각하는데, 그 안에서는 중재인의 판정을 위한 자유로운 결정권이 존재하지 않을 것이기 때문이다.
§4.8.17.4Sed si ita sit compromissum arbitratu Titii aut Seii fieri, Pomponius scribit et nos putamus compromissum ualere: sed is erit cogendus sententiam dicere, in quem litigatores consenserint.
그러나 만약 "티티우스 또는 세이우스의 재정에 의해 [분쟁 해결이] 이루어진다"는 식으로 중재 합의가 이루어졌다면, 폼포니우스도 기록하고 있고 우리도 그 중재 합의가 유효하다고 생각한다. 다만, [두 사람 중] 소송 당사자들이 합의한 자가 판정을 내리도록 강제될 것이다.
§4.8.17.5Si in duos fuerit sic compromissum, ut si dissentirent, tertium adsumant, puto tale compromissum non ualere: nam in adsumendo possunt dissentire.
만약 두 명의 중재인에 대하여 "그들이 의견을 달리할 경우 제3자를 영입한다"는 식으로 중재 합의가 이루어졌다면, 나는 그러한 중재 합의가 무효라고 생각한다. 왜냐하면 영입하는 단계에서 그들이 의견을 달리할 수 있기 때문이다.
sed si ita sit, ut eis tertius adsumeretur Sempronius, ualet compromissum, quoniam in adsumendo dissentire non possunt.
그러나 만약 "그들에게 제3자로서 셈프로니우스가 영입된다"는 식으로 되어 있었다면, 영입하는 단계에서 의견을 달리할 수 없으므로 중재 합의는 유효하다.
§4.8.17.6Principaliter tamen quaeramus, si in duos arbitros sit compromissum, an cogere eos practor debeat sententiam dicere, quia res fere sine exitu futura est propter naturalem hominum ad dissentiendum facilitatem.
그럼에도 불구하고 우리는 먼저 근본적인 문제로서, 만약 두 명의 중재인에 대해 중재 합의가 이루어진 경우, 법무관이 그들에게 판정을 내리도록 강제해야 하는지 여부를 검토해 보자. 의견을 달리하는 것에 대한 인간의 자연스러운 성향 때문에 사건이 거의 해결되지 않은 채 끝날 것이기 때문이다.
in impari enim numero idcirco compromissum admittitur, non quoniam consentire omnes facile est, sed quia et si dissentiant, inuenitur pars maior, cuius arbitrio stabitur.
홀수의 인원에 대해 중재 합의가 허용되는 것은 모두가 쉽게 합의할 수 있기 때문이 아니라, 비록 의견을 달리하더라도 다수파가 발견되어 그 판정이 지지될 것이기 때문이다.
sed usitatum est etiam in duos compromitti, et debet praetor cogere arbitros, si non consentiant, tertiam certam eligere personam, cuius auctoritati pareatur.
그러나 두 명에 대해서도 중재 합의를 하는 것이 통상적이며, 법무관은 중재인들이 합의하지 못할 경우 그 권위에 따라야 할 특정한 제3자를 선택하도록 그들을 강제해야 한다.
§4.8.17.7Celsus libro secundo digestorum scribit, si in tres fuerit compromissum, sufficere quidem duorum consensum, sed si praesens fuerit et tertius: alioquin absente eo licet duo consentiant, arbitrium non ualere, quia in plures fuit compromissum et potuit praesentia eius trahere eos in eius sententiam:
켈수스는 『학설휘찬』 제2권에서, 만약 세 명에 대해 중재 합의가 이루어졌다면 두 사람의 합의만으로도 충분하지만, 제3자 역시 출석해 있는 경우라야 한다고 기록하고 있다. 그렇지 않고 그가 부재한 상태에서는 비록 두 사람이 합의하더라도 중재는 유효하지 않은데, 여러 명에 대해 중재 합의가 이루어졌던 것이고 그의 출석이 그들을 자신의 의견으로 끌어들였을 수도 있었기 때문이다.