[PAULUS libro uicesimo primo quaestionum. ] §35.1.81.prIulius Paulus Nymphidio.
[파울루스, 『학문론』 제21권] 율리우스 파울루스가 님피디우스에게.
Quaesisti, si ita in testamento cautum esset: 'Stichus si rationes reddiderit, cum contubernali sua liber esto eisque decem heres dato', an Sticho mortuo antequam rationes redderet, uel pariatore nel reliqua habente, libera esset mulier? et an de legato idem accipiamus.
귀하는 다음과 같이 유언서에 규정되어 있는 경우에 대해 질문하였다. “스티쿠스는, 만약 그가 결산을 완료하였다면, 그의 동거녀와 함께 자유 몸이 될 것이며, 상속인은 그들에게 10을 줄 것이다.” 스티쿠스가 결산을 하기 전에 사망하였는데, 그가 결산을 마친 상태였거나 혹은 미청산금을 보유하고 있었던 경우에, 그 여성이 자유롭게 될 것인가? 그리고 유증에 대해서도 동일하게 이해해야 하는가?
libertate data, si rationes reddiderit, hanc condicionem rationum reddendarum, ut iussus uideatur reliqua reddere, si qua habet, cum fide actus sui.
“만약 결산을 완료하였다면”이라는 조건으로 자유가 부여된 경우, 결산을 완료해야 한다는 이 조건은, 그가 자신의 행위의 성실성에 따라 만약 소지하고 있는 미청산금이 있다면 그것을 반환하라는 명령을 받은 것으로 간주되어야 한다.
quae si nulla sunt, pure accepisse libertatem uidebuntur: et si post aditam hereditatem decessit, competente libertate etiam legatum eos secutum est.
만약 그러한 미청산금이 전혀 없다면 그들은 무조건적으로 자유를 얻은 것으로 간주될 것이다. 그리고 상속인이 상속을 승인한 후에 스티쿠스가 사망하였다면, 자유가 유효해짐에 따라 유증 역시 그들에게 귀속된다.
quod si, cum adhuc reliqua haberet, decessit, sub eadem condicione et contubernalis eius libertatem accepisse uidetur et defecta uidebitur condicione.
반면에 그가 여전히 미청산금을 보유한 채 사망하였다면, 그의 동거녀 역시 동일한 조건 하에 자유를 얻은 것으로 간주되어 조건은 불성취된 것으로 보일 것이다.
sed non ineleganter illud dicetur Stichum quidem sub condicione manumissum, contubernalem autem eius pure et illam coniunctionem non ad coniungendam condicionem, sed ad necessitudinem demonstrandam pertinere.
그러나 다음과 같이 주장하는 것도 매우 세련된 방식이다. 즉, 스티쿠스는 조건부로 해방된 것이 맞지만 그의 동거녀는 무조건적으로 해방된 것이며, 그 “함께”라는 결합은 조건을 결합시키기 위한 것이 아니라 그들의 관계를 나타내기 위한 것이라는 점이다.
§35.1.81.1Tunc demum pro impleta habetur condicio, cum per eum stat, qui, si impleta esset, debiturus erat.
조건은, 만약 그것이 성취되었을 경우 채무를 지게 되었을 자의 귀책으로 인하여 방해받은 때에 비로소 성취된 것으로 간주된다。