Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §36.1.80.pr-36.1.80.5

무유언 시 유언보서에 의한 신탁과 재산 공유

9271개 구절 중 5634번째 · 라틴어

요약

무유언 사망 시 유언보서에 의한 신탁, 제3자에 대한 재산 임치, 노예 해방을 둘러싼 복잡한 신탁 관계, 그리고 예비적 상속대체에 있어서 신탁지분의 귀속 비율에 관한 법적 판단을 다룬다。

[IDEM libro uicensimo primo digestorum. ] §36.1.80.prTitius intestato moriturus, cum haberet uxorem et ex ea filiam emancipatam, codicillis haec uerba inseruit: 'pertinent autem hi codicilli ad uxorem et filiam.
[같은 저자, 학설휘찬 제21권] 티티우스는 아내와 그녀와의 사이에 태어난 해방된 딸이 있는 상태에서 무유언으로 사망할 참이었는데, 유언보서에 다음과 같은 문구를 삽입하였다. "또한 이 유언보서는 아내와 딸에 관한 것이다.
itaque rogo, quidquid aut ego reliquero aut uos ipsae habeatis, commune uobis sit: quod si non ego rogarem, uos pro uestra pietate faceretis'. filia intestati patris bonorum possessionem accepit: quaesitum est, an aliqua pars hereditatis Lucii Titii ex causa fideicommissi a filia matri debeatur.
그러므로 내가 남기거나 혹은 너희 자신이 가지고 있는 것이 무엇이든 너희 사이에 공유가 되기를 청한다. 비록 내가 청하지 않았더라도 너희는 서로의 정애에 따라 그렇게 하였을 것이지만." 딸은 무유언인 아버지의 재산점유를 취득하였다. 루키우스 티티우스의 유산 중 어떤 부분이 신탁유증에 따라 딸로부터 어머니에게 지급되어야 하는지가 문의되었다.
respondit secundum ea quae proponerentur dimidiam partem deberi, si etiam uxor parata sit in commune bona sua conferre.
답변하였다. 제시된 사실들에 따르면, 만일 아내 역시 자신의 재산을 공유에 귀입할 준비가 되어 있다면, 절반의 부분이 지급되어야 한다.
§36.1.80.1Maeuia duos filios heredes (Scaeu. ) reliquerat et eodem testamento ita cauit: 'fidei autem heredum meorum committo, uti omnis substantia mea sit pro deposito sine usuris apud Gaium Seium et Lucium Titium, quos etiam, si licuisset, curatores substantiae meae dedissem remotis aliis, ut hi restituant nepotibus meis, prout quis eorum ad annos uiginti quinque peruenerit, pro portione, uel si unus, ei omnem'. quaesitum est, an fideicommissum praestari a scriptis heredibus Lucio Titio et Gaio Seio debeat.
매비아는 두 아들을 상속인으로 남겼고, 동일한 유언에서 다음과 같이 규정하였다. "나의 상속인들의 신의에 기탁하노니, 나의 모든 재산은 가이우스 세이우스와 루키우스 티티우스에게 이자 없는 임치물로서 놓여야 한다. 만일 허용되었더라면 다른 이들을 배제하고 그들을 내 재산의 관리인으로 지정했을 것인데, 이들이 내 손주들에게 그들 중 누군가가 25세에 이르게 될 때 그 지분에 따라, 혹은 만일 한 명뿐이라면 그에게 전부를 반환하도록 하기 위함이다." 지정된 상속인들로부터 루키우스 티티우스와 가이우스 세이우스에게 신탁유증이 이행되어야 하는지가 문의되었다.
respondit secundum ea quae proponerentur Lucium Titium, item Gaium Seium fideicommissum petere non posse.
답변하였다. 제시된 사실들에 따르면 루키우스 티티우스와 가이우스 세이우스 모두 신탁유증의 이행을 청구할 수 없다.
§36.1.80.2Tres heredes scripsit Maeuium fratrem suum ex dodrante, Seium ex sextante, Stichum eiusdem Seii seruum, filium autem naturalem Maeuii ex uncia et fidei commisit Seii, uti Stichum manumitteret, in haec uerba: 'a te peto, Sei, uti tu Stichum manumitteres: dedi unde faceres'. sed et codicillis ita cauit: 'unciam, ex qua feci Stichum heredem, si quam Seius controuersiam moueret, ad Maeuium fratrem meum reuerti uolo.
그녀는 자신의 형제 매비우스에게 12분의 9를, 세이우스에게 12분의 2를, 세이우스의 노예이자 매비우스의 자연적 아들인 스티쿠스에게 12분의 1의 지분을 지정하여 세 명의 상속인을 두었고, 세이우스의 신의에 스티쿠스를 해방하도록 다음과 같은 문구로 신탁하였다. "세이우스여, 그대에게 스티쿠스를 해방할 것을 청하노라. 그대가 이를 행할 수 있는 재원을 내 주었노라." 그러나 유언보서에서도 또한 다음과 같이 규정하였다. "내가 스티쿠스를 상속인으로 지정한 12분의 1 지분에 대해, 만일 세이우스가 어떤 분쟁을 제기한다면, 나의 형제 매비우스에게 복귀하기를 바란다.
tu, frater, secundum fidem et pietatem tuam, quidquid ad te peruenerit ex hereditate mea Sticho filio tuo restitues: quod ut facias, fidei tuae committo'. quaesitum est, cum Seius adierit hereditatem et propter hoc compulsus Stichum manumiserit, an unciam hereditatis, ex qua Stichus heres institutus est, Sticho manumisso restituere debeat.
형제여, 그대는 그대의 신의와 정애에 따라 나의 유산으로부터 그대에게 귀속될 모든 것을 그대의 아들 스티쿠스에게 반환하라. 그대가 이를 행하도록 그대의 신의에 기탁하노라." 세이우스가 상속을 승인하고 이로 인해 강제되어 스티쿠스를 해방한 경우, 스티쿠스가 상속인으로 지정되었던 유산의 12분의 1 지분을 해방된 스티쿠스에게 반환해야 하는지가 문의되었다.
respondit non proponi Seium rogatum unciam ei restituere.
답변하였다. 세이우스에게 그것을 그에게 반환하도록 청구되었다는 사실은 제시되어 있지 않다.
§36.1.80.3Idem quaesiit, an, si aliquam controuersiam Seius de uncia hac, ex qua Stichus institutus est, facere uelit et Maeuius unciam ex causa fideicommissi a Seio fuerit consecutus, utrum hanc solam unciam, ex qua Stichus institutus est, an uero et dodrantem, ex quo ipse Maeuius institutus est, eidem Sticho restituere debeat.
같은 이가 문의하였다. 만일 세이우스가 스티쿠스가 지정되었던 이 12분의 1 지분에 대해 어떤 분쟁을 제기하고자 하여 매비우스가 세이우스로부터 신탁유증을 원인으로 그 12분의 1 지분을 획득한 경우, 스티쿠스가 지정되었던 이 12분의 1 지분만을 동일한 스티쿠스에게 반환해야 하는지, 아니면 매비우스 자신이 지정되었던 12분의 9 지분 역시 반환해야 하는지.
respondit de omni restituendo, quod ad Maeuium quoquo modo peruenit, testatricem sensisse.
답변하였다. 여유언자는 매비우스에게 어떤 방식으로든 귀속된 모든 것을 반환하도록 의도하였다고 보인다.
§36.1.80.4Pater puerum et puellam heredes instituit eosque inuicem substituit et, si neuter heres esset, cis plures substituit substitutosque inuicem substituit his uerbis: 'substitutos heredes inuicem substituo': eorundem filiorum fidei commisit, ut, qui eorum uita superasset et sine liberis intra annum trigensimum moreretur, hereditatem his, quos heredes substituerat, restituat.
아버지는 아들과 딸을 상속인으로 지정하고 그들을 상호 대체하게 하였으며, 만일 둘 다 상속인이 되지 못하는 경우에는 그들 자리에 여러 명을 대체 지정하고, 그 대체인들을 또한 다음과 같은 문구로 상호 대체 지정하였다. "대체 지정된 상속인들을 상호 대체 지정하노라." 그는 동일한 자녀들의 신의에 기탁하여, 그들 중 더 오래 살아남고 30세 이전에 자녀 없이 사망하는 자는 그가 상속 대체인으로 지정했던 자들에게 유산을 반환하도록 하였다.
filius uita sororem superauit et intra trigensimum annum sine liberis decessit: quaesitum est, ex substitutis uno defuncto ante filium, pars eius, quae ad ceteros substitutos qui superuiuerent pertinet, utrum pro uirilibus an pro hereditariis portionibus, quibus sunt substituti, pertineat.
아들은 누이보다 오래 살았고 30세 이전에 자녀 없이 사망하였다. 대체인들 중 한 명이 아들보다 먼저 사망한 경우, 생존한 다른 대체인들에게 귀속되는 그의 몫이 두수에 따라 귀속되는지, 아니면 그들이 대체인으로 지정되었던 상속지분의 비율에 따라 귀속되는지가 문의되었다.
respondit consequens esse pro his partibus, quibus substituti essent, fideicommissum pertinere.
답변하였다. 그들이 대체인으로 지정되었던 지분에 따라 신탁유증이 귀속되는 것이 당연하다.
§36.1.80.5Maeuia filium heredem instituit ex quincunce, Titian filiam ex quadrante, Septicium filium ex triente, cuius fidei commisit in haec uerba: 'te rogo, fili Septici, si intra uicensimum annum sine liberis morieris, quidquid ex hereditate mea ad te peruenerit, hoc fratribus tuis restituas'. quaesitum est, an Septicio filio defuncto intra uicensimum annum sine liberis hoc fideicommissum utrum pro portionibus hereditariis ad fratrem et sororem eius pertineat an uero aequaliter.
매비아는 아들을 12분의 5 지분으로, 딸 티티아를 12분의 3 지분으로, 아들 세프티키우스를 12분의 4 지분으로 상속인 지정하고, 그의 신의에 다음과 같은 문구로 위탁하였다. "나의 아들 세프티키우스여, 그대에게 청하노니, 만일 그대가 20세 이전에 자녀 없이 사망한다면 나의 유산으로부터 그대에게 귀속된 모든 것을 그대의 형제자매들에게 반환하라." 아들 세프티키우스가 20세 이전에 자녀 없이 사망한 경우, 이 신탁유증이 그의 형제와 자매에게 상속지분의 비율에 따라 귀속되는지 아니면 균등하게 귀속되는지가 문의되었다.
respondit pro parte hereditaria.
답변하였다. 상속지분의 비율에 따라 귀속된다.

어휘·문법 주석

  1. 36.1.80.prquod si non ego rogarem, uos pro uestra pietate faceretis — 반사실가정 조건문(접속법 미완료과거)으로, 설령 유언자가 신탁으로서 명시적으로 청구하지 않았을지라도 모녀간의 정애(pietas)에 따라 당연히 그렇게 하였을 것이라는 도의적 확신을 표현한다.
  2. 36.1.80.prin commune bona sua conferre — 재산귀입(collatio bonorum)의 법리를 가리킨다. 공동상속을 행함에 있어, 각자가 독자적으로 보유한 재산을 공유재산에 귀입·융합할 것을 조건으로 유언보서에 따른 공유신탁 청구권을 절반씩 인정한다는 판단이다.
  3. 36.1.80.1pro deposito sine usuris — 상속재산을 제3자에게 '무이자 임치'로서 보관하도록 규정하고 있으나, 이는 당해 제3자에게 이익을 부여하는 신탁(fideicommissum)이 아니라 단순한 보관 장소의 지정으로 해석되므로, 그들이 자신들을 위해 해당 재산의 인도를 청구할 수는 없다고 판단된다.
  4. 36.1.80.2dedi unde faceres — 관계부사 unde를 사용한 목적·수단의 표현으로, "그대가 (해방을) 행하기 위한 [재원]을 내가 주었다"라는 의미이다. 해방을 의무화하면서 그 자금적 뒷받침을 유산 속에서 제공했음을 뜻한다.
  5. 36.1.80.4cis — 필사본의 오기로 여겨지며, 일반적으로는 "eis"(그들을 위해) 또는 "is"(그들에게)로 읽힌다. 문맥상 직전의 두 자녀(puerum et puellam)를 대신하는 예비적인 상속대체인들을 가리킨다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §36.1.80.pr-36.1.80.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:36.1.80.pr-36.1.80.5

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.