[IDEM libro tertio decimo ad Sabinum. ] §38.17.2.39Quid ergo, si non fuerint omnes excusati uel non omnes reiecti? uidendum, an ei imputetur, cur in locum excusati non petiit: et puto imputandum.
[IDEM libro tertio decimo ad Sabinum.] 그렇다면, 만일 모든 이가 면제된 것이 아니거나 모든 이가 거부된 것이 아니라면 어떻게 될 것인가? 면제된 자의 자리에 왜 청구하지 않았는지가 그녀에게 귀책되는지 검토되어야 하며, 나는 귀책되어야 한다고 생각한다.
§38.17.2.40Quid si decesserint quidam? puto, licet uerba deficiant, sententiam constitutionis locum habere.
만일 몇몇이 사망했다면 어떻게 될 것인가? 나는 비록 문구는 결여되어 있을지라도 칙법의 취지가 적용된다고 생각한다.
§38.17.2.41Sed quod diximus 'reiecti' utrum sic accipimus 'a praetore non dati' an et si suspecti fuerint remoti uel ob neglegentiam uel ignauiam repulsi? etiam hos quis reiectos recte dicet.
그런데 우리가 "거부된"이라고 말한 것에 대하여, 이를 "법무관에 의해 지정되지 않은"으로만 받아들여야 하는가, 아니면 그들이 의심스러운 자로서 해임되었거나 게으름이나 나태함으로 인해 배제된 경우도 포함되는가? 누구나 이들 역시 올바르게 "거부된 자"라고 부를 것이다.
ergo et si latitent? sed longum est: nam nec hoc ei imputetur, cur suspectos non fecit: alioquin et si latitarent, potuit edicto desiderare ut eos praetor adesse iuberet et suspectos eos remouet, si deessent.
그렇다면 그들이 잠적한 경우에도 그러한가? 하지만 그것은 너무 길어질 것이다. 왜냐하면 왜 그들을 의심스러운 자로 제기하지 않았는지도 그녀에게 귀책되어서는 안 되기 때문이다. 그렇지 않다면, 설령 그들이 잠적해 있었다 하더라도, 그녀는 고시를 통해 법무관이 그들에게 출석을 명령하고 그들이 출석하지 않을 때 의심스러운 자로서 그들을 해임해 줄 것을 청구할 수 있었을 것이다.
§38.17.2.42Quid si non compulit eos miscere se tutelae? et cum plenum officium a matre desideremus, et haec ei curanda sunt, ne in hereditate ei obstent.
만일 그녀가 그들로 하여금 후견에 참여하도록 강제하지 않았다면 어떻게 될 것인가? 그리고 우리가 어머니에게 완전한 직무 수행을 기대하는 이상, 이러한 일들도 상속에서 그녀에게 장애가 되지 않도록 그녀에 의해 조처되어야 한다.
§38.17.2.43'Confestim autem sic erit accipiendum ubi primum potuit', id est praetoris copiam habuit huic rei sedentis, nisi forte infirmitate impedita est uel alia magna causa, quae etiam mandare eam ad petendos tutores impediret: ita tamen, ut nullo modo annale tempus excederet.
한편 "즉시"란 "그녀가 최초로 가능했을 때", 즉 이 일을 위해 개정 중인 법무관에게 접촉할 기회를 가졌을 때로 이해되어야 한다. 다만 그녀가 질병이나, 후견인 청구를 위임하는 것조차 방해할 만한 다른 중대한 사유로 인해 방해를 받은 경우는 예외이다. 그러나 어떠한 방식으로도 1년의 기간을 초과해서는 안 된다.
si enim mortalitate filii praeuenta est, nihil matri imputetur.
왜냐하면 만일 자녀의 사망으로 인해 선수를 빼앗긴 것이라면, 어머니에게 아무것도 귀책되지 않기 때문이다.
§38.17.2.44Tractari belle potest, si pupillo amplum legatum sub condicione sit relictum 'si tutores non habuerit' et propterea ei mater non petierit, ne condicione deficeretur, an constitutio cesset.
피후견인에게 "만일 후견인을 두지 않는다면"이라는 조건으로 다액의 유증이 남겨졌고, 그 때문에 조건이 상실되지 않도록 어머니가 그를 위해 후견인을 청구하지 않은 경우, 칙법의 적용이 중지되는지는 흥미롭게 논의될 수 있다.
et puto cessare, si damnum minus sit cumulo legati.
그리고 나는 만일 손실이 유증의 총액보다 적다면 적용이 중지된다고 생각한다.
quod et in magistratibus municipalibus tractatur apud Tertullianum: et putat dandam in eos actionem, quatenus plus esset in damno quam in legato.
이 점은 테르툴리아누스에게서 지방자치단체의 정무관들에 관해서도 논의되고 있는데, 그는 유증보다 손실이 더 큰 한도 내에서 그들에 대해 소송이 허용되어야 한다고 생각한다.
nisi forte quis putet condicionem hanc quasi utilitati publicae obpugnantem remittendam ut alias plerasque: aut uerba cauillatus imputauerit matri, cur curatores non petierit.
다만 이 조건이 다른 많은 조건과 마찬가지로 이른바 공익에 반하는 것으로서 면제되어야 한다고 누군가 생각하는 경우는 예외이다. 혹은 문구를 꼬투리 잡아, 왜 보좌인을 청구하지 않았는지를 어머니의 귀책으로 돌리는 경우는 예외이다.
finge autem plenius condicionem conscriptam: nonne erit matri ignoscendum? aut hoc imputatur matri, cur non desiderauit a principe condicionem remitti? et puto non esse imputandum.
하지만 조건이 더 상세하게 작성되었다고 가정해 보라. 어머니는 용서받아야 하지 않겠는가? 아니면 황제에게 조건의 면제를 청구하지 않은 것이 어머니의 잘못으로 귀책되겠는가? 그리고 나는 귀책되지 않아야 한다고 생각한다.
§38.17.2.45Ego etiam si mater ei, qui soluendo non erit, non petiit tutorem, puto ignoscendum: consuluit enim ei, ut minus inquietetur quasi indefensus.
나는 변제 자력이 없는 자를 위해 어머니가 후견인을 청구하지 않은 경우에도 용서받아야 한다고 생각한다. 왜냐하면 그녀는 그가 대변인 없는 자로서 덜 괴롭힘을 당하도록 그를 배려했기 때문이다.
§38.17.2.46Et si forte quis uxorem communis filii matrem heredem scripsit rogauitque remissa etiam satisdatione, ut filio puberi facto restitueret hereditatem, nec mater ei petiit tutores, debet dici cessare constitutionem, cum patris uoluntatem secuta sit et nihil habenti filio tutores non petierit.
또한 만일 누군가가 공동 자녀의 어머니인 아내를 상속인으로 지정하고, 담보의 제공을 면제하면서까지 자녀가 사춘기에 달했을 때 상속재산을 반환하도록 부탁했으나, 어머니가 그 자녀를 위해 후견인을 청구하지 않았다면, 칙법의 적용이 중지된다고 말해야 한다. 그녀는 아버지의 뜻을 따랐고, 아무것도 가지지 않은 자녀를 위해 후견인을 청구하지 않았기 때문이다.
quod si ei remissa satisdatio non fuerit, contra erit, quoniam uel propter hoc debuit tutores habere.
그러나 만일 그녀에게 담보 제공이 면제되지 않았다면 결론은 반대가 될 것이다. 왜냐하면 바로 이 때문이라도 그는 후견인을 두어야 했기 때문이다.
sed si forte impubes post matris cessationem fuerit adrogatus et impubes obierit, dicendum erit matri aduersus adrogatorem non competere ex stipulatu actionem.
그러나 만일 미성년 자녀가 어머니의 지체 이후에 입양(adrogatus)되고 미성년인 채로 사망했다면, 어머니에게는 입양친에 대하여 약정(stipulatu)에 기한 소송이 인정되지 않는다고 해야 할 것이다.
§38.17.2.47Uidendum est, matre prohibita ius suum uindicare utrum ceteros admittamus, atque si mater non esset, an ipsam heredem dicimus fieri uel aliud nomen successionis induere, sed denegamus ei actiones? et inuenimus rescriptum ab imperatore nostro Antonino Augusto et diuo patre eius Mammiae Maximinae pridie idus Apriles Plautiano iterum consule matre remota eos admitti, qui uenirent, si mater non fuisset: ergo et adgnati ceterique succedent aut, si nemo sit, bona uacabunt.
어머니가 자신의 권리를 주장하는 것이 금지되었을 때, 마치 어머니가 없는 것처럼 우리가 다른 이들을 인정해야 하는가, 아니면 그녀 자신이 상속인이 되거나 다른 상속 명의를 취득하되 소송 제기만을 거부당한다고 해야 하는가? 그리고 우리는 우리의 황제 안토니누스 아우그스투스와 그의 신성한 부친이 플라우티아누스가 두 번째로 집정관이었던 해의 4월 12일(4월 이두스 전날)에 마미아 막시미나에게 내린 회답에서, 어머니가 배제되었을 때는 어머니가 없었더라면 상속받았을 자들이 인정된다고 한 것을 발견한다. 따라서 부계혈족과 그 밖의 자들이 상속할 것이며, 아무도 없다면 재산은 국고로 귀속될 것이다.