[PAULUS libro secundo ad Uitellium. ] §36.2.21.prSi dies adposita legato non est, praesens debetur aut confestim ad eum pertinet cui datum est: adiecta quamuis longa sit, si certa est, ueluti Kalendis Ianuariis centesimis, dies quidem legati statim cedit, sed ante diem peti non potest: at si incerta, quasi 'cum pubes erit' 'cum in familiam nupserit' 'cum 'magistratum inierit' cum aliquid demum, quod scribenti comprehendere sit commodum, fecerit: nisi tempus condicioue optigit, neque res pertinere neque dies legati cedere potest.
[바울루스, 『비텔리우스 주해』 제2권] 만약 유증에 기한(dies)이 붙어 있지 않다면, 그것은 즉시 변제되어야 하거나 또는 그것이 주어진 자에게 즉시 귀속된다. 비록 그것이 아무리 먼 미래일지라도 확실한 기한이 붙어 있는 경우, 예를 들어 "백 번째 1월 1일에"와 같은 경우라면, 유증의 시기(dies legati)는 즉시 도래(cedit)하지만, 그 기한 전에는 청구할 수 없다. 그러나 만약 "성년이 될 때", "어떤 가문으로 시집갈 때", "정무관에 취임할 때", 또는 요컨대 작성자가 열거하기 편리한 어떠한 행위를 마침내 완료했을 때와 같이 불확실한 기한인 경우에는, 그 시기나 조건이 성취되지 않는 한 유증물이 귀속될 수도 없고 유증의 시기가 도래할 수도 없다.
§36.2.21.1Si sub condicione, qua te heredem institui, sub ea condicione Titio legatum sit, Pomponius putat perinde huius legati diem cedere atque si pure relictum esset, quoniam certum esset herede existente debitum iri: neque enim per condicionem heredum fieri incerta legata nec multum interesse tale legatum ab hoc 'si heres erit, dato'.
만약 내가 그대를 상속인으로 지정한 조건과 동일한 조건 하에 티티우스에게 유증이 이루어졌다면, 폼포니우스는 이 유증의 시기가 마치 조건 없이(pure) 유증된 것과 마찬가지로 도래한다고 생각한다. 왜냐하면 상속인이 존재하게 되면 그것이 지급될(debitum iri) 것임이 확실하기 때문이다. 상속인에게 붙은 조건으로 인해 유증이 불확실해지지는 않으며, 그러한 유증은 "만약 상속인이 된다면, 지급할지어다"라는 것과 크게 다르지 않기 때문이다.