[CALLISTRATUS libro tertio edicti monitorii. ] §38.1.38.prHae demum impositae operae intelleguntur, quae sino turpitudine praestari possunt et sine periculo uitae.
[경고고시 주해 제3권에서, 칼리스트라투스]수치스러움 없이, 그리고 생명의 위험 없이 제공될 수 있는 노무만이 부과된 것으로 이해된다.
nec enim si meretrix manumissa fuerit, easdem operas patrono praestare debet, quamuis adhuc corpore quaestum faciat: nec harenarius manumissus tales operas, quia istae sine periculo uitae praestari non possunt. §38.1.38.1Si tamen libertus artificium exerceat, eius quoque operas patrono praestare debebit, etsi post manumissionem id didicerit.
왜냐하면 매춘부가 해방되었다 하더라도, 그녀가 여전히 육체로 생계를 꾸려가고 있을지라도, 파트로누스에게 동일한 노무를 제공할 의무가 없으며, 해방된 검투사 역시 그러한 노무를 제공할 의무가 없기 때문이다. 왜냐하면 그러한 노무는 생명의 위험 없이 제공될 수 없기 때문이다.그러나 만약 해방노예가 어떤 기술을 행사한다면, 비록 해방 후에 그것을 배웠을지라도, 그 기술의 노무 역시 파트로누스에게 제공할 의무가 있을 것이다.
quod si artificium exercere desierit, tales operas edere debebit, quae non contra dignitatem eius fuerint, ueluti ut cum patrono moretur, peregre proficiscatur, negotium eius exerceat.
하지만 만약 그가 기술을 행사하는 것을 그만둔다면, 그는 자신의 품위에 반하지 않는 노무, 예컨대 파트로누스와 함께 머물거나, 타국으로 여행하거나, 그의 사무를 처리하는 것과 같은 노무를 제공할 의무를 부담할 것이다.