Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §34.3.28.pr-34.3.28.5

채무 및 후견 책임 면제 유증의 해석

9271개 구절 중 5228번째 · 라틴어

요약

채무면제 및 후견 책임 면제에 관한 유증과 신탁유증의 범위 및 해석을 다루는 스카에볼라의 사례집.

[SCAEUOLA libro sexto decimo digestorum. ] §34.3.28.prAurelius Symphorus fideiusserat pro tutore quodam et decedens cisdem pupillis legauit in haec ucrba: 'Arellio Latino et Arellio Felici singulis quina, cum quis eorum quattuordecim annorum fuerit: ad quod tempus praestari eis uolo singulis alimentorum nomine menstruos denarios senos et uestiarii nomine annuos denarios uiginti quinque.
[스카에볼라, 판집 제16권] 아우렐리우스 심포루스는 어떤 후견인을 위해 보증인이 되었는데, 사망하면서 동일한 피후견인들에게 다음과 같은 문언으로 유증하였다. "아렐리우스 라티누스와 아렐리우스 페릭스 각각에게, 그들 중 한 명이 14세가 되었을 때 각각 5천씩을. 그때까지 양육비 명목으로 매달 6데나리우스씩을, 의복비 명목으로 매년 25데나리우스씩을 그들 각각에게 지급하기를 원하노라.
quo legato contenti esse debetis, quando tutela uestra non minimo damno rationem meam adflixerit.
너희의 후견 감독이 내 계산에 적지 않은 손실을 입혀 타격을 주었으므로, 너희는 이 유증에 만족해야 한다.
a uobis autem, heredes mei, peto, ne quid ex ratione tutelae ab his exigere uel ab hoc legato eorum retinere uelitis'. quaesitum est, si heres eius ex causa fideiussionis aliquid praestiterit, an herede filiorum eius, pro quo fideiusserat, repetere possit.
또한 나의 상속인들아, 너희에게 청하건대, 후견의 계산에 기하여 이들에게 어떠한 것도 청구하지 말 것이며, 이들의 이 유증으로부터 어떠한 것도 유보하지 말라." 그의 상속인이 보증 관계에 기하여 어떠한 것을 지급한 경우, 그가 보증을 섰던 자의 아들들의 상속인에 대하여 구상할 수 있는지에 대한 질문이 제기되었다.
respondit uerbis quae proponerentur id solum uideri heredum fidei commissum, ne exigerent, quod ex ratione tutelae, quam ipse Symphorus administrauerat, ab Arelliis sibi deberetur.
그는 답변하기를, 제시된 문언에 의하면, 심포루스 자신이 직접 관리했던 후견의 계산에 기하여 아렐리우스 형제들로부터 자신들에게 지급되어야 할 것에 대해 청구하지 않는 것만이 상속인들의 신탁유증으로 간주된다고 하였다.
§34.3.28.1Testamento facto debitoribus liberationem reliquerat, post inciso lino et recognito testamento aliud testamentum fecit, in quo repetit legatum his uerbis: 'quibusque legata in eo testamento quod incideram dedi, omnia rata esse et quaequae scripta sunt uolo'. quaesitum est, adita ex sequenti testamento hereditate an debitores, quibus priori testamento liberatio relicta erat, consequi possint, ut etiam eius quantitatis nomine, quam post prius testamentum debere coeperant, liberarentur, et si ab his heredes petere coeperint, an doli mali exceptione summouerentur.
어떤 사람이 유언장을 작성하여 채무자들에게 채무면제를 유증하였는데, 나중에 실을 자르고 유언장을 재검토하여 다른 유언장을 작성하였고, 그 안에서 다음과 같은 문언으로 유증을 반복하였다. "내가 실을 잘라버렸던 그 유언장에서 내가 유증을 주었던 모든 사람들에 대하여, 모든 것이 유효하고 기록된 모든 것이 유효하기를 원하노라." 다음 유언장에 기한 상속이 개시된 후, 이전 유언장에서 채무면제를 유증받았던 채무자들이, 이전 유언장 작성 이후에 부담하기 시작한 채무의 액수에 대해서도 면제받을 수 있는지, 그리고 만약 상속인들이 이들에 대해 청구하기 시작하는 경우 악의의 항변으로 이를 물리칠 수 있는지에 대한 질문이 제기되었다.
respondit non liberari.
면제되지 않는다고 답변하였다.
§34.3.28.2Titius Seio debitori suo ita legauit: 'do lego Seio denarios decem: item dono illi, quidquid sortis et usurarum nomine mihi debebat'. praeterea generaliter damnauit heredes fideique eorum commisit, uti darent restituerent unicuique, quidquid ei legasset.
티티우스는 자신의 채무자인 세이우스에게 다음과 같이 유증하였다. "나는 세이우스에게 10데나리우스의 유증을 준다. 마찬가지로 그가 원금 및 이자 명목으로 나에게 부담하고 있던 모든 것을 그에게 증여한다." 또한 그는 일반적으로 상속인들에게 의무를 지우고 그들의 신뢰에 맡겨, 그가 각자에게 유증한 모든 것을 지급하고 반환하도록 하였다.
postea Seius aliam praeterea pecuniam a Titio mutuatus est.
그 후 세이우스는 티티우스로부터 그 밖에 다른 돈을 빌렸다.
quaero, an haec quoque pecunia, quae post testamentum factum data esset Seio, legata intellegitur.
유언장이 작성된 후에 세이우스에게 대여된 이 돈 역시 유증된 것으로 이해되는지에 대해 묻는다.
respondit, cum in praeteritum tempus uerba collata proponerentur, non esse posterius credendum legatum.
과거 시제에 맞추어진 문언이 제시되어 있으므로, 그 이후의 대여금까지 유증되었다고 믿어서는 안 된다고 답변하였다.
§34.3.28.3Titius testamento facto et filiis heredibus institutis de patre tutore suo quondam facto ita locutus est: 'Seium patrem meum liberatum esse uolo ab actione tutelae'.
티티우스는 유언장을 작성하고 아들들을 상속인으로 지정한 후, 한때 자신의 후견인이었던 아버지에 대해 다음과 같이 언급하였다.
quaero, haec uerba quatenus accipi debent, id est an pecunias, quas uel ex uenditionibus rerum factis aut ex nominibus exactis in suos usus conuertit uel nomine suo faenerauit, filiis et heredibus testatoris nepotibus suis debeat reddere.
"내 아버지 세이우스가 후견에 기한 소송으로부터 면제되기를 원하노라." 이 문언이 어디까지 수용되어야 하는지, 즉 재산 매각이나 채권 회수로부터 자신의 용도로 유용하거나 자신의 명의로 대여한 돈을, 유언자의 아들이자 상속인인 자신의 손자들에게 그가 반환해야 하는지에 대해 묻는다.
respondit eum, cuius notio est, aestimaturum.
인지 권한을 가진 자가 이를 평가할 것이라고 답변하였다.
praesumptio enim propter naturalem affectum facit omnia patri uideri concessa, nisi aliud sensisse testatorem ab heredibus eius approbetur.
자연적 정애에 따른 추정으로 인해, 상속인들에 의해 유언자가 다른 의도를 가졌음이 증명되지 않는 한, 모든 것이 아버지에게 허용된 것으로 보이기 때문이다.
§34.3.28.4Maeuia testamento suo alterum ex heredibus suis actione tutelae uoluit liberari his uerbis: 'rationem tutelae, quam egit Iulius Paulus cum Antistio Cicerone, posci ab eo nolo eoque nomine causa omni liberatum esse uolo': quaero, an, si qua pecunia ex tutela apud eum remansit, peti ab eo possit.
매위아는 유언을 통해 자신의 상속인 중 한 명이 다음의 문언으로 후견에 기한 소송으로부터 면제되기를 원하였다. "율리우스 파울루스가 안티스티우스 키케로와 함께 수행한 후견의 계산이 그에게 요구되지 않기를 원하며, 그 명목으로 그가 모든 책임으로부터 면제되기를 원하노라." 만약 후견으로부터 발생한 금전이 그의 수중에 남아 있는 경우, 그것을 그에게 청구할 수 있는지에 대해 묻는다.
respondit nihil proponi, cur pecunia, quae pupillae est et apud tutorem posita maneret, legata uideretur.
피후견인의 것이자 후견인에게 예치된 채 남아 있는 금전이 유증된 것으로 보아야 할 아무런 이유도 제시되어 있지 않다고 답변하였다.
§34.3.28.5Testamento ita scripserat: 'Titio adfini meo, quidquid mihi quacumque ex causa debebat, remitti uolo eoque amplius decem do': codicillis ita scripsit: 'Titio hoc amplius adfini et debitori meo usuram pecuniae, quam mihi debet, ab herede meo donec aduiuet: quod si exigere ultra uoluntatem meam putauerit, eius sortis usuram eidem Titio ab heredibus meis donec uiuit praestari uolo'.
유언장에 다음과 같이 기록되어 있었다. "내 인척 티티우스에게, 그가 어떤 원인으로든 나에게 부담하고 있던 모든 것을 면제해 주기를 원하며, 그보다 더 많이 10을 주노라." 유언보충서에는 다음과 같이 기록되어 있었다. "내 인척이자 채무자인 티티우스에게, 이에 더하여 그가 나에게 부담하고 있는 금전의 이자를 내 상속인이 그가 살아 있는 동안 지급하기를 원하노라.
quaesitum est, cum augendi potius quam minuendi testator uoluntatem habuerit, an heredes ex causa fideicommissi Titio teneantur, ut eum omni debito liberent.
다만, 만약 내 상속인이 내 뜻에 반하여 원금을 청구하고자 생각한다면, 해당 원금의 이자가 동일한 티티우스에게 그가 살아 있는 동안 내 상속인들에 의해 지급되기를 원하노라." 유언자가 감액하기보다는 오히려 증액하려는 의도를 가졌던 것으로 보이는 상황에서, 상속인들이 신탁유증에 기하여 티티우스에게 모든 채무를 면제해 줄 의무를 부담하는지에 대한 질문이 제기되었다.
respondit secundum ea quae proponerentur uideri minutum legatum, quod primo dederat.
제시된 사실에 따르면, 그가 처음에 주었던 유증이 감액된 것으로 보인다고 답변하였다.

어휘·문법 주석

  1. 34.3.28.prquina — quina는 분배수사로 "각각 5개"를 의미하지만, 로마 유증의 문맥에서는 통상 quina milia("각각 5천", 대개 세스테르티우스나 데나리우스)의 생략으로 해석된다.
  2. 34.3.28.prherede filiorum eius, pro quo fideiusserat — eius, pro quo fideiusserat는 보증의 주채무자인 후견인을 가리키며, filiorum eius는 "그(후견인)의 아들들의"를 의미한다. 전체적으로 "그가 보증인이 되었던 자(후견인)의 아들들의 상속인으로부터"라는 뜻이 되어, 구상권 행사의 상대방을 나타낸다.
  3. 34.3.28.1quibusque legata in eo testamento quod incideram dedi, omnia rata esse et quaequae scripta sunt uolo — quibusque는 et iis quibus("그리고 ~한 자들에게")의 생략이다. incideram("내가 잘라낸")은 첫 번째 유언장 판의 실을 잘라 무효화한 행위를 가리킨다. 두 번째 유언에서 파기된 첫 번째 유언의 유증 효력을 다시 인정(rata esse)하는 형식을 취하고 있다.
  4. 34.3.28.3eum, cuius notio est, aestimaturum — eum, cuius notio est는 "인지 권한(재판관할 및 심리권)을 가진 자", 즉 해당 사건을 심리하는 판사나 정무관을 가리킨다. aestimaturum [esse]는 미래부정사로, 그 판사가 사실관계와 공평의 관점에서 면제의 범위를 재량으로 평가·결정할 것임을 나타낸다.
  5. 34.3.28.5uideri minutum legatum — 첫 번째 유언에서는 모든 채무의 면제(remitti uolo)를 규정했으나, 유언보충서에서 "채무의 이자를 평생 지급하겠다"고 하였다. 이는 원금 채무가 여전히 존속함을 전제로 하므로, 최초의 전면적인 채무면제 유증이 부분적인 이익 부여로 "축소되었다"(minutum)고 판단된다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §34.3.28.pr-34.3.28.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:34.3.28.pr-34.3.28.5

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.