[ULPIANUS libro nono de officio proconsulis. ] §37.14.1.prPatronorum querellas aduersus libertos praesides audire et non translaticie exsequi debent, cum, si ingratus libertus sit, non impune ferre eum oporteat.
[울피아누스, 프로콘술의 직무에 관한 제9권] 속주 총독들은 해방노예들에 대한 보호자들의 불평을 들어야 하며, 이를 형식적으로가 아니라 철저히 추궁해야 한다. 만약 해방노예가 배은망덕하다면, 그가 처벌 없이 넘어가는 일이 있어서는 안 되기 때문이다.
sed si quidem inofficiosus patrono patronae liberisue eorum sit, tantummodo castigari cum sub comminatione aliqua seueritatis non defuturae, si rursum causam querellae praebuerit, et dimitti oportet.
그러나 그가 만약 보호자(남), 보호자(여) 또는 그들의 자녀들에게 단지 불경할 뿐이라면, 만약 그가 다시 불평의 원인을 제공할 경우 반드시 따를 엄벌의 어떠한 위협 하에, 단지 징계받고 훈방되는 것으로 족하다.
enimuero si contumeliam fecit aut conuicium eis dixit, etiam in exilium temporale dari debebit: quod si manus intulit, in metallum dandus erit: idem et si calumniam aliquam eis instruxit uel delatorem subornauit uel quam causam aduersus eos temptauit.
반면에 만약 그가 그들에게 모욕을 가하거나 비방을 내뱉었다면 일시적 유배에 처해져야 하며, 만약 손을 대어 폭행했다면 광산 노역에 처해져야 한다. 그들에 대해 어떤 무고를 꾸미거나, 밀고자를 매수하거나, 그들을 상대로 어떠한 소송을 기도한 경우에도 이와 같은 처벌이 적용되어야 한다.