[Africanus libro quinto quaestionum. ]
[아프리카누스의 『의문집』 제5권] 스티쿠스는 자신의 특유재산 속에 팜필루스를 두고 있었다.
§33.8.16.prStichus habet in peculio Pamphilum: hunc dominus noxali iudicio defendit et damnatus litis aestimationem soluit: deinde Stichum testamento manumisit eique peculium legauit: quaesitum est, an quod Pamphili nomine praestitum sit, ex peculio uel ipsius Pamphili uel Stichi deducendum sit.
주인은 이 팜필루스를 가해소송에서 방어해 주었고, 패소 판결을 받아 소송평가액을 지급했다. 그 후, 주인은 유언으로 스티쿠스를 해방하고 그에게 특유재산을 유증했다. 팜필루스의 명목으로 지급된 것을 팜필루스 자신의 특유재산에서 공제해야 하는지 아니면 스티쿠스의 특유재산에서 공제해야 하는지가 문제되었다.
respondit Pamphili quidem de peculio utique deducendum, quantacumque ea summa esset, id est etiam si eum noxae dedere expedisset: quidquid enim pro capite serui praestitum sit, in eo debitorem eum domini constitui.
[법학자는] 팜필루스의 특유재산으로부터는 그 금액이 아무리 많을지라도, 즉 그를 가해인도하는 것이 더 유리했을지라도 무조건 공제되어야 한다고 답변했다. 왜냐하면 노예의 신변을 위해 지급된 것이라면 무엇이든, 그 점에서 그 노예는 주인의 채무자가 되기 때문이다.
quod si Pamphili peculium non sufficiat, tunc ex peculio Stichi non ultra pretium Pamphili deduci debere.
그러나 만약 팜필루스의 특유재산이 충분하지 않다면, 그때는 스티쿠스의 특유재산으로부터 팜필루스의 몸값을 초과하여 공제되어서는 안 된다.
§33.8.16.1Quaesitum est, si ex alia qua causa Pamphilus pecuniam domino debuisset nec ea ex peculio eius seruari posset, an usque ad pretium eius ex peculio Stichi possit deducere.
만약 다른 어떤 사유로 팜필루스가 주인에게 돈을 빚졌고 그의 특유재산으로부터 그것을 회수할 수 없다면, 스티쿠스의 특유재산으로부터 그 몸값에 이르기까지 공제할 수 있는지 물어졌다.
negauit: neque enim simile id superiori esse.
[법학자는] 부인했다. 왜냐하면 이는 앞의 사례와 유사하지 않기 때문이다.
ibi enim propterea pretium uicarii deducendum, quod eo nomine ipse Stichus ob defensionem uicarii sui domino debitor constituatur, at in proposito quia Stichus nihil debeat, ex eius peculio nihil esse deducendum, sed ex Pamphili dumtaxat, qui certe ipse in suo peculio esse intellegi non potest.
앞의 사례에서는 대역 노예의 몸값이 공제되어야 하는데, 그 이유는 그 대역 노예의 방어로 인해 스티쿠스 자신이 주인에 대해 채무자가 되기 때문이다. 반면 본 사안에서는 스티쿠스가 아무런 채무도 지지 않으므로 그의 특유재산으로부터는 아무것도 공제되어서는 안 되며, 오직 팜필루스의 특유재산으로부터만 공제되어야 하지만, 팜필루스 자신이 자기 자신의 특유재산 속에 포함된다고 이해될 수는 결코 없기 때문이다.