[ULPIANUS libro trigensimo quarto ad Sabinum. ] §38.1.9.prOperae in rerum natura non sunt.
[울피아누스, 사비누스 주석 제34권] 노역은 사물의 본성 속에 존재하지 않는다.
§38.1.9.1Sed officiales quidem futurae nec cuiquam alii deberi possunt quam patrono, cum proprietas earum et in edentis persona et in eius cui eduntur constitit: fabriles autem aliaeue eius generis sunt, ut a quocumque cuicumque solui possint.
그러나 장래에 제공될 경의의 노역은 패트런 외의 다른 누구에게도 채무가 될 수 없다. 왜냐하면 그것들의 고유한 성질은 그것을 제공하는 자의 인격과 그것이 제공되는 자의 인격 모두에 존재하기 때문이다. 반면에 수공업 노역이나 그 밖에 그와 같은 종류의 노역은 누구에 의해서든 누구에게든 이행될 수 있는 그러한 것이다.
sane enim, si in artificio sint, iubente patrono et alii edi possunt.
참으로 만일 그것들이 전문 기술에 속하는 것이라면, 패트런의 지시에 따라 다른 사람에게도 제공될 수 있다.