[IDEM libro uicesimo secundo digestorum. ]
[같은 사람, 『학설휘찬』 제22권.] 그는 자신의 해방노예에게 다음과 같이 유증하였다.
§33.1.21.prLiberto suo ita legauit: 'praestari uolo Philoni, usque dum uiuet, quinquagesimam omnis reditus, quae praediis a colonis uel emptoribus fructus ex consuetudine domus meae praestantur’. heredes praedia uendiderunt, ex quorum reditu quinquagesima relicta est: quaesitum est, an pretii usurae, quae ex consuetudine in prouincia praestarentur, quinquagesima debeatur.
"필론이 살아 있는 동안, 나의 집의 관례에 따라 소작인들이나 매수인들에 의해 토지로부터 과실로서 지급되는 모든 수익의 50분의 1이 그에게 지급되기를 원하노라." 상속인들은 그 수익으로부터 50분의 1이 유증되었던 토지들을 매각하였다. 그 주(州)에서 관례로 지급되는 매각 대금의 이자 중 50분의 1이 지급되어야 하는지가 문의되었다.
respondit reditus dumtaxat quinquagesimas legatas, licet praedia uendita sunt.
토지들이 매각되었을지라도 유증된 것은 오직 수익의 50분의 1뿐이라고 답변하였다.
§33.1.21.1A liberto, cui fundum legauerat ferentem annua sexaginta, per fideicommissum dederat Pamphilae annua dena: quaesitum est, si lex Falcidia liberto legatum minuerit, an Pamphilae quoque annuum fideicommissum minutum uideatur, cum ex reditu legata sint, qui largitur, etiamsi Falcidia partem dimidiam fundi abstulerit, annuam Pamphilae praestationem.
그는 연간 60을 산출하는 토지를 유증했던 해방노예로부터 신탁유증을 통해 팜필라에게 매년 10을 지급하도록 하였다. 팔키디우스법이 해방노예에 대한 유증을 감액한 경우, 팜필라에 대한 매년의 신탁유증도 감액된 것으로 보아야 하는지가 문의되었다. 이 신탁유증은 수익으로부터 유증된 것인데, 팔키디우스법이 토지의 절반을 빼앗아 갈지라도 그 수익은 팜필라에 대한 매년의 지급을 충당하기에 충분하기 때문이다.
respondit secundum ea quae proponerentur non uideri minutum, nisi si alia mens testatoris probaretur.
제시된 사실들에 따르면, 유언자의 다른 의도가 증명되지 않는 한 감액된 것으로 보이지 않는다고 답변하였다.
§33.1.21.2Filium ex dodrante, uxorem ex quadrante instituit heredes et filii fidei commisit, ut nouercae restitueret hereditatem: ab ea autem petit, ut infirmitatem filii commendatam haberet eique menstruos aureos denos praestaret, donec ad uicesimum quintum annum aetatis peruenerit, cum autem implesset eam aetatem, partem dimidiam hereditatis ei restitueret.
그는 아들을 4분의 3 지분으로, 아내를 4분의 1 지분으로 상속인으로 지정하였고, 아들의 신의에 위임하여 계모에게 상속재산을 반환하도록 하였다. 한편 그녀에게는 위탁된 아들의 병약함을 돌보아 아들이 25세에 이를 때까지 매월 10아우레우스씩 지급하고, 아들이 그 연령에 달했을 때에는 상속재산의 절반을 그에게 반환해 주기를 청하였다.
filius deducta dodrantis parte quarta, ex qua institutus erat, nouercae hereditatem restituit et postea impleuit uicesimum quintum annum aetatis.
아들은 자신이 지정되었던 4분의 3 지분에서 4분의 1을 공제한 뒤 계모에게 상속재산을 반환하였고, 그 후에 25세가 되었다.
quaesitum est, cum nouerca uniuersae hereditatis haberet dodrantem semunciam et sicilicum, an eius partem dimidiam priuigno suo restitueret.
계모가 전체 상속재산의 12분의 9와 24분의 1 및 48분의 1을 보유하고 있을 때, 그 절반을 자신의 의붓아들에게 반환해야 하는지가 문의되었다.
respondit secundum ea quae proponerentur tantum restituendum, quantum cum eo, quod Falcidiae nomine filius deduxisset, semissem faceret.
제시된 사실들에 따르면, 아들이 팔키디우스법 명목으로 공제한 분량과 합하여 전체의 절반이 되는 만큼만 반환되어야 한다고 답변하였다.
idem quaesiit, an, quod infirmitati filii pater consulere uoluerit, fructus quoque medii temporis nouerca ei restituere deberet.
같은 질문자는, 아버지가 아들의 병약함을 보살피고자 하였으므로 계모가 그 중간 기간의 과실(수익)도 아들에게 반환해야 하는지를 물었다.
respondit secundum ea quae proponerentur debere.
제시된 사실들에 따르면 반환해야 한다고 답변하였다.
§33.1.21.3Lucius Titius testamento patriae suae ciuitati Sebastenorum centum legauit, uti alternis annis ex usuris eiusdem certamina sub nomine ipsius celebrarentur, et adiecit haec uerba: 'quod si condicione supra scripta recipere legatam sibi pecuniam ciuitas Sebastenorum noluerit, nullomodo heredes meos obligatos ei esse uolo, sed habere sibi pecuniam'. postea praeses prouinciae ex nominibus debitorum hereditariorum elegit idonea nomina et in causam legati rei publicae adiudicauit, post cuius sententiam res publica a plerisque adiudicatis sibi pecunias percepit.
루키우스 티티우스는 유언으로 자신의 고향인 세바스테노이 시에 100을 유증하여, 그 이자로부터 격년으로 그의 이름으로 경기대회가 개최되도록 하였으며, 다음의 구절을 덧붙였다. "다만 세바스테노이 시가 위에 기재된 조건으로 자신에게 유증된 돈을 받기를 원하지 않는다면, 나의 상속인들이 그 시에 대하여 어떤 식으로든 의무를 지는 것을 원치 아니하며, 돈을 자신들의 소유로 유지하기를 원하노라." 그 후 속주 총독은 상속 채무자 명부에서 적절한 명의들을 선택하여 유증 목적을 위해 시(공동체)에 판결로 할당하였고, 이 판결이 있은 후 시는 할당된 자들 중 대부분으로부터 돈을 수령하였다.
quaesitum est, an, si res publica condicionibus testamento adscriptis postea non paruerit, legatum ad filios heredes pertineat.
만약 시가 나중에 유언에 부가된 조건들을 준수하지 않을 경우, 유증이 상속인인 아들들에게 귀속되는지가 문의되었다.
respondit rem publicam uoluntati testatoris parere compellendam ac, nisi faciat, in his quidem summis, quae per numerationem uel nouationem solutae sunt, utili repetitione heredes adiuuandos: ab his uero nominibus, quae neque soluerunt rei publicae neque nouatione abscesserunt a pristina obligatione, non prohibendos, quo minus debitum petant.
시는 유언자의 의사를 준수하도록 강제되어야 하며, 그렇게 하지 않을 경우, 현금 지급이나 경개(更改)를 통해 지급된 금액에 대해서는 상속인들이 유익반환청구권으로 구제받아야 한다고 답변하였다. 그러나 시에 지급하지도 않았고 경개를 통해 기존의 채무로부터 벗어나지도 않은 채권 명의들에 대해서는, 상속인들이 채무를 청구하는 것이 방해받아서는 안 된다.
§33.1.21.4Largius Eurippianus consuluit alumno certam pecuniam patronum testamento legasse deque ea re testamento ita cauisse: 'pecuniam, quam Titio liberto et alumno meo legaui, esse uolo penes Publium Maeuium usque ad annum uicesimum quintum aetatis eius proque ea computari cum eo usuras quadrantes: quantum autem in sumptum ei statuendum sit, tu, Publi Maeui, cum patris affectum ei praestare debeas, aestimabis'. quaesitum est, an heredes a Publio Maeuio satis accipere debuerint soluentes eam pecuniam.
라르기우스 에우리피아누스는 다음과 같이 자문하였다. 어느 후원자가 유언으로 자신의 양자에게 일정 금액의 돈을 유증하였고, 그 일에 관하여 유언에서 다음과 같이 규정해 두었다. "나의 해방노예이자 양자인 티티우스에게 유증한 돈은, 그가 25세에 달할 때까지 푸블리우스 마에비우스의 수중에 두기를 원하며, 그에 대하여 그에게 연 3푼의 이자가 계산되기를 원하노라. 그러나 그의 생활비로 얼마를 책정해야 할지는, 푸블리우스 마에비우스여, 당신이 그에게 아버지와 같은 자애를 보여주어야 하는 이상, 당신이 사정할 것이라." 상속인들이 그 돈을 지급할 때 푸블리우스 마에비우스로부터 담보를 제공받았어야 하는지가 문의되었다.
respondit, cum testamento nulla exigendae satisdationis commemoratio fiat, satis habuisse heredes secundum uoluntatem defuncti Publio Maeuio pecuniam numerare: et ideo nec Titius alumnus uel heredes eius audiri debeant aduersus heredes patroni agentes, quod satis non exegerunt: ex ea enim numeratione etiam a Titio ac proinde etiam ab heredibus eius liberatos esse supra scriptos heredes, nisi uiuente testatore Publius Maeuius soluendo esse desierit: tunc enim cautio ab eo exigenda est.
유언에서 담보를 청구하라는 언급이 전혀 없는 이상, 상속인들은 망인의 의사에 따라 푸블리우스 마에비우스에게 돈을 지급한 것만으로 충분하였다고 답변하였다. 따라서 양자 티티우스나 그의 상속인들이 담보를 청구하지 않았다는 이유로 후원자의 상속인들을 상대로 소를 제기하더라도 그 주장이 받아들여져서는 안 된다. 왜냐하면 그 지급으로 인해 위의 상속인들은 티티우스에 대해서도, 그리하여 그의 상속인들에 대해서도 의무로부터 면제되었기 때문이다. 다만 유언자가 살아 있는 동안 푸블리우스 마에비우스가 자력을 상실하였던 경우는 예외이며, 그때에는 그로부터 보증이 청구되어야 한다.
§33.1.21.5Pater duos filios aequis ex partibus instituit heredes, maiorem et minorem, qui etiam impubes erat, et in partem eius certa praedia reliquit et, cum quattuordecim annos impleuerit, certam pecuniam ei legauit idque fratris eius fidei commisit, a quo petit in haec uerba: 'a te peto, Sei, ut ab annis duodecim aetatis ad studia liberalia fratris tui inferas matri eius annua tot usque ad annos quattuordecim: eo amplius tributa fratris tui pro censu eius dependas, donec bona restituas: et ad te reditus praediorum illorum pertineant, quoad perueniat frater tuus ad annos quattuordecim'. quaesitum est, defuncto maiore fratre herede alio relicto utrum omnis condicio percipiendi reditus fundorum, anniuersaria praestetur alia, quae praestaturus esset, si uiueret, Seius, ad heredem eius transierint, an uero id omne protinus ad pupillum et tutores transferri debeat.
아버지는 두 아들(연장자와 아직 사춘기에 이르지 않은 소인)을 동등한 지분으로 상속인으로 지정하고, 소인의 지분 속에 특정 토지들을 남겼으며, 그가 14세를 채웠을 때 특정 금액의 돈을 그에게 유증하고 이를 형의 신의에 위임하였는데, 형에게 다음의 말로 청하였다. "세이우스여, 너에게 청하노니 네 동생이 12세가 될 때부터 14세가 될 때까지 동생의 교양 공부를 위해 그의 어머니에게 매년 이만큼을 지급하고, 이에 더하여 네가 재산을 반환할 때까지 네 동생의 인구조사액에 따른 세금을 네가 납부하며, 네 동생이 14세에 이를 때까지 그 토지들의 수익은 네게 귀속되도록 하라." 연장의 형이 다른 상속인을 남기고 사망했을 때, 토지의 수익을 수취하고 세이우스가 살아 있었다면 지급했을 매년의 지급 및 기타의 것들을 지급해야 하는 일체의 조건이 그의 상속인에게 이전되는지, 아니면 참으로 그 모든 것이 즉시 피후견인(동생)과 그 후견인들에게 이전되어야 하는지가 문의되었다.
respondit: secundum ea quae proponerentur intellegitur testator quasi cum tutore locutus, ut tempore, quo tutela restituenda est, haec, quae pro annuis praestari iussisset percipiendisque fructibus, finiantur: sed cum maior frater morte praeuentus est, omnia, quae relicta sunt, ad pupillum et tutores eius confestim post mortem fratris transisse.
답변하였다. 제시된 사실들에 따르면, 유언자는 마치 후견인과 대화한 것처럼 이해되므로, 후견이 반환되어야 하는 시점에 매년 지급하도록 명한 것들과 과실의 수취가 종료되게 된다. 그러나 연장의 형이 사망으로 선수를 맞은 이상, 남겨진 모든 것은 형의 사망 직후에 피후견인과 그의 후견인들에게 즉시 이전되었다고 본다.