[ULPIANUS libro uicesimo quarto ad Sabinum. ] §34.4.3.prSi quis ita legauerit: 'Titio fundum do lego: si Titius decesserit, Seio heres meus dare damnas esto', recte translatum legatum uidetur.
[울피아누스, 『사비누스 주석』 제24권] 만약 누군가가 다음과 같이 유증하였다면, 즉 "티티우스에게 토지를 주고 유증한다. 만약 티티우스가 사망하면 나의 상속인은 세이우스에게 그것을 줄 의무가 있다"라고 하였다면, 유증은 정당하게 이전된 것으로 보인다.
sed et si iam mortuo eo, cui legatum erat, easdem res transtulerit, Sempronio debetur.
그러나 유증을 받았던 자가 이미 사망한 상태에서 동일한 재산을 이전시켰다 하더라도 셈프로니우스에게 지급되어야 한다.
§34.4.3.1Si quis Titio legauerit sic: 'Titio dato aut, si Titius ante decesserit quam accipiat, Sempronio dato', secundum meram suptilitatem utrique obligatum uideri heredem, id est et Sempronio et heredi Titii.
만약 누군가가 티티우스에게 다음과 같이 유증하였다면, 즉 "티티우스에게 주어라. 또는 티티우스가 받기 전에 사망하면 셈프로니우스에게 주어라"라고 하였다면, 엄밀한 법리에 따를 때 상속인은 양자 모두에게, 즉 셈프로니우스와 티티우스의 상속인 모두에게 의무를 지는 것으로 보인다.
sed si quidem mora Titio ab herede facta est, ad heredes eius legati exactio transmittitur Sempronio repellendo: sin autem nulla mora intercesserit, tunc Sempronius legatum accipit, et non Titii heredes.
그러나 상속인에 의해 티티우스에 대한 이행지체가 발생하였다면, 그 유증의 청구권은 그의 상속인들에게 이전되고 셈프로니우스는 배제된다. 반면에 아무런 지체도 발생하지 않았다면, 그때는 셈프로니우스가 유증을 받고 티티우스의 상속인들은 받지 못한다.
sed si ante diem legati cedentem decesserit Titius, soli Sempronio debetur legatum.
그러나 유증의 권리발생일 전에 티티우스가 사망하였다면, 유증은 오직 셈프로니우스에게만 지급되어야 한다.
§34.4.3.2Idem dicendum est et fideicommissa hereditate puero data aut, si ante restitutam decessisset, matri eius relicta: ut, si puer ante diem legati cedentem decessisset, matri debeatur, si postea, ad pupilli heredes fideicommissum transmittatur utpote re ipsa mora subsecuta.
동일한 일은 신탁유증된 상속재산이 미성년자에게 주어지거나, 그것이 반환되기 전에 그가 사망하면 그의 어머니에게 남겨진 경우에 대해서도 말해져야 한다. 즉, 만약 그 미성년자가 권리발생일 전에 사망하였다면 어머니에게 지급되어야 하고, 그 후에 사망하였다면 실제로 지체가 뒤따른 것으로 보아 신탁유증은 피후견인의 상속인들에게 이전된다.
§34.4.3.3Sed et cum quis ita legasset: 'heres meus Titio dato: si non dederit, Sempronio,dato', ita demum Sempronio debetur, si dies eius in persona Titii non cessisset.
그러나 누군가가 다음과 같이 유증하였을 때에도, 즉 "나의 상속인은 티티우스에게 주어라. 만약 주지 않으면 셈프로니우스에게 주어라"라고 하였다면, 티티우스에 관하여 그 권리발생일이 도래하지 않았던 경우에 한하여 셈프로니우스에게 지급된다.
§34.4.3.4Si quis ita legauerit: 'heres meus Titio fundum dato et si Titius eum fundum alienauerit, heres meus eundem fundum Seio dato', oneratus est heres: non enim a Titio fideicommissum relictum est, si alienasset fundum, sed ab herede ei legatum est.
만약 누군가가 다음과 같이 유증하였다면, 즉 "나의 상속인은 티티우스에게 토지를 주어라. 그리고 만약 티티우스가 그 토지를 처분하면 나의 상속인은 동일한 토지를 세이우스에게 주어라"라고 하였다면, 상속인이 부담을 진다. 왜냐하면 토지를 처분하면이라는 신탁유증은 티티우스에 의해 남겨진 것이 아니라, 상속인에 의해 그에게 유증된 것이기 때문이다.
heres igitur debebit doli exceptione posita prospicere sibi cautione a Titio de fundo non alienando.
따라서 상속인은 악의의 항변이 제기될 경우를 대비하여 티티우스로부터 토지를 처분하지 않겠다는 보증을 받음으로써 스스로를 방어해야 한다.
§34.4.3.5Si quis plus quam dedit ademerit, ademptio ualet, ueluti si quis uiginti legauerit et quadraginta ademerit.
만약 누군가가 준 것보다 더 많이 박탈한다면 그 박탈은 유효하다. 예컨대 누군가가 20을 유증하고 40을 박탈한 경우가 그러하다.
§34.4.3.6Si loci usum fructum leget testator et iter adimat, non ualet ademptio nec uitiatur legatum: sicuti qui proprietatem fundi legat, iter adimendo legatum non minuit.
만약 유언자가 어떤 장소의 용익권을 유증하고 통행권을 박탈한다 하더라도, 그 박탈은 유효하지 않으며 유증도 훼손되지 않는다. 이는 토지의 소유권을 유증하는 자가 통행권을 박탈함으로써 유증을 감소시키지 못하는 것과 같다.
§34.4.3.7Si duobus Titiis separatim legauerit et uni ademerit nec appareat, cui ademptum sit, utrique legatum debetur, quemadmodum et in dando, si non appareat cui datum sit, dicemus neutri legatum.
만약 두 명의 동명 티티우스에게 개별적으로 유증하고 한 사람에게서 박탈하였는데 누구에게서 박탈되었는지 분명하지 않다면, 유증은 양자 모두에게 지급되어야 한다. 이는 유증할 때 누구에게 주어졌는지 분명하지 않으면 누구에게도 유증되지 않는다고 말하는 것과 마찬가지다.
§34.4.3.8Si Titio fundus pure eidemque sub condicione legatus sit, deinde postea ademptum sit sic: ‘Titio fundum, quem sub condicione legaui, heres meus ne dato', ex nulla datione debetur, nisi specialiter dixerit pure eum legatum uelle accipere.
만약 티티우스에게 토지가 조건 없이 유증되고 동시에 동일인에게 조건부로 유증되었는데, 그 후 다음과 같이 박탈되었다면, 즉 "나의 상속인은 내가 조건부로 유증한 토지를 티티우스에게 주지 말라"라고 하였다면, 어떤 수여로부터도 지급될 의무가 없다. 다만 그가 특별히 조건 없는 유증을 받기를 원한다고 말한 경우는 예외로 한다.
§34.4.3.9Condicio legati an adimi possit uel hereditatis uel statuliberi, uidendum.
유증의 조건이나 상속재산의 조건 또는 조건부 자유인의 조건이 박탈될 수 있는지 여부는 검토해 보아야 한다.
et Iulianus scribit in statulibero detractam condicionem non repraesentare libertatem.
그리고 율리아누스는 조건부 자유인에 있어서 조건이 제거되었다고 해서 자유가 즉시 실현되는 것은 아니라고 쓴다.
Papinianus quoque libro septimo decimo quaestionum scribit generaliter condicionem adimi non posse: nec enim datur, inquit, condicio, sed adscribitur: quod autem adscribitur, non potest adimi, sed quod datur.
파피니아누스 역시 『질의록』 제17권에서 일반적으로 조건은 박탈될 수 없다고 쓴다. 즉, 그는 조건은 '주어지는' 것이 아니라 '부가되는' 것이며, 부가되는 것은 박탈될 수 없고 오직 주어지는 것만이 박탈될 수 있다고 말한다.
sed melius est sensum magis quam uerba amplecti et conditiones sicut adscribi, ita et adimi posse.
그러나 자구보다는 의도를 더 무겁게 받아들여야 하며, 조건은 부가될 수 있는 것과 마찬가지로 박탈될 수도 있다고 보는 것이 더 타당하다.
§34.4.3.10Cum Titio centum testamento legasset et eidem codicillis ita legasset: 'Titio quinquaginta dumtaxat nec amplius heres meus dato', non amplius quinquaginta legatarium petiturum.
유언으로 티티우스에게 100을 유증하고 서명판으로 그에게 다음과 같이 유증하였을 때, 즉 "나의 상속인은 티티우스에게 오직 50만 주고 그 이상은 주지 말라"라고 하였다면, 수증자는 50을 초과하여 청구할 수 없다.
§34.4.3.11Non solum autem legata, sed et fideicommissa adimi possunt et quidem nuda uoluntate.
그러나 유증뿐만 아니라 신탁유증 역시 박탈될 수 있으며, 참으로 단순한 의사에 의해서도 가능하다.
unde quaeritur, an etiam inimicitiis interpositis fideicommissum non debeatur: et si quidem capitales uel grauissimae inimicitiae intercesserint, ademptum uideri quod relictum est: sin autem leuis offensa, manet fideicommissum.
그리하여 적대관계가 개입되었을 때에도 신탁유증이 지급되지 않아도 되는지 질문이 제기된다. 그리고 만약 치명적이거나 매우 중대한 적대관계가 개입되었다면 남겨진 것은 박탈된 것으로 보인다. 그러나 가벼운 감정 상함이라면 신탁유증은 유지된다.
secundum haec et in legato tractamus doli exceptione opposita.
이에 따라 우리는 일반 유증에 있어서도 악의의 항변이 제기된 경우에 마찬가지로 다룬다.