Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §32.0.38.pr-32.0.38.8

상속 재산 처분 금지와 신탁유증의 여러 사례

9271개 구절 중 4860번째 · 라틴어

요약

상속 재산의 처분 및 질권 제공을 금지하는 유언의 법적 효력 범위, 조건부 신탁유증의 해석, 그리고 조건 불성취 시의 결과에 관한 사례들을 다룬다.

[IDEM libro nono decimo digestorum. ] §32.0.38.prPater filium heredem praedia alienare seu pignori ponere prohibuerat, sed conseruari liberis ex iustis nuptiis et ceteris cognatis fideicommiserat: filius praedia, quae pater obligata reliquerat, dimisso hereditario creditore nummis noui creditoris, a priore in sequentem creditorem pignoris hypothecaeue nomine transtulit: quaesitum est, an pignus recte contractum esset.
아버지가 상속인인 아들에게 토지를 처분하거나 질권으로 제공하는 것을 금지하였으나, 적법한 혼인에서 태어난 자녀들과 그 밖의 혈족들을 위해 그것들이 보존되도록 신탁유증하였다. 아들은 아버지가 담보로 남겨둔 토지들에 대하여, 새로운 채권자의 돈으로 상속 채권자를 변제하여 내보내고, 이전 채권자로부터 다음 채권자에게로 질권이나 저당권의 명목으로 이를 이전하였다. 질권의 설정이 적법하게 계약되었는지가 질문되었다.
respondit secundum ea quae proponerentur recte contractum.
답변하기를, 제시된 사실에 따르면 적법하게 계약되었다.
idem quaesiit, cum filius praedia hereditaria, ut dimitteret hereditarios creditores, distraxisset, an emptores, qui fideicommissum ignorauerunt, bene emerint.
같은 자가, 아들이 상속 채권자들을 해결하기 위해 상속 재산인 토지들을 매각한 경우, 신탁유증을 알지 못했던 매수인들이 유효하게 매수했는지를 질문하였다.
respondi secundum ea quae proponerentur recte contractum, si non erat aliud in hereditate, unde debitum exsoluisset.
답변하기를, 제시된 사실에 따르면, 만약 상속 재산 중에 채무를 변제할 수 있는 다른 자산이 없었다면 적법하게 계약되었다.
§32.0.38.1Duobus libertis Sticho et Erote heredibus institutis ita cauit: 'fundum Cornelianum de nomine meorum exire ueto': unus ex heredibus Stichus ancillam Arescusam testamento liberam esse iussit eique partem suam fundi legauit: quaero, an Eros et ceteri conliberti Stichi ex causa fideicommissi eius fundi partem ab herede Stichi petere possint.
두 명의 해방자유민 스티쿠스와 에로스를 상속인으로 지정하면서 다음과 같이 규정하였다. "코르넬리우스 농장이 내 가문 사람들의 이름에서 벗어나는 것을 금한다." 상속인 중 한 명인 스티쿠스는 유언으로 여노예 아레스쿠사를 해방하도록 명하고, 그녀에게 그 농장의 자기 지분을 유증하였다. 나는 에로스 및 스티쿠스의 다른 동료 해방자유민들이 신탁유증에 기하여 그 농장의 해당 지분을 스티쿠스의 상속인에게 청구할 수 있는지 묻는다.
respondit non contineri.
답변하기를, 포함되지 않는다.
§32.0.38.2Filiam suam heredem scripserat et ita cauerat: 'ueto autem aedificium de nomine meo exire, sed ad uernas meos, quos hoc testamento 'nominaui, pertinere uolo': quaesitum est, defuncta herede et legatariis uernis an ad unum libertum qui remansit totum fideicommissum pertineret.
자신의 딸을 상속인으로 지정하고 다음과 같이 규정하였다. "그러나 주택이 내 이름에서 벗어나는 것을 금하며, 이 유언에서 내가 지명한 내 가생 노예들에게 귀속되기를 바란다." 상속인과 유증을 받은 가생 노예들이 사망했을 때, 살아남은 한 명의 해방자유민에게 신탁유증 전부가 귀속되는지가 질문되었다.
respondit ad eum, qui ex uernis superesset, secundum ea quae proponerentur uirilem partem pertinere.
답변하기를, 제시된 사실에 따르면, 가생 노예들 중 생존한 자에게는 1인당 지분이 귀속된다.
§32.0.38.3Fundum a filio, quoad uixerit, uetuit uenundari donari pignerari et haec uerba adiecit: 'quod si aduersus uoluntatem meam facere uoluerit, fundum Titianum ad fiscum pertinere: ita enim fiet, ut 'fundus Titianus de nomine uestro numquam exeat'. quaesitum est, cum uiuus filius eum fundum secundum uoluntatem patris retinuerit, an defuncto eo non ad heredes scriptos a filio, sed ad eos, qui de familia sunt, pertineat.
아들이 살아있는 동안 그 농장을 매각하거나 증여하거나 질권으로 제공하는 것을 금지하였고, 다음과 같은 말을 덧붙였다. "만약 그가 내 뜻에 반하여 그렇게 하고자 한다면, 티티우스 농장은 국고에 귀속된다. 그렇게 함으로써 티티우스 농장이 너희의 이름에서 결코 벗어나지 않게 될 것이기 때문이다." 아들이 생전에 아버지의 뜻에 따라 그 농장을 보유하다가 사망했을 때, 그것이 아들에 의해 지정된 상속인들이 아니라 가문에 속한 사람들에게 귀속되는지가 질문되었다.
respondit hoc ex uoluntate defuncti colligi posse filium quoad uiueret alienare uel pignerare non posse, testamenti autem factionem et in eo fundo in extraneos etiam heredes habiturum.
답변하기를, 피상속인의 뜻으로부터 다음과 같이 추론할 수 있다. 즉, 아들이 살아있는 동안에는 처분하거나 질권으로 제공할 수 없지만, 유언 처분권은 그 농장에 관해서도 외인의 상속인들에 대해서도 가질 것이다.
§32.0.38.4Iulius Agrippa primipilaris testamento suo cauit, ne ullo modo reliquias eius et praedium suburbanum aut domum maiorem heres eius pigneraret aut ullo modo alienaret: filia eius heres scripta heredem reliquit filiam suam neptem primipilaris, quae easdem res diu possedit et decedens extraneos instituit heredes.
전직 수석백인대장 율리우스 아그리파는 자신의 유언에서 자신의 유골, 교외의 토지 또는 대저택을 상속인이 어떠한 방법으로도 질권으로 제공하거나 처분하지 않도록 규정하였다. 상속인으로 지정된 그의 딸은 자신의 딸, 즉 전직 수석백인대장의 외손녀를 상속인으로 남겼고, 그녀는 같은 재산을 오랫동안 점유하다가 사망하면서 외인을 상속인으로 지정하였다.
quaesitum est, an ea praedia extraneus heres haberet an uero ad Iuliam Domnam, quae habuit patruum maiorem Iulium Agrippam, pertinerent.
이 토지들을 외인 상속인이 보유해야 하는지, 아니면 율리우스 아그리파를 종조부로 두었던 율리아 돔나에게 귀속되는지가 질문되었다.
respondi, cum hoc nudum praeceptum est, nihil proponi contra uoluntatem defuncti factum, quo minus ad heredes pertinerent.
답변하기를, 이것은 단순한 훈시에 불과하므로, 상속인들에게 귀속되는 것을 방해할 만큼 피상속인의 뜻에 반하여 행해진 사실은 제시되지 않았다.
§32.0.38.5Quindecim libertis, quos nominauerat, praediolum cum taberna legauerat et adiecerat haec uerba: 'sibique eos habere possidere uolo ea lege et condicione, ne quis eorum partem suam uendere donareue aliudue quid facere alii uelit: quod si aduersus ea quid factum erit, tunc eas portiones praediumue cum taberna ad rem publicam Tusculanorum pertinere uolo'. quidam ex his libertis uendiderunt partes suas duobus conlibertis suis ex eodem corpore, emptores autem defuncti Gaium Seium extraneum heredem reliquerunt: quaesitum est, partes quae uenierunt utrum ad Gaium Seitum an ad superstites collibertos suos, qui partes suas non uendiderunt, pertinerent.
자신이 지명한 열다섯 명의 해방자유민에게 상점이 딸린 작은 토지를 유증하고 다음과 같은 말을 덧붙였다. "그들이 그것들을 소유하고 점유하기를 바라되, 그들 중 누구도 자신의 지분을 타인에게 매각하거나 증여하거나 그 밖에 다른 처분을 하려 하지 않는다는 규율과 조건 하에 그리하기를 바란다. 만약 이들에 반하여 어떤 일이 행해진다면, 그때는 그 지분들 혹은 상점이 딸린 토지가 투스쿨룸 시민공동체에 귀속되기를 바란다." 이 해방자유민들 중 일부가 같은 단체에 속한 두 명의 동료 해방자유민에게 자신들의 지분을 매각하였고, 매수인들은 사망하면서 외인인 가이우스 세이우스를 상속인으로 남겼다. 매각된 지분들이 가이우스 세이우스에게 귀속되는지, 아니면 자신의 지분을 매각하지 않은 생존 동료 해방자유민들에게 귀속되는지가 질문되었다.
respondit secundum ea quae proponerentur ad Gaium Seium pertinere.
답변하기를, 제시된 사실에 따르면 가이우스 세이우스에게 귀속된다.
idem quaesiit, an partes uenditae ad rem publicam Tusculanorum pertinerent.
같은 자가, 매각된 지분들이 투스쿨룸 시민공동체에 귀속되는지를 질문하였다.
respondi non pertinere.
답변하기를, 귀속되지 않는다.
CLAUDIUS: quia non possidentis persona, qui nunc extraneus est, respicienda est, sed emptorum, qui secundum uoluntatem defunctae ex illis fuerunt, quibus permiserat testatrix uenundari, nec condicio exstitit dati fideicommissi Tusculanis.
클라우디우스: 왜냐하면 현재 외인인 점유자의 인격이 고려되어야 하는 것이 아니라 매수인들의 인격이 고려되어야 하기 때문이며, 이들은 사망한 여인의 뜻에 따르면 여유언자가 매각을 허용했던 사람들 중에 속해 있었고, 투스쿨룸인들에게 제공된 신탁유증의 조건도 성취되지 않았기 때문이다.
§32.0.38.6Fidei commissit eius, cui duo milia legauit, in haec uerba: 'a te, Petroni, peto, uti ea duo milia solidorum reddas collegio cuiusdam templi'. quaesitum est, cum id collegium postea dissolutum sit, utrum legatum ad Petronium pertineat an uero apud heredem remanere debeat.
이천을 유증받은 자에게 다음과 같은 구절로 신탁을 부과하였다. "페트로니우스여, 나는 그대에게 그 이천 솔리두스를 어떤 신전의 단체에 인도해 줄 것을 청구하노라." 그 단체가 그 후에 해산되었을 때, 그 유증이 페트로니우스에게 귀속되는지 아니면 상속인에게 그대로 남아있어야 하는지가 질문되었다.
respondit Petronium iure petere, utique si per eum non stetit parere defuncti uoluntati.
답변하기를, 특히 피상속인의 뜻을 따르는 것이 그로 인해 방해받은 것이 아니라면, 페트로니우스가 청구하는 것은 정당하다.
§32.0.38.7Mater filios heredes scripserat et adiecit: 'praedia, quae ad eos ex bonis meis peruentura sunt, nulla ex causa abalienent, sed conseruent successioni suae deque ea re inuicem sibi cauerent': ex his uerbis quaesitum est, an praedia per fideicommissum relicta uideantur.
어머니가 아들들을 상속인으로 지정하고 다음과 같이 덧붙였다. "내 재산으로부터 그들에게 귀속될 토지들을 어떠한 이유로도 처분하지 말고, 자신들의 상속인들을 위해 보존하며, 그 일에 관하여 서로에게 보증을 제공하도록 하라." 이 구절들로부터, 토지들이 신탁유증에 의해 남겨진 것으로 여겨지는지가 질문되었다.
respondit nihil de fideicommisso proponi.
답변하기를, 신탁유증에 관해서는 아무것도 제시되지 않았다.
§32.0.38.8Ex parte dimidia heredi instituto per praeceptionem fundum legauit et ab eo ita petit: 'peto, uti uelis coheredem tibi recipere in fundo Iuliano meo, quem hoc amplius te praecipere iussi, Clodium Uerum nepotem meum, cognatum tuum': quaesitum est, an pars fundi ex causa fideicommissi nepoti debeatur.
2분의 1 지분으로 상속인으로 지정된 자에게 선취유증을 통해 농장을 유증하고 그에게 다음과 같이 청구하였다. "내가 이에 더하여 그대에게 선취하도록 명했던 나의 율리우스 농장에 대하여, 나의 손자이자 그대의 친척인 클로디우스 베루스를 공동 상속인으로 받아들여 주기를 청구하노라." 그 농장의 지분이 신탁유증에 기하여 손자에게 제공되어야 하는지가 질문되었다.
respondit deberi.
답변하기를, 제공되어야 한다.

어휘·문법 주석

  1. 32.0.38.prdimisso hereditario creditore nummis noui creditoris — "새로운 채권자의 돈으로 상속 채권자를 변제하여 내보낸 후"를 뜻하는 탈격 절대 구문이며, 그 안의 `nummis`는 수단의 탈격으로 쓰였다.
  2. 32.0.38.3testamenti autem factionem et in eo fundo in extraneos etiam heredes habiturum — 대격과 부정사 구문으로, 주어 역할을 하는 `filium`(대격)이 문맥상 생략되어 있다. 또한 접속사 `et`는 `in eo fundo`(그 농장에 관해서도)를 강조한다.
  3. 32.0.38.5possidentis persona, qui nunc extraneus est — 관계대명사 `qui`는 명사가 아니라, 속격으로 기능하는 현재분사 `possidentis`(점유하는 자)를 선행사로 가리키고 있다.
  4. 32.0.38.6fidei commissit eius, cui duo milia legauit — 동사 `fidei commisit`(보통 `fideicommisit`)는 원래 간접목적어로 여격을 취하지만, 여기서는 속격 `eius`가 사용되었다. 이는 신탁유증을 누군가의 "신의에" 맡긴다는 의미에서 속격 지배가 일어난 구조이다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §32.0.38.pr-32.0.38.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:32.0.38.pr-32.0.38.8

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.