Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §32.0.11.14-32.0.11.25

특수 대상에 관한 신탁유증의 효력과 이행

9271개 구절 중 4832번째 · 라틴어

요약

불법 건축물, 융자의 위탁, 노예에 대한 공직 유증 등 다양한 특수 조건 아래서의 신탁유증의 효력과 급부 방식을 다룬다. 또한 불가분 채무에서 공동상속인들의 책임 분담 및 실질적 수익자가 신탁유증을 청구할 수 있는 권리를 확립한다.

[ULPIANUS libro secundo fideicommissorum. ] §32.0.11.14Si quis illicite aedificasset, id est hoc quod dirui constitutiones iubent, an fideicommissum relinquere ex eo quid possit, uideamus.
[울피아누스, 신탁유증법 제2권] 만약 누군가가 불법으로 건축하였다면, 즉 여러 칙령들이 철거를 명령하는 이 물건에 대해, 그것으로부터 무언가 신탁유증을 남길 수 있을지 살펴보자.
et puto posse: cum enim dirui necesse sit, nulla dubitatio est, quin senatus consultum impedimento non sit.
그리고 나는 가능하다고 생각한다. 철거될 필요가 있다 하더라도, 원로원 결의가 장애가 되지 않는다는 점에는 의심의 여지가 없기 때문이다.
§32.0.11.15Si heres rogatus sit certam summam usuris certis faenori dare, utile est fideicommissum: sed Maecianus putat non alias cogendum credere, quam idonee ei caueatur: sed ego procliuior sum, ut putem cautionem non exigendam.
만약 상속인이 특정 금액을 특정 이율로 융자해 주도록 요청받았다면, 그 신탁유증은 유효하다. 그러나 마에키아누스는 그에게 적절한 담보가 제공되지 않는 한 융자하도록 강제되어서는 안 된다고 생각한다. 하지만 나는 담보를 요구해서는 안 된다고 생각하는 편으로 더 기울어져 있다.
§32.0.11.16Si seruo alieno militia relinquatur, an domino quaeratur legatum, quaeritur.
만약 타인의 노예에게 군무가 유증되었다면, 그 유증이 주인에게 취득되는지 질문된다.
et aut scit seruum esse, et dico aestimationem deberi: aut ignorauit, et denegari fideicommissi persecutio debet, quia, si scisset seruum, non reliquisset.
그리고 만약 그가 노예임을 알고 있었다면, 나는 평가액이 지급되어야 한다고 말한다. 혹은 몰랐다면 신탁유증의 청구는 거부되어야 한다. 왜냐하면 만약 그가 노예임을 알았더라면 유증을 남기지 않았을 것이기 때문이다.
§32.0.11.17Ex his apparet, cum per fideicommissum aliquid relinquitur, ipsum praestandum quod relictum est: cum uero ipsum praestari non potest, aestimationem esse praestandam.
이로부터 신탁유증으로 무언가가 남겨졌을 때에는 남겨진 그 물건 자체가 급부되어야 하고, 그 물건 자체가 급부될 수 없을 때에는 평가액이 급부되어야 함이 명백해진다.
§32.0.11.18Si quis decem alicui per fideicommissum reliquerit et, si perdidisset id quod testamento relictum est, rursus ei reliquerit, quaerebatur, an sequens fideicommissum ualeat uel an exigere heres debeat cautionem salua fore decem, ne cogatur ad praestationem, et an, si saepius perdidisset, saepius ei sarciretur fideicommissum.
만약 누군가가 10을 신탁유증으로 어떤 사람에게 남기고, 유언으로 남겨진 것을 유실했다면 그에게 다시 남긴다고 하였을 때, 후속 신탁유증이 유효한지, 아니면 상속인이 급부를 강제당하지 않기 위해 그 10이 안전하게 유지될 것이라는 담보를 요구해야 하는지, 그리고 만약 그가 더 자주 유실했다면 더 자주 신탁유증이 보전되어야 하는지 질문되었다.
diuus Pius rescripsit neque cautionem exigendam et non amplius quam semel, postquam perdidisset, praestandum: non enim onerandus est heres, ut in infinitum, quotiens perdiderit, restituere ei tantundem debeat, sed ut per fideicommissum posterius duplicata eius legata uideantur nec amplius ad periculum heredis pertineat, si quid postea is consumpserit exsoluto et posteriore fideicommisso.
신군 피우스는 담보를 요구해서도 안 되고, 유실한 후에 한 번을 초과하여 급부해서도 안 된다고 회답하였다. 상속인은 상대방이 유실할 때마다 무한히 동일한 액수를 반환해야 할 정도로 부담을 져서는 안 되며, 후속 신탁유증에 의해 그의 유증이 배가된 것으로 보아야 하고, 후속 신탁유증까지 지급된 후에는 그가 나중에 유실하더라도 더 이상 상속인의 위험에 속하지 않기 때문이다.
§32.0.11.19Item si quis certam quantitatem cui reliquerit et addiderit facilius hanc summam posse compensari, cum debitor sit fideicommissarius ex causa hereditatis Gaii Seii, nec uelit ille hereditatem adire Gaii Seii, sed petat fideicommissum: imperator noster contra uoluntatem eum testantis petere fideicommissum rescripsit, cum in fideicommissis praecipue spectanda seruandaque sit testatoris uoluntas.
마찬가지로 누군가가 특정 수량을 누군가에게 남기면서, 신탁수익자가 가이우스 세이우스의 상속재산과 관련하여 채무자이므로 이 금액이 더 쉽게 상쇄될 수 있다고 덧붙였는데, 그가 가이우스 세이우스의 상속재산을 승인하기는 원치 않으면서 신탁유증만을 청구하는 경우, 우리 황제는 그가 유언자의 의사에 반하여 신탁유증을 청구하는 것이라고 회답하였다. 신탁유증에서는 특히 유언자의 의사가 고려되고 준수되어야 하기 때문이다.
§32.0.11.20Plerumque euenit multorum interesse id quod relinquitur, uerum testatorem uni uoluisse honorem habitum, et est haec sententia Marcelli uerissima.
남겨진 것이 많은 사람들의 이해관계에 걸쳐 있는 일이 흔히 발생하지만, 유언자는 오직 한 사람에게만 경의가 표해지기를 원했을 수 있으며, 마르켈루스의 이 견해는 매우 옳다.
§32.0.11.21Sic euenit, ut interdum si pluribus testator honorem habere uoluit et de pluribus sensit, quamuis unum legatum sit, tamen ad persecutionem eius plures admittantur.
이와 같이 유언자가 여러 사람에게 경의를 표하고자 하였고 여러 사람을 염두에 두었다면, 비록 유증이 하나라 하더라도 그 청구에 여러 사람이 인정되는 일이 때때로 발생한다.
ut puta si decem fuerunt eiusdem rei stipulandi et heres uel fideicommissarius rogatus est, ut eis solueret: hic enim si omnium interest et de omnibus sensit testator, fideicommissum relictum omnes petere potuerunt.
예컨대 동일한 급부를 약속한 사람이 10명 있고, 상속인 또는 신탁유증 의무자가 그들에게 지급하도록 요청받은 경우이다. 여기서 만일 모두의 이익에 관계되고 유언자가 모두를 염두에 두었다면, 남겨진 신탁유증을 모두가 청구할 수 있었기 때문이다.
sed utrum in partem agent an in solidum, uideamus: et credo, prout cuiusque interest, consequentur: unus igitur qui occupat agendo totum consequitur ita, ut caueat defensu iri aduersus ceteros fideicommissarios eum qui soluit, siue socii sunt siue non.
그러나 그들이 분할하여 청구할 것인지 아니면 전액을 청구할 것인지 살펴보자. 그리고 나는 각자의 이해관계에 따라 얻게 되리라고 믿는다. 따라서 소송 제기로 먼저 선점한 한 사람이 전액을 얻게 되며, 다만 그들이 조합원인지 여부와 관계없이, 지급한 자가 다른 신탁수익자들로부터 방어될 것(면책될 것)이라는 담보를 제공해야 한다.
§32.0.11.22Interdum alterius nomen scribitur in testamento, alteri uero fideicommissi petitio uel legati competit, ut puta si fidei heredis committatur, ut ipse publicum pro Titio praestet, fideicommissum hoc uel legatum non publicanus petit, licet ei sit adscriptum, sed ipse petere poterit, pro quo legatum relictum est.
때로는 유언서에 다른 사람의 이름이 기재되지만, 신탁유증이나 유증의 청구권은 또 다른 사람에게 귀속되는 경우가 있다. 예컨대 상속인의 성실에 맡겨져 그가 티티우스를 위해 공세를 납부하도록 한 경우이다. 이 신탁유증 또는 유증은 비록 세리에게 기재되어 있을지라도 세리가 청구하는 것이 아니라, 그 유증이 남겨진 본인이 직접 청구할 수 있다.
multum autem interesse arbitror, cui uoluit prospectum cuiusque contemplatione testator fecerit.
그러나 유언자가 누구의 이익을 도모하고자 하였고 누구를 염두에 두고 이를 행하였는지가 매우 크게 작용한다고 나는 판단한다.
plerumque autem intellegendum est priuati causa hoc fecisse, licet emolumentum publicano quaeratur.
대체로 세리에게 이익이 돌아가더라도 사인의 이익을 위해 이를 행한 것으로 이해해야 한다.
§32.0.11.23Si in opere ciuitatis faciendo aliquid relictum sit, unumquemque heredem in solidum teneri diuus Marcus et Lucius Uerus Proculae rescripserunt: tempus tamen coheredi praestituerunt, intra quod mittat ad opus faciendum, post quod solam Proculam uoluerunt facere imputaturam coheredi sumptum pro parte eius.
만약 도시의 공공시설을 건설하는 것과 관련하여 무언가가 남겨졌다면, 공동상속인 각자가 전액에 대해 책임을 진다고 신군 마르쿠스와 루키우스 베루스는 프로쿨라에게 회답하였다. 다만 그들은 공동상속인이 공사를 수행하기 위해 인력을 보낼 기간을 정해 주었고, 그 기간이 지난 후에는 프로쿨라 홀로 공사를 진행하되 공동상속인에게 그의 지분에 따른 비용을 청구하도록 하였다.
§32.0.11.24Ergo et in statua et in seruitute ceterisque, quae diuisionem non recipiunt, idem diuus Marcus rescripsit.
따라서 조각상이나 지역권, 그 밖에 분할할 수 없는 다른 것들에 관해서도 동일한 신군 마르쿠스가 회답하였다.
§32.0.11.25Si quis opus facere iussus paratus sit pecuniam dare rei publicae, ut ipsa faciat, cum testator per ipsum id fieri uoluerit, non audietur: et ita diuus Marcus rescripsit.
만일 공사를 수행하도록 명령받은 자가 국가가 직접 공사를 하도록 국가에 돈을 지급할 준비가 되어 있더라도, 유언자가 그의 손으로 그것이 수행되기를 원했다면 그의 주장은 받아들여지지 않을 것이다. 신군 마르쿠스는 이와 같이 회답하였다.

어휘·문법 주석

  1. 32.0.11.14quin senatus consultum impedimento non sit — "원로원 결의가 장애가 되지 않는다는 점에는 의심의 여지가 없다"를 의미한다. 통상 `nulla dubitatio est quin` 뒤에는 긍정의 사실이 이어지지만, 여기서는 부정어 `non`을 동반하여 "장애가 되지 않는다(impedimento non sit)"는 사실을 강조하고 있다.
  2. 32.0.11.18salua fore decem — 대격과 부정사(AcI) 구문이다. 자동사 `fore`(`futurum esse`의 단축형)의 주어는 `decem`(중성 복수)이며, 형용사 `salua`(중성 복수 대격)가 서술어로 일치하고 있다. 이는 보증(`cautionem`)의 내용, 즉 "10이 안전하게 유지될 것(유실되지 않을 것)"임을 나타낸다.
  3. 32.0.11.21defensu iri — 미래 수동 부정사 `defensum iri`(`-um`형 목적 목적분사 `defensum`과 `ire`의 수동 부정사 `iri`가 결합한 것)의 필사본상 이독 또는 변형이다. 여기서는 "방어될 것(면책될 것)"을 의미하며, 보증(`caueat`)의 내용을 나타내는 대격과 부정사 구문을 이룬다.
  4. 32.0.11.22cui uoluit prospectum — `cui [testator] uoluit prospectum [esse]`(관계절 또는 축약된 간접의문문)와 `cuiusque contemplatione testator fecerit`(간접의문문)가 결합된 축약된 구조이다. 전자의 `prospectum`은 `prospicio`의 무인칭 수동 완료 부정사(`esse`가 생략됨)로, "~를 위해 배려가 이루어지는 것"을 의미한다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §32.0.11.14-32.0.11.25. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:32.0.11.14-32.0.11.25

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.