Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §35.1.101.pr-35.1.101.4

유언 조건 해석에서 문언보다 우선하는 유언자의 의사

9271개 구절 중 5432번째 · 라틴어

요약

파피니아누스는 신탁유증 및 유언에서의 결혼, 후견 등의 여러 조건에 대해, 단순한 문언상의 성취 여부보다 유언자의 진정한 의사를 존중하여 해석해야 함을 판례를 통해 보여준다.

[IDEM libro octauo responsorum. ]
[동일한 저자(파피니아누스)의 『답변록』 제8권.] 아버지가 유언으로 딸 세웨리아나 프로쿨라를 친척인 아엘리우스 필리푸스와 결혼시키기로 지정하였다.
§35.1.101.prPater Seuerianam Proculam Aelio Philippo cognato nuptiis testamento designauit: eidem filiae praedium, si Aelio Philippo nubsisset, uerbis fideicommissi reliquit: quod si non nubsisset, idem praedium Philippo dari uoluit: nondum uiripotens puella diem suum obiit.
또한 같은 딸에게, 만약 그녀가 아엘리우스 필리푸스와 결혼한다면, 신탁유증의 문언으로 토지를 남겼다. 그리고 만약 결혼하지 않는다면, 같은 토지가 필리푸스에게 주어지기를 원했다. 아직 결혼 적령기에 달하지 않은 소녀가 사망했다.
respondi, cum in condicionibus testamentorum uoluntatem potius quam uerba considerari oporteat, Aelio Philippo fideicommissum ita datum uideri, si ei Procula defuncti filia nubere noluisset: quare cum ea prius, quam uiripotens fieret, uita decesserit, condicionem exstitisse non uideri.
나는 답변하였다. 유언의 조건에서는 문언보다 의사가 고려되어야 하므로, 아엘리우스 필리푸스에게 신탁유증은 피상속인의 딸 프로쿨라가 그와 결혼하기를 원치 않았을 경우에만 그렇게 주어진 것으로 보아야 한다. 따라서 그녀가 결혼 적령기에 달하기 전에 세상을 떠났으므로, 조건이 성취된 것으로 보이지 않는다.
§35.1.101.1Ita fideicommisso dato: 'uolo restituas, si sine liberis decedas' condicio deficit ex uoluntate uel uno filio superstite relicto.
"만약 당신이 자녀 없이 사망한다면 반환하기를 바란다"라는 방식으로 신탁유증이 주어진 경우, 유언자의 의사에 따라 단 한 명의 자녀라도 생존하여 남겨졌다면 조건은 불성취로 끝난다.
§35.1.101.2Condicionum uerba, quae testamento praescribuntur, pro uoluntate considerantur: et ideo cum tutores testamento dati, quoniam interea puer adoleuerat, id egerint, ut curatores ipsi constituerentur, condicio fideicommissi talis praescripta: 'si tutelam in annum octauum decimum gesserint’ defecisse non uidebitur.
유언에 규정된 조건의 문언은 유언자의 의사에 따라 고려된다. 따라서 유언으로 지정된 후견인들이, 그사이에 소년이 장성했기 때문에 자신들이 보좌인으로 선임되도록 주선했을 때, "만약 그들이 18세까지 후견을 맡았다면"이라고 규정된 신탁유증의 그러한 조건은 불성취된 것으로 보이지 않는다.
§35.1.101.3Socrus nurui fideicommissum ita reliquerat: 'si cum filio meo in matrimonio perseuerauerit': diuortio sine culpa uiri post mortem socrus facto defecisse condicionem respondi.
시어머니가 며느리에게 "만약 내 아들과의 혼인을 지속한다면"이라는 방식으로 신탁유증을 남겼다. 시어머니가 사망한 후 남편의 과실 없이 이혼이 이루어진 경우, 조건이 불성취되었다고 나는 답변하였다.
nec ante diem fideicommissi cedere, quam mori coeperit nupta uel maritus, et ideo nec Mucianam cautionem locum habere, quia morte uiri condicio possit exsistere.
또한 신탁유증의 권리 발생은 아내나 남편이 죽기 시작하기 전에는 생기지 않으며, 따라서 남편의 죽음으로 조건이 성취될 수 있으므로 무키우스의 담보가 적용될 여지도 없다.
§35.1.101.4Fideicommissa menstrua et annua sub ea condicione liberto relicta 'quamdiu res patroni filiae gesserit' etsi praestari necesse est filia prohibente res suas administrari, tamen uoluntatem filia mutante condicionem resumunt, quoniam plura sunt.
해방노예에게 "그가 후원자의 딸의 사무를 처리하는 동안"이라는 조건으로 남겨진 매월 및 매년의 신탁유증은, 딸이 자신의 사무가 처리되는 것을 금지하여 해방노예가 이를 처리할 수 없더라도 지급되어야 하지만, 딸이 마음을 바꾼다면 조건은 다시 효력을 발생한다. 왜냐하면 그것들은 복수의 급부이기 때문이다.

어휘·문법 주석

  1. 35.1.101.pruoluntatem potius quam uerba considerari oporteat — 비인칭동사 oporteat(접속법 현재)가 대격 부정사구 uoluntatem ... considerari를 주어로 취하는 구문으로, 유언 해석에 있어서 문언보다 의사를 존중해야 한다는 핵심 원칙을 밝히고 있다.
  2. 35.1.101.2id egerint, ut curatores ipsi constituerentur — id agere ut + 접속법은 '~하도록 주선하다, 노력하다'를 뜻하는 관용적 표현이다. 여기서 지시대명사 id는 뒤따르는 ut절의 내용을 선행적으로 가리킨다.
  3. 35.1.101.3nec ante diem fideicommissi cedere, quam — 법률 용어로서 diem cedere는 유증 등의 권리가 발생하는 것을 뜻한다. 부정어가 포함된 ante ... quam(~하기 전에는 ~하지 않는다)의 상관구조를 통해, 부부 중 한 사람이 사망하기 전에는 권리가 발생하지 않음을 가리킨다.
  4. 35.1.101.4filia prohibente res suas administrari — 현재분사를 사용한 탈격 절대 구문(filia prohibente). 타동사적 의미를 지닌 prohibente가 부정사구 res suas administrari(자신의 사무가 처리되는 것)를 목적어 격으로 거느리고 있는 구조이다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §35.1.101.pr-35.1.101.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:35.1.101.pr-35.1.101.4

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.