Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §37.8.1.pr-37.8.1.10

해방된 자와 그 자녀들의 유산점유 합류 및 지분 계산

9271개 구절 중 5797번째 · 라틴어

요약

본 청크는 치안관 고시에 따른 '해방된 자와 그의 자녀(손자녀)들의 유산점유에서의 합류(coniunctio)' 요건 및 상속분 계산 사례를 다룬다. 입양, 폐적, 묵과 등 다양한 상황 속에서 해방된 아버지와 그 계통의 손자녀들 간의 유산점유 귀속 관계를 설명한다.

[ULPIANUS libro quadragensimo ad edictum. ] §37.8.1.prSi quis ex his, quibus bonorum possessionem praetor pollicetur, in potestate parentis, cum is moritur, non fuerit, ei liberisque quos in ciusdem familia habuit, si ad eos hereditas suo nomine pertinebit neque notam exheredationis meruerunt, bonorum possessio eius partis datur, quae ad eum tineret, si in potestate permansisset, ita ut ex ea parte dimidiam, reliquam liberi eius hisque dumtaxat bona sua conferat.
[울피아누스, 고시주해 제40권] 치안관이 유산점유를 약속하는 자들 중에서, 피상속인이 사망할 당시에 그의 권력 하에 있지 아니하였던 자가 있는 경우, 그 자 및 그가 동일한 가족 내에 두었던 자녀들에게, 만약 상속이 그들 자신의 명의로 그들에게 귀속되고 또한 이들이 폐적의 오명을 쓰지 않았다면, 만약 그가 권력 하에 머물러 있었더라면 그에게 귀속되었을 부분의 유산점유가 부여된다. 다만, 그 부분에서 절반은 그가, 나머지는 그의 자녀들이 받으며, 오직 자녀들만이 자신의 재산을 병합하는 것으로 한다.
§37.8.1.1Hoc edictum acquissimum est, ut neque emancipatus solus ueniat et excludat nepotes in potestate manentes, neque nepotes iure potestatis obiciantur patri suo.
이 고시는 매우 공평한 것인데, 해방된 자가 단독으로 참여하여 권력 하에 머물러 있는 손자들을 배제하지 않도록 하고, 손자들이 권력상의 권리를 이유로 그들의 아버지를 대항하지 않도록 하기 위함이다.
§37.8.1.2Et in adoptionem datus filius et heres institutus ad hoc edictum pertinet, ut ei iungatur, nepos, qui in aui sui naturalis potestate est.
양자로 보내지고 상속인으로 지정된 아들 역시 이 고시의 적용을 받으므로, 그의 친조부 권력 하에 있는 손자가 그와 합류하게 된다.
iungitur autem nepos patri suo emancipato, siue pater praeteritus sit siue institutus.
한편 손자는 해방된 자신의 아버지가 묵과되었거나 상속인으로 지정되었거나를 불문하고 아버지와 합류한다.
et haec crit differentia inter in adoptionem datum et emancipatum, quod in adoptionem quidem dato non alias iungitur nisi instituto et alio committente edictum, emancipato autem, siue sit institutus emancipatus siue sit praeteritus.
그리고 양자로 보내진 자와 해방된 자 사이의 차이점은 다음과 같다. 즉, 양자로 보내진 자의 경우에는 그가 상속인으로 지정되고 다른 사람이 고시를 발동시키는 경우가 아니면 합류하지 않지만, 해방된 자의 경우에는 해방된 아버지가 상속인으로 지정되었든 묵과되었든 합류한다는 점이다.
§37.8.1.3Filio in potestate ex besse, emancipato ex triente herede instituto Iulianus ait nepotem praeteritum petita contra tabulas bonorum possessione patruo sextantem, patri unciam ablaturum.
권력 하에 있는 아들이 12분의 8, 해방된 아들이 12분의 4의 상속인으로 지정된 경우에, 율리아누스는 묵과된 손자가 유언에 반하는 유산점유를 청구하면 백부로부터 6분의 1을, 아버지로부터 12분의 1을 빼앗아 오게 될 것이라고 말한다.
§37.8.1.4Si pater emancipatus exheredatus sit nepotibus ex eo praeteritis qui erant in potestate retenti, nepotes admittuntur: absurdum enim est, cum patri praeterito iungantur, instituto eo uel exheredato non admitti.
만약 해방된 아버지가 폐적되고 그로부터 태어나 권력 하에 유치되어 있던 손자들이 묵과된 경우, 손자들이 인정된다. 왜냐하면 손자들이 묵과된 아버지와 합류하는 터에, 아버지가 상속인으로 지정되거나 폐적되었다는 이유로 인정되지 않는다는 것은 불합리하기 때문이다.
§37.8.1.5Sed et si patruus eorum, qui erat in potestate, sit praeteritus, pater exheredatus, debent nepotes admitti: nam exheredatus pater eorum pro mortuo habetur.
하지만 그들의 백부(권력 하에 있던 자)가 묵과되고 아버지가 폐적된 경우라 하더라도 손자들은 인정되어야 한다. 왜냐하면 폐적된 그들의 아버지는 사망한 것으로 취급되기 때문이다.
§37.8.1.6Si pater in potestate manens exheredatus uel institutus sit, nepotem ex eo siue in potestate manentem siue emancipatum ad bona aui neque uocari neque uocandum esse Scaeuola ait: totiens enim nepoti consulendum est, quotiens in potestate retentus est patre emancipato.
만약 권력 하에 머물러 있는 아버지가 폐적되거나 상속인으로 지정된 경우, 그로부터 태어난 손자(권력 하에 머물러 있는 자이든 해방된 자이든)는 조부의 재산 상속에 호출되지도 않고 호출되어서도 안 된다고 스카에볼라는 말한다. 왜냐하면 손자의 이익이 보호되어야 하는 것은 아버지가 해방되었는데 손자가 권력 하에 머물러 있는 경우에 한하기 때문이다.
liberos igitur in familia esse oportet, ut huic edicto locus sit, eius scilicet familia, cuius bonorum possessio petitur.
따라서 이 고시가 적용되기 위해서는 자녀들이 가족 내, 즉 그 유산점유가 청구되는 자의 가족 내에 있어야 한다.
sed et si postumus natus sit ex emancipato ante emancipationem conceptus, idem erit dicendum.
그러나 해방 전에 포태되어 해방된 자 이후에 태어난 유복자의 경우에도 동일하게 말해져야 한다.
§37.8.1.7Liberos autem non omnes simul uocat praetor, sed gradatim, hoc est eos, qui sui sunt, scilicet nepotes, si sunt, si minus, eos qui sunt inferioris gradus: nec eos miscebimus.
그러나 치안관은 자녀들 모두를 동시에 호출하는 것이 아니라 단계적으로 호출하는데, 곧 직계비속인 자들, 즉 손자들이 있으면 그들을 호출하고, 없으면 더 낮은 항렬의 자들을 호출하며, 이들을 혼동하지 않는다.
plane si sint ex emancipato nepos et ex nepote eius alio pronepos, dicendum erit utrumque ci iungi: ambo enim in suorum loco successerunt.
명백히 해방된 자로부터 태어난 손자와 그의 다른 손자로부터 태어난 증손자가 있다면, 둘 다 그와 합류한다고 말해야 한다. 왜냐하면 둘 다 직계비속의 지위를 승계하였기 때문이다.
§37.8.1.8Si postliminio nepos redierit, dicendum est eum patri emancipato coniungi.
만약 손자가 포로귀환권에 의하여 돌아온다면, 그는 해방된 아버지와 합류한다고 말해야 한다.
§37.8.1.9Si pater ex duobus filiis, quos in potestate habuit, alterum emancipauerit et nepotem ex eo in locum filii adoptauerit et praeterito emancipato decesserit: Iulianus ait nepoti in locum filii adoptato succurri oportere, ut quasi filius portionem habeat, quam haberet et si extraneus adoptatus esset.
만약 아버지가 자신의 권력 하에 두고 있던 두 아들 중 하나를 해방하고, 그 해방된 아들로부터 태어난 손자를 아들의 지위에 양자로 삼았으며, 해방된 아들을 묵과한 채 사망하였다면, 아들의 지위에 양자로 들어간 손자는 구제되어야 하며, 마치 친아들처럼 외부인이 양자로 삼아졌더라도 얻었을 지분을 가져야 한다고 율리아누스는 말한다.
sic fiet, inquit, ut filius, qui in potestate fuit, tertiam partem, nepos in locum filii adoptatus aliam tertiam emancipatus filius cum nepote altero retento in potestate partiatur: nec enim minus debet ferre nepos in locum filii adoptatus, quam si ab extraneo esset adoptatus.
그리하여 권력 하에 있던 아들이 3분의 1을, 아들의 지위에 양자로 들어간 손자가 다른 3분의 1을, 해방된 아들이 권력 하에 머물러 있던 다른 손자와 함께 (남은) 3분의 1을 나누어 갖게 될 것이라고 그는 말한다. 왜냐하면 아들의 지위에 양자로 들어간 손자는 외부인으로부터 양자로 받아들여졌을 경우보다 더 적게 가져서는 안 되기 때문이다.
§37.8.1.10Illud non interest, quota portio hereditatis ad nepotem pertineat, an perquam modicam: nam et si modica sit, attamen dicemus locum esse huic parti edicti.
손자에게 귀속되는 유산의 지분이 얼마인지, 또는 극히 미미한지는 중요하지 않다. 왜냐하면 그것이 미미하더라도 이 고시의 부분이 적용된다고 말해야 하기 때문이다.

어휘·문법 주석

  1. §37.8.1.prliberisque quos in eiusdem familia habuit — "liberisque quos in eiusdem familia habuit"라는 표현은 아버지가 해방될 당시 친조부의 가부장권 하에 그대로 남아 있던 손자녀들을 지칭한다. 동사 'habuit'는 해방되기 이전의 상태를 기준으로 한다.
  2. §37.8.1.3patruo sextantem, patri unciam ablaturum — 12분법에 기초한 지분 조정을 설명한다. 유언에 반하는 유산점유를 청구하면 백부와 아버지(해방된 아들)의 각 계통에 균등하게 1/2(12분의 6)씩 귀속된다. 백부는 당초 12분의 8에서 12분의 6으로 감소하여 12분의 2(sextans)를 잃는다. 아버지는 당초 12분의 4에서, 자기 계통의 12분의 6을 손자와 절반씩 나누어 12분의 3이 되므로 12분의 1(uncia)을 잃는다. 손자는 백부로부터 12분의 2, 아버지로부터 12분의 1을 빼앗아 총 12분의 3(4분의 1)을 획득한다.
  3. §37.8.1.9nepoti in locum filii adoptato succurri oportere — 피상속인(조부)이 해방한 아들 B의 자녀인 손자 N1을 "아들의 지위(in locum filii)"로 입양한 사례. N1은 독립된 양자로서(외부인인 경우와 마찬가지로) 3분의 1의 지분을 보장받으며, 남은 3분의 1이 해방된 B와 권력 하에 머물러 있던 손자 N2 사이에서 합류(coniunctio)되어 절반씩 분할된다. 이는 입양된 손자의 권리가 부당하게 축소되지 않도록 하기 위한 구제 조치이다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §37.8.1.pr-37.8.1.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:37.8.1.pr-37.8.1.10

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.