[ULPIANUS libro quadragensimo quinto ad edictum. ] §38.2.16.prIn seruitutem petisse non is uidetur, qui ei, qui in possessione erat seruitutis, petenti se in libertatem contradixit, uerum is, qui ex libertate petit in seruitutem.
[ULPIANUS libro quadragensimo quinto ad edictum.] 노예의 점유 상태에 있던 자가 자신을 자유의 신분으로 해달라고 청구하는 것에 대해 이의를 제기한 자는 노예 신분으로의 인도를 청구한 것으로 간주되지 않으며, 오히려 자유의 상태에서 노예 신분으로 인도를 청구하는 자가 그러하다고 간주된다.
§38.2.16.1Sed et si quis non totum suum, sed pro parte uel usum fructum in eo suum dicat uel quid aliud, quod habere non potest in eo, nisi seruus sit, an repellatur quasi in seruitutem petierit? quod est uerius.
그러나 만약 어떤 사람이 (그 사람에 대해) 전부가 아니라 일부를, 혹은 그에 대한 용익권을 자신의 것이라 주장하거나, 혹은 그가 노예가 아니라면 그에 대해 가질 수 없는 다른 무언가를 주장하는 경우, 마치 노예 신분으로의 인도를 청구한 것처럼 거부당해야 하는가? 이것이 더 옳다.
§38.2.16.2Si petierit in seruitutem et optinuerit, mox cognita ueritate passus sit in libertate morari, non debet ei obesse, maxime si habuit iustam causam errandi.
만약 노예 신분으로의 인도를 청구하여 승소했으나, 이내 진실을 알게 되어 자유로운 상태에 머무는 것을 허용했다면, 특히 그에게 착오에 빠질 만한 정당한 이유가 있었을 때에는 그에게 불이익을 주어서는 안 된다.
§38.2.16.3Petisse in seruitutem non uidetur, qui ante litem contestatam destitit: sed et si post litem contestatam, dicendum est nec id nocere debere, quia non usque ad sententiam durauit.
쟁점 결정 전에 청구를 포기한 자는 노예 신분으로의 인도를 청구한 것으로 간주되지 않는다. 그러나 쟁점 결정 후라 하더라도, 판결에 이르기까지 지속되지 않았으므로 이 또한 불이익을 주어서는 안 된다고 말해야 한다.
§38.2.16.4Si patroni filius sit uel exheredatus uel si in seruitutem libertum paternum petiit uel capitis accusauerit libertum, non nocet hoc liberis eius, qui in potestate non sunt: et hoc diui fratres Quintilliis rescripserunt.
만약 파트로누스의 아들이 상속에서 배제된 자이거나, 혹은 그가 아버지의 피해방인을 노예 신분으로 인도해 줄 것을 청구했거나 또는 피해방인을 사형죄로 고소했다 하더라도, 이것은 그의 지배 하에 있지 않은 그의 자녀들에게 불이익을 주지 않는다. 그리고 이 점을 신성한 형제 황제들이 퀸틸리우스 형제들에게 칙답했다.
§38.2.16.5Si quis bonorum possessionem contra tabulas liberti acceperit, ab omni liberti iudicio repellitur, nec tantum si ipsi liberto heres fuerit scriptus, uerum etiam si inpuberi filio substitutus.
만약 어떤 사람이 피해방인의 유언에 반하는 유산 점유를 얻었다면, 그는 피해방인의 유언에 따른 모든 이익으로부터 배제되며, 이는 그 자신이 피해방인의 유언상속인으로 지정된 경우뿐만 아니라, 미성년 아들에 대한 예비유언상속인으로 지정된 경우에도 마찬가지이다.
nam et Iulianus scripsit, si post petitam bonorum possessionem adierit impuberis filii liberti hereditatem patronus, denegari ei debere actiones.
왜냐하면 율리아누스 역시, 만약 유산 점유를 청구한 후에 파트로누스가 피해방인의 미성년 아들의 유산을 승인했다면 그에게 소권이 거부되어야 한다고 기록했기 때문이다.
§38.2.16.6Sed et si quid codicillis fuerit patrono relictum uel mortis causa donatum, simili modo horum quoque persecutio denegabitur.
그러나 유언보칙에 의해 파트로누스에게 남겨진 것이나 사인증여된 것이 있는 경우에도, 마찬가지로 이들에 대한 청구 역시 거부될 것이다.
§38.2.16.7Nonnumquam plane post petitam bonorum possessionem dabitur patrono legati persecutio, si nihil ad emolumentum eius peruenturum sit, quia forte rogatus est alii restituere.
물론 유산 점유를 청구한 후라 할지라도, 만약 그 자신의 이익으로 귀속될 것이 아무것도 없다면, 가령 그가 그것을 타인에게 이전하도록 요청받았기 때문이라면, 파트로누스에게 유증의 청구가 허용될 것이다.
§38.2.16.8Praeterea non tantum quod ipsis nominatim datum est, id se praetor denegaturum ait, uerum etiam si quid proponas ad ipsos per alios peruenturum, ut puta per subiectas personas, quod quidem sunt habituri, non restituturi.
나아가 법무관은 그들 자신에게 명시적으로 주어진 것뿐만 아니라, 타인을 통하여, 예를 들어 지배 하에 있는 자들을 통하여 그들에게 귀속될 것으로 상정되는 것, 게다가 그들이 실제로 보유하고 이전하지 않을 것에 대해서도 자신이 거부할 것이라고 말한다.
§38.2.16.9Dabimus legati petitionem patrono, si seruo patroni dederit libertatem pretio eius patrono praelegato.
만약 피해방인이 파트로누스의 노예에게 자유를 주고 그 노예의 몸값이 파트로누스에게 선취유증되었다면, 우리는 파트로누스에게 유증의 청구권을 인정할 것이다.
§38.2.16.10Ei, qui substitutus erit patrono, qui contra tabulas possessionem petierit, actio eius partis, cuius patrono possessio data erit, non datur.
유언에 반하여 유산 점유를 청구한 파트로누스의 예비유언상속인으로 지정된 자에게는, 파트로누스에게 유산 점유가 인정된 부분의 소권이 주어지지 않는다.
§38.2.16.11Si patronus sit substitutus et patronus uiuo testatore decesserit, filium patroni petentem contra tabulas bonorum possessionem non solius substituti partem occupare, uerum omnibus heredibus pro parte aliquid auferre constat.
만약 파트로누스가 예비유언상속인이고 파트로누스가 유언자의 생존 중에 사망했다면, 유언에 반하여 유산 점유를 청구하는 파트로누스의 아들은 단지 대체될 상속인의 몫만을 차지하는 것이 아니라, 모든 공동상속인들로부터 비례하여 무언가를 빼앗게 된다는 것은 확립된 법리이다.