[ULPIANUS libro quinto disputationum. ] §33.4.2.prCum quis uxori suae dotem relegat fideique commissum ab ea relinquit, hoc fideicommissum ex commodo, quod ex relegatione mulier sentit, aestimabitur, et ita Celsus quoque libro uicesimo digestorum scripsit.
[울피아누스, 학술토론집 제5권에서.] 누군가 아내에게 지참금을 다시 유증하고 그녀에게 신탁유증을 이행하도록 남긴 경우, 이 신탁유증은 여성이 그 다시 유증된 것에서 누리는 이익에 기초하여 평가될 것이며, 첼수스 역시 『학설휘찬』 제20권에서 그렇게 썼다.
quod si necessariae fuerunt impensae, quae ipso iure dotem minuunt, amplius dici potest, si tanta quantitas dotis, quam maritus accepit, ei relegata est, oportere dici etiam eam quantitatem posse fideicommissum erogare, quae ipso iure dotem minuit: esse enim mulierem legatariam nemo est qui dubitet.
그러나 만약 법률상 당연히 지참금을 감소시키는 필요한 비용이 지출되었다면, 더 나아가 다음과 같이 말할 수 있다. 즉, 남편이 수령한 것과 동일한 액수의 지참금이 그녀에게 유증되었다면, 법률상 당연히 지참금을 감소시키는 그 액수에 대해서도 신탁유증을 지급하는 데 사용될 수 있다고 말해야 한다. 왜냐하면 그 여성이 수증자라는 점에는 아무도 의문을 품지 않기 때문이다.
sed et si non dos, sed pro dote aliquid uxori fuerit legatum, adhuc quasi dos relegata accipitur.
그러나 지참금이 아니라 지참금을 대신하여 어떤 것이 아내에게 유증된 경우라 할지라도, 여전히 지참금이 다시 유증된 것처럼 취급된다.
hoc amplius Iulianus scribsit, etsi non fuerit adiectum pro dote esse legatum, hoc tamen animo relictum, adhuc eius esse condicionis.
나아가 율리아누스는 비록 지참금을 대신하여 유증한다는 점이 명시적으로 덧붙여지지 않았다 하더라도, 그러한 의사로써 남겨진 것이라면 여전히 동일한 법적 성질을 갖는다고 썼다.
uxor igitur si rogetur uel dotem uel quod pro dote legatum est uel quod in uicem dotis ei adscriptum est restituere, non cogetur nisi eatenus, quatenus diximus, restituere: et ideo heres instituta rogataque quantitatem hereditatis restituere id demum restituet, quod quantitatem dotis excedit idque quod ex repraesentationis commodo sentit.
그러므로 아내가 지참금이나, 지참금을 대신하여 유증된 것이나, 지참금을 대신하여 그녀에게 지정된 것을 반환하도록 청구받은 경우, 우리가 말한 한도 내에서만 반환할 것을 강제당할 것이다. 그리하여 상속인으로 지정되고 상속재산을 반환하도록 청구받은 아내는, 지참금의 액수를 초과하는 부분과 즉시 지급의 이익으로부터 그녀가 누리는 부분만을 반환하게 될 것이다.
nam et si quis, cum a nuru dotem accepisset, filium suum heredem instituerit eumque rogauerit, quidquid ad eum ex hereditate peruenisset, restituere, mox morte uxoris dotem fuerit lucratus, id non restituet quod ex dote percepit, quia matrimonii causa id lucratus est, non ex patris iudicio.
왜냐하면 누군가 며느리로부터 지참금을 수령한 뒤 자신의 아들을 상속인으로 지정하고 상속으로부터 아들에게 귀속되는 것은 무엇이든 반환하도록 청구하였는데, 그 후 아내의 사망으로 인해 아들이 지참금을 취득하게 된 경우에도, 그는 지참금으로부터 얻은 것을 반환하지 않을 것이기 때문이다. 왜냐하면 그는 그것을 혼인을 원인으로 취득한 것이지, 아버지의 유언적 처분으로부터 취득한 것이 아니기 때문이다.
§33.4.2.1Mulier dotem promisit quadringentorum et dedit fundos duos in ducenta, praeterea nomina debitorum in residua ducenta: mox maritus eius decedens pro dote fundos ei duos non eos, quos in dotem acceperat, reliquit et praeterea duos illos dotales, quos aestimatos acceperat, reliquit fideique eius commisit, ut, quidquid ad se ex hereditate eius peruenisset, id restitueret Seio cum moreretur: quaerebatur, quantum esset in fideicommisso muliere defuncta.
어떤 여성이 400의 지참금을 약속하고 200에 충당하기 위해 두 토지를, 그리고 남은 200에 충당하기 위해 채무자들에 대한 채권을 급부하였다. 이윽고 그녀의 남편이 사망하면서, 지참금을 대신하여 두 토지를 그녀에게 남겼고, 또한 평가액을 정하여 받았던 지참금 중의 그 두 토지도 남겼으며, 그의 상속재산으로부터 그녀에게 귀속된 모든 것을 그녀가 사망할 때 세이우스에게 반환하도록 그녀의 신탁에 위임하였다. 여성이 사망하였을 때 신탁유증의 대상이 되는 액수가 얼마인지 질문되었다.
dicebam uxorem hanc, quae rogata est, quidquid ad se peruenerit ex testamento, restituere, in ea esse condicione, ut id demum restituere rogetur, quod deducta dotis quantitate ad eam peruenit: dotem enim recepisse eam magis quam accepisse, saluo eo, quod ex commodo repraesentationis ab ea fideicommitti potuit.
나는, 유언으로부터 자신에게 귀속된 것은 무엇이든 반환하도록 청구받은 이 아내는, 지참금의 액수를 공제하고 그녀에게 귀속된 부분만을 반환하도록 청구받는 법적 지위에 있다고 말했다. 왜냐하면 그녀는 지참금을 새로 받았다기보다는 오히려 돌려받은 것이기 때문이며, 다만 즉시 지급의 이익으로부터 그녀에게 신탁유증으로 부과될 수 있었던 부분은 보존된다.
proinde id quidem, quod pro dote maritus ei reliquit, non cogetur restituere, nisi plus fuit in eo quam in quantitate dotis: residuum uero, quod praeterea illi relictum est, cum fructibus cogetur restituere.
그러므로 남편이 지참금을 대신하여 그녀에게 남겨준 것에 대해서는, 그것이 지참금의 액수를 초과한 것이 아닌 한, 그녀는 반환을 강제당하지 않을 것이다. 그러나 그 외에 그녀에게 남겨진 잔여 부분에 대해서는 과실과 함께 반환을 강제당할 것이다.
habebit igitur praecipuam dotem cum suis fructibus: id uero, quod extrinsecus ei relictum est, cum fructibus, qui ad eam peruenerint, restituet.
따라서 그녀는 자신의 지참금을 그 과실과 함께 선취로서 보유할 것이며, 반면에 외부로부터 그녀에게 남겨진 것에 대해서는 그녀에게 귀속된 과실과 함께 반환하게 될 것이다.