Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §37.8.1.11-37.8.1.17

해방된 아들과 손자들의 유산 분할 및 재산병합

9271개 구절 중 5798번째 · 라틴어

요약

해방된 아들과 손자들 사이의 유산 분할 비율 및 재산병합(collatio) 규칙에 관하여, 구체적인 가족 구성의 변수를 들어가며 각자의 상속 지분을 설명하고 있다.

[ULPIANUS libro quadragensimo ad edictum. ] §37.8.1.11Inter ipsum filium et liberos eius diuiditur hereditas ita, ut ipse dimidium, liberi dimidium habeant.
그 아들 자신과 그의 자녀들 사이에 유산이 분할되는데, 곧 그 자신이 절반을, 자녀들이 절반을 갖도록 한다.
proinde pone solum esse filium emancipatum, esse et nepotes in potestate duos, neminem praeterea ex liberis: habebit emancipatus dimidiam partem hereditatis et aliam dimidiam duo nepotes, ut quadrantes ferant.
그리하여 해방된 아들이 한 명만 있고, 권력 하에 머물러 있는 손자가 두 명 있으며, 자녀들 중에 그 외에는 아무도 없다고 가정해 보라. 해방된 아들은 유산의 절반 지분을 가질 것이고, 두 손자가 다른 절반을 가질 것이므로, 결국 손자들이 각각 4분의 1씩 가져가게 된다.
sed si sit praeterea alius filius, eueniet, ut filius habeat dimidiam partem hereditatis, quo nepotes non sunt, alius filius semissem cum filiis suis ita, ut quadrantem hereditatis ipse ferat, quadrans inter liberos eius diuidatur.
그러나 만약 그 외에 다른 아들이 있다면, 손자가 없는 아들이 유산의 절반 지분을 가질 것이고, 다른 아들은 자신의 자녀들과 함께 절반을 갖되, 그 자신이 유산의 4분의 1을 가져가고 4분의 1은 그의 자녀들 사이에 분할되도록 할 것이다.
sed si ambo filii sint emancipati et habeant singuli nepotes, eueniet, ut singuli singulos semisses cum nepotibus suis diuidant ita, ut ipsi quidem quadrantes ferant, nepotes autem residuos quadrantes: et si alter duos filios, alter tres habeant, quadrans unus inter duos, alius inter tres diuiditur.
그러나 만약 두 아들이 모두 해방되었고 각자 손자들을 두고 있다면, 각자가 자신의 손자들과 함께 각각의 절반을 나누어 갖되, 자신들이 4분의 1을 가져가고 손자들이 남은 4분의 1을 가져가게 될 것이다. 그리고 한쪽이 두 아들을, 다른 쪽이 세 아들을 두고 있다면, 하나의 4분의 1은 둘 사이에, 다른 4분의 1은 셋 사이에 분할된다.
§37.8.1.12Si quis ex nepotibus portionem suam omiserit, eueniet, ut non ad patrem eius, sed magis ad fratrem pertineat.
만약 손자들 중 누군가가 자신의 지분을 포기한다면, 그것은 그의 아버지가 아니라 오히려 그의 형제에게 귀속될 것이다.
sed et si omnes nepotes omittant, patruo nihil adcrescet, sed soli patri: quod et si pater omiserit, tunc patruo adcrescet.
그러나 만약 모든 손자가 포기하더라도 백부에게는 아무것도 가산되지 않고 오직 아버지에게만 가산될 것이며, 만약 아버지 또한 포기한다면 그때 백부에게 가산될 것이다.
§37.8.1.13Emancipatus filius si quidem nepotes in aui potestate non habeat, fratribus suis conferet: sed si sint nepotes, uoluit eum praetor filiis suis qui sunt in potestate solis conferre, merito, quia ueniendo ad bonorum possessionem illis solis iniuriam facit.
해방된 아들은 만약 조부의 권력 하에 손자들을 두고 있지 않다면 자신의 형제들에게 병합할 것이다. 그러나 만약 손자들이 있다면 치안관은 그가 권력 하에 있는 자신의 자녀들에게만 병합하도록 하였는데, 이는 당연한 일이다. 왜냐하면 유산점유에 참여함으로써 그는 오직 그들에게만 해를 끼치기 때문이다.
§37.8.1.14Nunc uideamus, quantum eis conferat.
이제 그가 그들에게 얼마를 병합할 것인지 알아보자.
et quidem semper, cum fratribus emancipatus confert, uirilem sibi detrahit: utrum et in eo casu uirilem detrahat, an uero, quia dimidiam partem habeat bonorum possessionis, dimidiam partem etiam bonorum suorum conferat? et puto dimidiam tantum bonorum eis partem conferre: nam et si alius emancipatus sit filius, alius in potestate retentus, filius emancipatus his duobus nepotibus unam partem tantum conferet et patruo eorum qui in potestate mansit unam partem dabit, tertiam ipse habebit: nec quod nepotibus confertur a patruo emancipato, ipsi patri conferent: hoc enim non de bonis aui, sed propter bona postea eis accessit.
실로 해방된 아들이 형제들과 병합할 때는 언제나 자신을 위해 1인분의 지분을 공제한다. 이 경우에도 1인분의 지분을 공제해야 하는가, 아니면 유산점유의 절반 지분을 가지고 있으므로 자신의 재산 또한 절반 지분을 병합해야 하는가? 나는 그가 자신의 재산 중 절반만을 그들에게 병합해야 한다고 생각한다. 왜냐하면 다른 아들이 해방되었고 또 다른 아들이 권력 하에 머물러 있는 경우라 하더라도, 해방된 아들은 이들 두 손자에게는 오직 한 지분만을 병합할 것이고 권력 하에 머물러 있던 그들의 백부에게는 한 지분을 줄 것이며, 그 자신은 3분의 1을 가질 것이기 때문이다. 또한 해방된 백부로부터 손자들에게 병합되는 것을, 그들이 자신의 아버지에게 병합하지는 않는다. 왜냐하면 이는 조부의 재산으로부터가 아니라, 재산을 이유로 나중에 그들에게 합류했기 때문이다.
§37.8.1.15Eueniet igitur, ut pater emancipatus si centum in bonis habeat, quinquaginta sibi detrahat, residua quinquaginta omnibus nepotibus, id est filiis suis conferat, aut si unum nepotem habeat et duos ex alio pronepotes, ita diuidat quinquaginta, ut nepos habeat uiginti quinque, pronepotes ex alio una uiginti quinque: nam et bonorum possessionis ambo unam partem habent.
따라서 만약 해방된 아버지가 재산으로 100을 가지고 있다면, 50을 자신을 위해 공제하고, 남은 50을 모든 손자들, 즉 자신의 자녀들에게 병합할 것이다. 혹은 그가 한 명의 손자와 다른 이로부터 태어난 두 명의 증손자를 두고 있다면, 손자가 25를 가지고 다른 이로부터 태어난 증손자들이 공동으로 25를 가지도록 50을 분할할 것이다. 왜냐하면 유산점유에 있어서도 양자가 한 지분을 가지기 때문이다.
§37.8.1.16Si sit filius in potestate, alius emancipatus, ex defuncto unus nepos in potestate, alius nepos emancipatus, eleganter Scaeuola tractat, patruus emancipatus quantum nepotibus, quantum fratri suo conferat.
만약 권력 하에 아들이 한 명 있고 다른 아들은 해방되었으며, 사망자로부터 권력 하에 손자가 한 명 있고 다른 손자는 해방되었다면, 해방된 백부가 손자들에게는 얼마를, 자신의 형제에게는 얼마를 병합해야 하는지를 스카에볼라는 명쾌하게 논한다.
et ait posse dici tres eum partes facere, unam sibi, unam fratri, unam istis collaturum: quamuis hi minus quam patruus ex hereditate aui concurrente patre sint habituri: quae sententia uera est.
그리고 그가 세 지분을 만들어 하나는 자신에게, 하나는 형제에게, 하나는 그들에게 병합할 것이라고 말할 수 있다고 그는 언급한다. 비록 이들이 아버지가 병존함으로 인하여 조부의 상속재산으로부터 백부보다 더 적게 가져가게 될지라도 그러하다. 이 견해는 옳다.
§37.8.1.17Sed et si sint duo nepotes ex eodem filio hique emancipati sunt et ex altero eorum pronepos in potestate defuncti: partem habebit nepos unus, aliam nepos cum filio suo.
그러나 동일한 아들로부터 태어난 두 손자가 있고 이들이 해방되었으며 그들 중 한 사람으로부터 태어난 증손자가 사망자의 권력 하에 있는 경우, 한 손자가 한 지분을 가질 것이고 다른 손자는 자신의 아들과 함께 다른 지분을 가질 것이다.
sed et si nepos et ex alio nepote defuncto duo pronepotes: unus ex pronepotibus emancipatus soli fratri suo conferat uel, si frater non est, soli patruo, non etiam patruo maiori.
그러나 손자가 한 명 있고 이미 사망한 다른 손자로부터 태어난 두 명의 증손자가 있는 경우, 해방된 증손자 중 한 사람은 자신의 형제에게만 병합하거나, 형제가 없다면 자신의 백부에게만 병합해야 하며, 종조부에게까지 병합해서는 안 된다.

어휘·문법 주석

  1. 37.8.1.11quo nepotes non sunt — "그 아들의 계보에는 손자가 없는 (다른 아들)"을 의미한다. "quo"는 관계대명사 qui의 탈격(장소 또는 관계의 탈격)에서 유래한 부사적 표현으로, 선행사 "alius filius"를 제한하는 역할을 한다.
  2. 37.8.1.14uirilem — 여성명사 portionem(지분)이 생략된 형태이다. 공동상속인 간의 재산병합(collatio)에 있어서, 병합을 수행하는 자가 자신의 몫으로 미리 유치해 두는 '1인분의 지분(인두분)'을 가리킨다.
  3. 37.8.1.16patruo emancipatus — 필사본의 "patruo"는 통상 "patruus"(주격)로 교정된다. 문맥상 "conferat"의 의미상 주어는 '해방된 백부(patruus emancipatus)'이므로, 주격이어야 문법적 격일치(여격의 오류)를 피할 수 있다.
  4. 37.8.1.16concurrente patre — "아버지가 병존하는 상황에서(함께 분할을 청구하는 중에)"를 의미하는 독립탈격 구문(현재분사 concurrente + 명사 patre)이다. 손자들이 그들의 아버지와 동시에 상속에 참여하게 됨으로써 백부보다 적은 지분을 가져가게 되는 상황을 설명한다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §37.8.1.11-37.8.1.17. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:37.8.1.11-37.8.1.17

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.