[IDEM libro duodecimo epistularum. ] §35.1.112.prTales condiciones 'si monumentum' puta 'fecerint' pluribus propositae non possunt nisi in omnibus simul personis exsistere.
[같은 저자, 『서간집』 제12권.] 가령 “만약 그들이 무덤을 세운다면”과 같이 여러 사람에게 제시된 조건은, 모든 사람에게 동시에 충족되지 않는 한 성취될 수 없다.
§35.1.112.1Item: 'si Symphoro et Ianuario centum Titius praestiterit, fundum ei lego'. Symphoro mortuo an legatum perisset? sed hoc quoque sic puto interpretandum ut si, dum quisque eorum uiuet, praestitisset.
마찬가지로, “만약 티티우스가 심포루스와 야누아리우스에게 100을 지급한다면, 나는 그에게 토지를 유증한다”라고 한 경우, 심포루스가 사망함으로써 유증이 실효되었을까? 하지만 이에 대해서도 나는 그들 각자가 살아 있는 동안에 지급이 이루어진 것처럼 해석되어야 한다고 생각한다.
sed benigna interpretatione dicendum, si non post moram Titii Symphorus decessit, debere partem dimidiam Ianuario dantem partem fundi dimidiam legatarium esse consecuturum.
다만, 관대한 해석에 의하면, 티티우스의 지체 후에 심포루스가 사망한 것이 아니라면, 야누아리우스에게 절반을 지급함으로써 수증자가 토지의 절반을 획득하게 된다고 말해야 한다.
§35.1.112.2De illo quoque quaeritur: fundus quibusdam legatus est, si pecuniam certam in funus impensamque perferendi corporis in aliam regionem dedissent.
다음 쟁점에 대해서도 질문이 제기된다. 장례 및 시신을 다른 지역으로 운구하는 비용으로 특정 액수의 돈을 지급할 것을 조건으로 하여, 특정인들에게 토지가 유증되었다.
nam nisi uterque dederit, neutri est legatum, quoniam condicio nisi per utrumque expleri non potest.
왜냐하면 두 사람 모두 지급하지 않는 한 어느 쪽에도 유증이 성립하지 않기 때문인데, 조건은 두 사람 모두를 통해서만 충족될 수 있기 때문이다.
sed haec humanius interpretari solemus, ut, cum duobus fundus legatus sit, si decem dedissent, et alteri dando partem legatum quoque debeatur.
그러나 우리는 이를 더 너그럽게 해석하는 것이 상례이므로, 두 사람에게 토지가 유증되고 “만약 그들이 10을 지급한다면”이라는 조건인 경우, 한 사람이 자신의 몫을 지급함으로써 그 사람에게도 유증이 인정되어야 한다.
§35.1.112.3Priscus respondit statuliberum non utique ibi ubi pater familias decessit aut ubi ipse relictus sit aut ubi uelit, rationes reddere debere, sed interim proficisci ad eum, cui reddere debeat, utique si is rei publicae causa aberit: uerissimum est autem, ut alias aliud ex persona locoque sit aestimandum.
프리스쿠스는 조건부 자유 노예가 가장이 사망한 곳이나 자신 이 남겨진 곳, 혹은 자신이 원하는 곳에서 회계 보고를 해야 하는 것은 아니며, 오히려 그동안 회계 보고를 해야 하는 상대방이 있는 곳으로 가야 하고, 특히 상대방이 공무로 인해 부재중인 경우에는 더욱 그러하다고 답변했다. 그러나 때에 따라 인물과 장소에 따라 다르게 평가되어야 한다는 것은 매우 정당하다.