[ULPIANUS libro sexto disputationum. ] §34.5.10.prSi fuerit legatum relictum ex cognatis meis qui primus Capitolium ascenderit, si simul duo uenisse dicantur nec apparet, quis prior uenerit, an impedietur legatum? uel ei qui monumentum fecerit, et plures fecerint? uel ei qui maximus natu est, et duo pares aetate sint? sed et si legatum Sempronio amico fuerit relictum, et duo sint aequa caritate coniuncti? sed et si duobus hominibus eiusdem nominis fuerit legatum, puta Semproniis, mox Sempronio ademptum sit nec appareat, cui ademptum sit: utrum datio in utriusque persona infringitur an ademptio nulla est, quaeri potest.
[울피아누스, 토론집 제6권에서.] 만약 내 혈족 중에서 가장 먼저 카피톨리움에 올라가는 자에게 유증이 남겨졌는데, 만약 두 사람이 동시에 도착했다고 전해지고 누가 먼저 도착했는지 명확하지 않다면, 유증은 장애를 받게 될 것인가? 아니면 '기념비를 세운 자'에게 유증이 남겨졌는데 여러 명이 세운 경우는 어떠한가? 아니면 '가장 나이가 많은 자'에게 유증이 남겨졌는데 두 사람의 나이가 같은 경우는 어떠한가? 그러나 또한, 만약 '친구 셈프로니우스'에게 유증이 남겨졌는데 동등한 애정으로 맺어진 두 사람이 있는 경우는 어떠한가? 그러나 또한, 만약 같은 이름의 두 사람, 예컨대 셈프로니우스들에게 유증이 주어졌는데, 이내 '셈프로니우스'로부터 철회되었으나 누구로부터 철회되었는지가 명확하지 않은 경우, 양자 모두의 인격에서 부여가 무효화되는지 아니면 철회 자체가 무효가 되는지 질문될 수 있다.
item si ex pluribus seruis eiusdem nominis uni uel quibusdam libertas relicta est.
마찬가지로, 같은 이름의 여러 노예 중에서 한 명 또는 몇 명에게 해방이 남겨진 경우도 그러하다.
et uerius est in his omnibus etiam legata et libertates impediri, ademptionem autem in utrumque ualere.
그리고 이 모든 경우에 유증과 해방 역시 장애를 받지만, 철회는 양자 모두에 대해 유효하다고 보는 것이 더 타당하다.
§34.5.10.1Plane si ita libertatem acceperit ancilla: 'si primum marem pepererit, libera esto' et haec uno utero marem et feminam peperisset: si quidem certum est, quid prius edidisset, non debet de ipsius statu ambigi, utrum libera esset nec ne, sed nec filiae: nam si postea edita est, erit ingenua.
분명히, 만약 여노예가 다음과 같이 해방을 부여받은 경우, 즉 '만약 가장 먼저 사내아이를 낳는다면 자유인이 되라'고 되어 있는데 그녀가 한 번의 출산으로 사내아이와 계집아이를 낳았다면, 만약 어느 쪽을 먼저 출산했는지가 확실하다면 그녀 자신의 신분(자유인이 되었는지 여부)에 대해 의심이 있어서는 안 되며 딸의 신분에 대해서도 마찬가지이다. 왜냐하면 만약 딸이 나중에 출산되었다면 생래 자유인이 될 것이기 때문이다.
sin autem hoc incertum est nec potest nec per suptilitatem iudicialem manifestari, in ambiguis rebus humaniorem sententiam sequi oportet, ut tam ipsa libertatem consequatur quam filia eius ingenuitatem, quasi per praesumptionem priore masculo edito.
그러나 만약 이것이 불확실하고 사법적인 치밀함으로도 밝혀질 수 없다면, 모호한 사안에서는 마치 사내아이가 먼저 출산되었다는 추정에 의하는 것처럼, 그녀 자신도 해방을 얻고 그녀의 딸도 생래 자유인 신분을 얻도록 더 인도적인 견해를 따라야 마땅하다.