Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §36.1.80.11-36.1.80.16

공제액 충당과 신탁유산에 관한 제반 분쟁

9271개 구절 중 5636번째 · 라틴어

요약

본 청크는 유산 상속에서의 신탁유증(fideicommissum)과 관련된 다양한 구체적 분쟁 사례들(선취유증의 공제, 부양료 및 노예 임금의 귀속, 질권 소송 중 유산 반환 시의 상속인 책임, 숨겨진 유산 발견 시의 추가 청구권 등)에 대한 법학자의 답변들을 수록하고 있다.

[IDEM libro uicensimo primo digestorum. ] §36.1.80.11Heres institutus uxori rogatus totam hereditatem restituere restituit detracta quarta: quaesitum est, cum uxor quartam partem hereditatis praesenti die et reliquam post tempus alii rogata a testatore sic fere fuit: quoniam et ipsi uniuersam rem meam eo, quod filiam meam et nepotem meum heredes scripsi uniuersae substantiae, uideor communicasse fuisset restituere, an id, quod heres ei detraxisset quartae nomine, in restituendo fideicommisso imputare possit.
상속인으로 지정된 자가 아내에게 유산 전부를 반환하도록 청구받아 4분의 1을 공제하고 반환했다. 아내가 유산의 4분의 1을 즉시, 그리고 나머지를 일정 기간 후에 타인에게 (여기에 다음과 같은 혼입구가 있었다: '나 역시 나의 딸과 손자를 전 재산의 상속인으로 지정함으로써 나의 전 재산을 공유하게 한 것처럼 보이기 때문이다') 반환하도록 유언자로부터 청구받았던 경우, 상속인이 그녀로부터 4분의 1이라는 명목으로 공제한 액수를 그녀가 신탁을 반환할 때 충당할 수 있는지가 문의되었다.
respondit, quatenus cepisset, fideicommisso obstrictam.
답변하였다. 그녀가 취득한 한도 내에서 신탁유증에 구속된다.
§36.1.80.12Heredum fidei commisit, ut, quidquid ex parte tertia hereditatis peruenerit ad eos, id redderent Gaio Maeuio alumno testatoris, cum fuerit annis quindecim, et subiunxit haec uerba: 'interim ex refectu paupertatis, qui ad uos peruenerit, alatis eum ex usuris pro quantitate nummorum redactis.
유언자는 유산의 3분의 1로부터 상속인들에게 귀속되는 모든 것을, 유언자의 피후견인(양자)인 가이우스 매비우스가 15세가 되었을 때 그에게 반환하도록 상속인들의 신의에 기탁하고, 다음 문구를 덧붙였다. "그동안 귀하들에게 귀속되는 지분의 수익으로부터, 회수된 원금의 양에 상응하는 이자율에 따라 그를 부양하라.
hoc amplius eidem alumno meo hominem Caletanum et uernam sutorem, qui eum artificio suo mercede data alere poterit'.
이에 더하여 같은 피후견인에게 칼레타누스라는 노예와 그의 기술에서 나오는 임금으로 그를 부양할 수 있는 제화공 출신 가내 노예를 [유증한다]." 지정상속인들이 회수된 이자 총액이 감당할 수 있는 것보다 훨씬 적은 부양료만을 지급했을 때, 전 기간의 잔액도 지급하도록 강제되어야 하는지 아니면 15세를 완료한 날부터의 잔액만 지급하도록 강제되어야 하는지가 문의되었다.
quaesitum est, cum alimenta multo minora praestiterint heredes scripti, quam usurae summae redactae competebant, an et residuas praestare compelli debeant totius temporis an ex die, quo quintum decimum explesset? et cum serui legati ei specialiter, ut ex mercedibus aleretur, statim uenierint, utrum mercedes an usuras petere debeat? respondit secundum ea quae proponerentur testatorem uideri de omni reditu et mercede seruorum restituenda sensisse.
그리고 그의 임금으로부터 부양받도록 특별히 유증된 노예들이 즉시 인도되었을 때, 임금을 청구해야 하는가 이자를 청구해야 하는가? 답변하였다. 제시된 사실들에 따르면 유언자는 모든 수익과 노예들의 임금을 반환할 의도였던 것으로 보인다.
§36.1.80.13Pluribus heredibus institutis, in quibus et libertis tribus ex dodrante, eisdem fundos per praeceptionem dedit et ab his petit, ne eos alienarent et ut, qui uita superasset, solidos eosdem fundos optineret: deinde unius ex his libertis Otacilii fidei commisit, uti quidquid ad eum ex hereditate bonisue peruenisset, deducto pro ea parte aere alieno et legatis et sibi uiginti aureis restituat Titio: quaesitum est, an etiam partes tertias fundorum, praelegatorum cum conlibertis eidem, deducere deberet.
지정된 여러 상속인들 중 4분의 3 지분을 부여받은 세 명의 해방노예들에게 선취유증으로 토지들을 주고, 그 토지들을 처분하지 말 것과 생존자가 해당 토지 전부를 차지할 것을 청하였다. 그 후 이들 해방노예 중 한 명인 오타킬리우스의 신의에 기탁하여, 유산이나 재산으로부터 그에게 귀속된 모든 것을 그 지분에 따른 채무와 유증, 그리고 자신을 위한 20아우레우스를 공제하고 티티우스에게 반환하도록 청하였다. 그는 공동해방노예들과 함께 자신에게 선취유증된 토지의 3분의 1 지분 또한 [신탁 반환 시] 공제해야(즉, 반환하지 않아도) 하는지가 문의되었다.
respondit secundum ea quae proponerentur non debere restituere praeceptionem, cum ipse testator et legata excipi uoluisset.
답변하였다. 제시된 사실들에 따르면 유언자 자신이 유증을 제외하기를 원했으므로 선취유증된 부분을 반환할 의무는 없다.
§36.1.80.14Maritus uxore instituta herede ex parte tertia et pluribus ei fideicommissis datis dotem quoque praelegauit his uerbis: 'Seiae uxori meae dari uolo a filiis meis summam dotis eius, quae mihi pro ea illata est' eiusdemque uxoris fidei commisit, ut partem hereditatis et quaecumque ei legasset post mortem suam Titio filio communi restitueret.
남편은 아내를 3분의 1의 상속인으로 지정하고 여러 신탁유증을 준 뒤, 다음 문구로 지참금 또한 선취유증하였다. "내 아내 세이아에게 그녀를 위해 나에게 들어온 지참금의 액수가 내 아들들로부터 주어지기를 원한다." 그리고 같은 아내의 신의에 기탁하여 그녀의 사후에 유산 지분 및 그녀에게 유증된 모든 것을 공동의 아들 티티우스에게 반환하도록 청하였다.
quaesitum est, an summam quoque dotis inter cetera legata ex causa fideicommissi filio suo restituere debeat.
그녀가 다른 유증과 함께 지참금 액수 또한 신탁유증을 원인으로 아들에게 반환해야 하는지가 문의되었다.
respondit non alias, nisi manifestum esset de dote quoque restituenda testatorem sensisse: atque etiamsi sensisset et hoc fuerit adprobatum, ita eius quoque petitionem fore, si non minus in quantitate, quae Falcidiae nomine remaneret, foret quam in quantitate dotis.
답변하였다. 유언자가 지참금 또한 반환하도록 의도했음이 명백하지 않은 한 반환하지 않는다. 또한 그러한 의도가 증명되었다 하더라도, 팔키디우스법에 따라 남는 액수가 지참금의 액수보다 작지 않은 경우에만 그것의 청구 또한 인정될 것이다.
§36.1.80.15Rogatus hereditatem restituere Septicio, cum erit annis uiginti, interea fundos, quos defunctus pignori acceperat, uendidit et propterea pigneraticia iudicio a debitore conuentus decessit herede relicto Sempronio et iudicio nondum finito restituit hereditatem Septicio.
세프티키우스가 20세가 되었을 때 유산을 반환하도록 청구받았던 자가, 그 사이에 피상속인이 질권으로 취득했던 토지를 매각하였다. 그 때문에 채무자로부터 질권 소송을 제기당한 채 셈프로니우스를 상속인으로 남겨두고 사망했고, 판결이 아직 끝나지 않은 상태에서 유산을 세프티키우스에게 반환했다.
quaesitum est, an iudicio nihilo minus ipse condemnari debeat, cum potucrit retinere (uel caueri sibi) id, quod ex causa iudicati praestaturus esset.
그는 판결의 원인으로 지급하게 될 액수를 유보하거나(혹은 보증을 제공받거나) 할 수 있었으므로, 그럼에도 불구하고 자신이 판결에서 패소 선고를 받아야 하는지가 문의되었다.
respondit iudicii exsecutionem nihilo minus aduersus heredem et post restitutam hereditatem mansisse.
답변하였다. 유산이 반환된 후라 하더라도 상속인에 대한 소송의 실행은 여전히 유지된다.
§36.1.80.16Heres eius, qui post mortem suam rogatus erat uniuersam hereditatem restituere, minimam quantitatem, quam solam in bonis fuisse dicebat, his quibus fideicommissum debebatur restituit: postea repertis instrumentis apparuit quadruplo amplius hereditate fuisse: quaesitum est, an in reliquum fideicommissi nomine conueniri possit.
사후에 유산 전부를 반환하도록 청구받았던 자의 상속인이 재산 속에 오직 그것만이 있었다고 주장하는 지극히 적은 액수를 신탁유증이 지급되어야 할 자들에게 반환하였다. 그 후 장부(증서)들이 발견됨으로써 유산이 4배 이상 존재했음이 밝혀졌다. 남은 부분에 대해 신탁유증을 원인으로 소송을 제기할 수 있는지가 문의되었다.
respondit secundum ea quae proponerentur, si non transactum esset, posse.
답변하였다. 제시된 사실들에 따르면 화해(합의)가 이루어지지 않은 이상 가능하다.

어휘·문법 주석

  1. §36.1.80.11sic fere fuit: quoniam et ipsi uniuersam rem meam eo, quod filiam meam et nepotem meum heredes scripsi uniuersae substantiae, uideor communicasse fuisset — 이 부분은 사본상의 중대한 혼란(텍스트의 중복 혼입)을 포함하고 있다. "quoniam... communicasse"까지의 어구는 §36.1.80.8의 문구가 잘못 삽입된 것으로, 원래의 문맥인 아내의 반환 의무 상황("rogata fuisset restituere")에 관한 구문을 단절시키고 있다.
  2. §36.1.80.13deducere deberet — 동사 `deducere`는 여기에서 신탁으로 타인에게 반환해야 할 유산으로부터 '공제하다(차감하여 자신의 수중에 남겨두다)'라는 의미로 사용되었다. 질의자는 선취유증(praeceptio)된 토지의 지분도 신탁 반환 대상에서 공제해도 되는지(즉, 반환하지 않아도 되는지)를 묻고 있으며, 답변은 '반환할 필요가 없다(공제해도 된다)'는 취지이다.
  3. §36.1.80.14non alias, nisi manifestum esset — `non alias, nisi...` 구문은 조건적 한정을 나타내며, "~가 아닌 한 결코 (반환할 의무가 없다)"라는 강한 조건을 부과한다. 유언자의 의사(mens)가 대단히 명백한 경우에만 지참금이 신탁 반환 대상에 포함된다는 엄격한 해석을 보여준다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §36.1.80.11-36.1.80.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:36.1.80.11-36.1.80.16

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.