Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §38.17.2.pr-38.17.2.10

신분 변동에 따른 어머니와 자녀의 상호 법정상속권

9271개 구절 중 6086번째 · 라틴어

요약

울피아누스는 어머니와 자녀(혼외자 포함) 사이의 법정상속관계에 관하여, 당사자의 신분 변화(해방, 노예화, 입양 등)와 다른 상속인의 존재가 상속권에 미치는 영향을 논한다.

[IDEM libro tertio decimo ad Sabinum. ]
[같은 저자, 『사비누스 주석』 제13권] 어머니가 자유인 출신이든 해방자유인 출신이든 마찬가지이다.
§38.17.2.prSiue ingenua sit mater siue libertina, Filium autem uel filiam accipere debemus, siue iuste sint procreati uel uulgo quaesiti: idque in uulgo quaesitis et Iulianus libro quinquagensimo nono digestorum scripsit.
그런데 우리는 '아들' 또는 '딸'을, 적법하게 태어난 자이든 혼외자이든 받아들여야 한다. 그리고 이 점은 혼외자에 대해서도 율리아누스가 『학설휘찬』 제59권에서 기술하였다.
§38.17.2.1Sed si filius uel filia libertini sint effecti, mater legitimam hereditatem uindicare non poterit, quoniam mater esse huiusmodi filiorum desiit: idque et Iulianus scripsit et constitutum est ab imperatore nostro.
그러나 만일 아들이나 딸이 해방자유인이 되었다면, 어머니는 법정상속재산을 청구할 수 없을 것이다. 왜냐하면 그녀는 이러한 자녀들의 어머니이기를 그쳤기 때문이다. 이 점은 율리아누스도 기술하였고 우리 황제에 의해서도 규정되었다.
§38.17.2.2Sed si in seruitute concepit filium et manumissa ediderit, ad legitimam eius hereditatem admittetur: idemque et si serua poenae concepit et restituta edidit: hoc idem et si libera concepit, edidit serua poenae, mox restituta est: sed et si libera concepit et in seruitutem redacta edidit, mox manumissa est, ad legitimam hereditatem eius admittetur.
그러나 만일 그녀가 노예 신분에서 아들을 잉태하고 해방된 후에 출산했다면, 그의 법정상속재산에 인정될 것이다. 형벌 노예로서 잉태하고 복권된 후에 출산한 경우에도 마찬가지이다. 자유로운 상태에서 잉태하고 형벌 노예로서 출산했다가 곧 복권된 경우에도 이와 같다. 그러나 또한 자유로운 상태에서 잉태하고 노예 신분으로 떨어져 출산했다가 곧 해방된 경우에도, 그녀는 그의 법정상속재산에 인정될 것이다.
item si adhuc praegnas manumissa est, dicendum erit prodesse.
마찬가지로 아직 임신 중일 때 해방된 경우에도 유익하다고 해야 할 것이다.
et in seruitute editi filii ad legitimam hereditatem mater admittetur, ut puta si post moram factam in fideicommissa libertate peperit, uel apud hostes et cum eo rediit, uel si redempta edidit.
그리고 노예 신분에서 출생한 아들의 법정상속재산에 대해서도 어머니가 인정될 것인데, 예컨대 신탁해방에 지체가 발생한 후에 출산했거나, 적지에서 출산하여 그와 함께 귀환했거나, 또는 대가를 치르고 풀려난 후에 출산한 경우가 그러하다.
§38.17.2.3Si mulier sit famosa, ad legitimam hereditatem liberorum admittetur.
만일 여성이 악명 높은 자라 하더라도, 자녀들의 법정상속재산에 인정될 것이다.
§38.17.2.4Impuberem, cui pater secundas tabulas fecit, tunc certum est intestatum decessisse, cum omiserint substituti hereditatem eius.
아버지가 보충유언을 작성해 준 미성년자가 무유언으로 사망했음이 확실해지는 것은, 대체지정된 상속인들이 그의 상속을 포기했을 때이다.
quare et si impubes adrogatus sit, dicendum est matrem ad bona eius admitti, quae haberet, si intestatus decessisset.
그러므로 비록 미성년자가 양자 입양되었다 하더라도, 그가 무유언으로 사망했더라면 가졌을 그의 재산에 어머니가 인정된다고 해야 할 것이다.
§38.17.2.5Liberi defuncti sui quidem obstabunt matri eius tam uirilis sexus quam feminini, tam naturales quam adoptiui matremque excludunt, bonorum possessores uero etiam non sui et quidem soli naturales.
피상속인의 '자기 상속인'인 자녀들은 남성이든 여성이든, 친생자이든 양자이든, 그의 어머니에게 장애가 되며 그녀를 배제한다. 그러나 유산점유자들은 비록 '자기 상속인'이 아니라 하더라도 어머니를 배제하되 친생자들뿐이다.
adoptiui autem liberi post emancipationem ita admittuntur, si ex liberis naturalibus fuerint, ut puta nepos naturalis ab auo adoptatus: nam licet sit emancipatus, bonorum possessione accepta matri obstabit.
반면 양자들은 해방된 후에는 그들이 친생 자녀들에 속해 있었던 경우에만 인정되는데, 예컨대 친손자가 할아버지에게 입양된 경우이다. 왜냐하면 비록 그가 해방되었다 할지라도, 유산점유를 승인함으로써 어머니에게 장애가 될 것이기 때문이다.
§38.17.2.6Si uero apud hostes est filius uel nasci speratur, pendet ius matris, donec redierit uel nascatur.
그러나 만일 아들이 적지에 있거나 출생이 기대되는 경우, 그가 귀환하거나 출생할 때까지 어머니의 권리는 미정으로 남는다.
§38.17.2.7Sed si sint sui heredes, uerum hereditas ad eos non pertineat, uideamus, an mater admittatur, ut puta abstinuit se hereditate.
그러나 만일 '자기 상속인'들이 있기는 하나 상속재산이 그들에게 귀속되지 않는 경우, 어머니가 인정될 수 있는지 살펴보자. 예컨대 그들이 상속에서 물러난 경우이다.
§38.17.2.8Africanus et Publicius temptant dicere in casum, quo se abstinent sui, matrem uenire, et tunc ei obstent, quotiens rem haberent, ne nudum nomen sui heredis noceat matri: quae sententia aequior est.
아프리카누스와 푸블리키우스는 '자기 상속인'들이 스스로 물러나는 경우에 어머니가 상속에 참여하며, 그들이 실제로 재산을 보유하는 한에서만 어머니를 가로막아, '자기 상속인'이라는 이름뿐인 명칭이 어머니에게 해가 되지 않도록 해야 한다고 주장하고자 한다. 이 견해가 더 공평하다.
§38.17.2.9Sed si quis decessisset relicta filia, quam in adoptionem legitime dederat, relicta et matre, diuus Pius decreuit cessare senatus consultum Tertullianum et simul esse admittendas ad bonorum possessionem unde proximi cognati matrem et filiam.
그러나 만일 누군가가 적법하게 입양을 보낸 딸과 어머니를 남겨두고 사망했다면, 신성한 피우스는 테르툴리아누스 원로원 의결의 적용이 중단되고 어머니와 딸은 '가장 가까운 혈족' 범주에서 동시에 유산점유에 인정되어야 한다고 결정했다.
sed quod idem Iulianus scripsit matrem ex senatus consulto non posse admitti, si filia in bonorum possessione petenda cessauerit, uerum non erit: succedit enim filiae.
그러나 같은 율리아누스가, 만일 딸이 유산점유 청구를 게을리한다면 어머니는 원로원 의결에 따라 인정될 수 없다고 쓴 것은 사실이 아닐 것이다. 왜냐하면 그녀는 딸을 승계하기 때문이다.
et ideo dicendum erit matrem, donec filia bonorum possessionem petere potest, bonorum possessionem accipere non posse, quoniam succedere quasi legitima speraretur.
따라서 딸이 유산점유를 청구할 수 있는 동안에는 어머니가 유산점유를 받을 수 없다고 해야 할 것이다. 왜냐하면 그녀는 법정상속인처럼 승계할 것으로 기대되기 때문이다.
§38.17.2.10Si bonorum possessione accepta filius emancipatus abstinuerit se hereditate per in integrum restitutionem, uerum est senatus consultum posse locum habere: sed si fuerit rursus immixtus, rursus debet mater abstinere.
만일 유산점유를 받은 후에 해방된 아들이 원상회복에 의해 상속에서 물러났다면, 원로원 의결이 적용될 수 있다는 것은 옳다. 그러나 만일 그가 다시 관여하게 된다면, 어머니는 다시 물러나야 한다.

어휘·문법 주석

  1. §38.17.2.4Impuberem, cui pater secundas tabulas fecit, tunc certum est intestatum decessisse, cum... — 대격과 부정사로 이루어진 절 `impuberem ... decessisse`는 비인칭 동사구 `certum est`(~임이 확실하다)의 주어절을 구성한다. 선행하는 `impuberem`은 부정사 `decessisse`의 의미상 주어이다.
  2. §38.17.2.5adoptiui autem liberi post emancipationem ita admittuntur, si ex liberis naturalibus fuerint — 부사 `ita`는 후속하는 조건절 `si...`를 선취하여, 양자가 해방된 후에 상속에 인정되기 위해서는 '원래 친생 자녀들에 속해 있었던 경우'여야 한다는 제한적 조건(~인 경우에만)을 나타낸다.
  3. §38.17.2.9sed quod idem Iulianus scripsit... uerum non erit — 관계대명사 `quod`는 선행사를 자체적으로 포함하는 명사절(~라는 것)을 형성하여 `uerum non erit`의 주어가 된다. 이 관계절 내부에는 `scripsit`에 걸리는 대격 부정사 구문 `matrem ... non posse admitti`가 포함되어 있다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §38.17.2.pr-38.17.2.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:38.17.2.pr-38.17.2.10

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.