Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §31.0.77.pr-31.0.77.10

재산 분할 소송에서의 유치권과 사인증여의 신탁유증

9271개 구절 중 4804번째 · 라틴어

요약

재산 분할 소송에서의 유치권, 사인증여에서의 팔키디우스법 적용, 귀머거리이자 벙어리인 자의 신탁 수령 능력, 지참금 반환 및 선택권부 신탁유증에 관한 스카에볼라의 다양한 답변.

[IDEM libro octauo responsorum. ]
[같은 저자의, 답변록 제8권으로부터.] 아버지가 아들들과 그들의 어머니를 상속인으로 지정했을 때, 다음과 같이 적었다.
§31.0.77.prCum pater filios eorumque matrem heredes instituisset, ita scripsit: 'peto a te, filia, ut acceptis ex hereditate mea in portionem tuam centum aureis et praedio Tusculano partem hereditatis restituas matri tuae'. respondi praedium quidem hereditarium iudicio diuisionis de communi filiam habituram, pecuniam autem de parte sua retenturam.
"딸아, 네게 청한다. 내 유산 중에서 네 몫으로 100 아우레우스와 투스쿨룸의 토지를 받은 후, 유산의 지분을 네 어머니에게 반환하여라." 나는 다음과 같이 답변했다. 상속 재산인 토지에 대해서는 딸이 분할 소송에서 공유 재산으로부터 취득하게 될 것이나, 금전에 대해서는 그녀 자신의 지분에서 유치하게 될 것이다.
§31.0.77.1Eorum, quibus mortis causa donatum est, fidei committi quoquo tempore potest: quod fideicommissum heredes salua Falcidiae ratione, quam in his quoque donationibus exemplo legatorum locum habere placuit, praestabunt.
사인증여를 받은 자들의 신의에 대해서는 언제든지 신탁유증을 부과할 수 있다. 상속인은 유증의 예에 따라 이러한 증여에서도 적용되는 것으로 인정된 팔키디우스법의 비율을 해하지 않는 범위에서 이 신탁유증을 이행해야 한다.
si pars donationis fideicommisso teneatur, fideicommissum quoque munere Falcidiae fungetur.
만약 증여의 일부가 신탁유증에 구속되어 있다면, 그 신탁유증 또한 팔키디우스법의 부담을 지게 된다.
si tamen alimenta praestari uoluit, collationis totum onus in residuo donationis esse respondendum erit ex defuncti uoluntate, qui de maiore pecunia praestari non dubie uoluit integra.
그러나 만약 유언자가 부양료의 제공을 원했다면, 더 큰 금액의 돈에서 부양료가 온전히 제공되기를 분명히 바랐던 사망자의 의사에 따라, 감축의 모든 부담은 증여의 남은 부분에 있다고 답변해야 할 것이다.
§31.0.77.2Mater filiis suis uulgo conceptis dotem suam mortis causa donando stipulari permisit: cum aliis heredibus institutis petisset a filiis uiro dotem restitui, totum uiro fideicommissum dotis deberi, si Falcidiae ratio non interuenerit: ideo retentionem dotis uirum habere placuit: alioquin Falcidiae partem heredibus a filiis ex stipulatu cum uiro agentibus ex dote esse per in factum actionem reddendam.
어머니가 혼외자인 아들들에게 자신의 지참금을 사인증여로서 약정하도록 허용했다. 다른 자들이 상속인으로 지정된 상태에서, 그녀가 아들들에게 지참금을 남편에게 반환하도록 청구했을 때, 팔키디우스법의 계산이 개입하지 않는 한 지참금의 신탁유증 전부가 남편에게 채무가 되며, 따라서 남편은 지참금의 유치권을 갖는다고 판정되었다. 그렇지 않은 경우에는, 남편을 상대로 문답계약에 기해 소를 제기하는 아들들에 의해 지참금으로부터 팔키디우스 지분이 사실관계에 기한 소권을 통해 상속인들에게 반환되어야 한다.
§31.0.77.3Surdo et muto, qui legatum accipit, ut cum morietur restituat, recte mandatur: nam et ignorantes adstringuntur fideicommisso, quibus ignorantibus emolumentum ex testamento quaeritur.
유증을 받는 귀머거리이자 벙어리인 자에게 그가 죽을 때 그것을 반환하도록 의무를 부과하는 것은 적법하게 명령된다. 왜냐하면 자신들이 모르는 사이에 유언으로부터 이익이 획득되는 경우에는, 그 사실을 모르는 자들이라도 신탁유증에 의해 구속되기 때문이다.
§31.0.77.4Hereditatem filius cum moreretur filiis suis uel cui ex his uoluisset restituere fuerat rogatus: quo interea in insulam deportato eligendi facultatem non esse poena peremptam placuit nec fideicommissi condicionem ante mortem filii heredis exsistere: uiriles autem inter eos fieri, qui eo tempore uixerint, cum de aliis eligendi potestas non fuerit.
아들이 죽을 때 그의 아들들 또는 그들 중 자신이 원하는 자에게 유산을 반환하도록 청구받았었다. 그 사이에 그가 섬으로 유배되었으나, 선택할 수 있는 권능이 형벌에 의해 소멸한 것은 아니며, 신탁유증의 조건이 상속인인 아들의 사망 전에 발생하는 것도 아니라고 판정되었다. 그러나 다른 자들 중에서 선택할 권한이 없었던 경우에는, 그 당시에 생존해 있던 자들 사이에서 균등한 지분이 성립한다고 결정되었다.
§31.0.77.5Qui dotale praedium contra legem Iuliam uendidit, uxori legatum dedit et emptoris fidei commissit, ut amplius ei pretium restituat.
율리우스법에 반하여 지참 재산인 토지를 매각한 자가, 아내에게 유증을 제공하고 매수인에게 그녀에게 대금을 반환하도록 신탁에 위임했다.
emptorem fideicommissi non teneri constabat: si tamen accepto legato mulier uenditionem irritam faceret, eam oblato pretio doli placuit exceptione summoueri.
매수인은 신탁유증에 구속되지 않는다는 점이 확정되어 있었다. 그러나 만약 그 여성이 유증을 받은 후에 매매를 무효로 만든다면, 대금을 제공받았을 때 그녀는 기망의 항변에 의해 배척된다고 판정되었다.
§31.0.77.6Maeuio debitori suo reus stipulandi mandauit, ut Titio, cui mortis causa donabat, pecuniam debitam solueret.
자신의 채무자인 매비우스에게 문답계약의 채권자가, 자신이 사인증여를 하고자 했던 대상인 티티우스에게 채무가 있는 금전을 지급하라고 명령했다.
cum sciens dominum uita decessisse Maeuius pecuniam dedisset, non esse liberationem secutam constitit nec, si Maeuius soluendo non esset, in Titium actionem solidi uel iure Falcidiae dandam esse, quia mortis causa cepisse non uideretur.
매비우스가 채권자가 사망했음을 알면서 금전을 지급했을 때, 채무 면제가 뒤따르지 않았음이 확정되었다. 또한 매비우스에게 변제 자력이 없더라도, 티티우스가 사인으로 인하여 취득한 것으로 보이지는 않으므로, 티티우스에 대해 전액에 관한 소권이나 팔키디우스법에 따른 소권이 주어져서는 안 된다.
diuersum probandum foret, si Maeuius ignorans dominum uita decessisse pecuniam errore labsus dedisset: tunc enim portio iure Falcidiae reuocaretur.
만약 매비우스가 채권자가 사망했음을 모르고 착오에 빠져 금전을 지급했다면, 다른 결론이 인정되어야 할 것이다. 왜냐하면 그때에는 팔키디우스법에 의해 지분이 회수될 것이기 때문이다.
§31.0.77.7Cum pater fideicommissum praediorum ex testamento matris filiae deberet, eandem pro parte ita heredem instituit, ut hereditatem fideicommisso conpensaret, eademque praedia filio exheredato dari uoluit.
아버지가 어머니의 유언에 따라 딸에게 토지의 신탁유증 채무를 지고 있었는데, 그녀를 일부 지분의 상속인으로 지정하면서 상속 재산과 신탁유증을 상계하도록 규정하고, 동일한 토지를 상속박탈된 아들에게 제공하기를 원했다.
quamquam filia patris hereditatem suscipere noluisset, fideicommissum tamen ab heredibus esse filio praestandum, ad quos hereditatis portio quam accepit filia redierat, placuit: quod si alium filiae substituisset, eum oportere filio fideicommissum reddere.
딸은 아버지의 상속 재산 인수를 원하지 않았으나, 그럼에도 딸이 받을 예정이었던 상속 지분이 귀속된 상속인들에 의해 신탁유증이 아들에게 이행되어야 한다고 판정되었다. 만약 아버지가 딸에게 다른 자를 대체상속인으로 지정했다면, 그 대체상속인이 아들에게 신탁유증을 반환해야 한다.
§31.0.77.8Euictis praediis, quae pater, qui se dominum esse crediderit, uerbis fideicommissi filio reliquit, nulla cum fratribus et coheredibus actio erit: si tamen inter filios diuisionem fecit, arbiter coniectura uoluntatis non patietur eum partes coheredibus praelegatas restituere, nisi parati fuerint et ipsi patris iudicium fratri conseruari.
자신이 소유자라고 믿었던 아버지가 신탁유증의 문언으로 아들에게 남긴 토지가 추탈당한 경우, 형제들이나 공동상속인들에 대한 소권은 존재하지 않는다. 그러나 만약 아버지가 아들들 사이에 분할을 행했다면, 중재인은 의사의 추정에 의해, 그들 스스로도 형제를 위해 아버지의 의사표시를 유지할 준비가 되어 있지 않는 한, 공동상속인들에게 우선유증된 지분을 그가 반환하는 것을 허용하지 않을 것이다.
§31.0.77.9Pater certam pecuniam exheredatae filiae uerbis fideicommissi reliquit eamque nupturae dotis nomine dari uoluit filio dotem stipulante.
아버지가 상속박탈된 딸에게 신탁유증의 문언으로 특정 금전을 남겼고, 그녀가 혼인할 때 지참금 명목으로 그것이 제공되기를 원했으며, 아들이 그 지참금을 약정하도록 했다.
cum filius minorem dotem dedisset, superfluum esse filiae reddendum constabat.
아들이 그보다 적은 지참금을 주었을 때, 초과분은 딸에게 반환되어야 함이 확정되어 있었다.
diuortio quoque secuto fideicommissum filiam recte petituram, ut actio stipulationis sibi praestaretur, quoniam uerisimile non erat patrem interponi stipulationem uoluisse, quo filia post primas nuptias indotata constitueretur: ceterum si postea nuberet, ad secundas nuptias cautionem extendi non oportere.
또한 이혼이 성립한 경우에도 딸은 신탁유증에 기해 문답계약으로부터 발생하는 소권이 자신에게 제공되도록 적법하게 청구할 수 있다. 왜냐하면 아버지가 그 문답계약을 개입시키기를 원했던 것이, 딸이 첫 번째 혼인 후에 지참금이 없는 상태에 놓이도록 하기 위한 것이라고는 생각하기 어렵기 때문이다. 다만 그녀가 그 후에 재혼하더라도, 그 보증이 두 번째 혼인에까지 확장되어서는 안 된다.
§31.0.77.10A filia pater petierat, ut cui uellet ex liberis suis praedia cum moreretur restitueret: uni ex liberis praedia fideicommissi uiua donauit.
아버지가 딸에게 자신이 죽을 때 그 자녀들 중 원하는 자에게 토지를 반환하도록 청구했었다. 그녀는 생전에 신탁유증의 대상인 토지를 자녀 중 한 명에게 증여했다.
non esse electionem propter incertum diem fideicommissi certae donationis uidebatur: nam in eum destinatio dirigi potest, qui fideicommissum inter ceteros habiturus est remota matris electione.
신탁유증의 불확실한 기한과 확정적인 증여의 성격 때문에, 이것이 선택에 해당한다고 볼 수는 없는 것으로 보였다. 왜냐하면 어머니의 선택권이 배제된 경우에, 다른 자들 사이에서 신탁유증을 받게 될 자에 대해 지정이 향할 수 있기 때문이다.

어휘·문법 주석

  1. 31.0.77.prde communi — '공유 재산으로부터'라는 의미. 재산분할 소송에서 특정 상속 재산인 토지는 먼저 미분할 공유 재산 전체로부터 딸에게 할당되는 반면, 금전(100 아우레우스)은 그녀가 어머니에게 유산을 반환할 때 그녀 자신의 지분(de parte sua)에서 미리 공제하여 유치(retenturam)한다는 대조를 나타낸다.
  2. 31.0.77.2alioquin Falcidiae partem heredibus a filiis ex stipulatu cum uiro agentibus ex dote esse per in factum actionem reddendam — 당위를 나타내는 미래수동분사 'reddendam'과 결합된 복잡한 부정사 구문. 팔키디우스법이 적용되는 경우의 처리 절차를 설명한다. 남편을 상대로 문답계약에 기해 지참금 반환 청구를 하는 아들들은(ex stipulatu cum uiro agentibus), 그 회수한 지참금(ex dote)으로부터 팔키디우스법에 따른 법정 지분(Falcidiae partem)을 '사실기소'(per in factum actionem)를 통해 상속인들(heredibus)에게 반환해야 한다는 의무 관계를 나타낸다.
  3. 31.0.77.10non esse electionem propter incertum diem fideicommissi certae donationis uidebatur — "신탁유증의 불확실한 기한과 (생전 증여라는) 확정적인 증여의 성격 때문에, 이것이 (신탁유증상의) 선택에 해당한다고 볼 수는 없는 것으로 보였다"로 해석된다. 어머니의 사망 시점이라는 불확실한 기한(incertum diem)을 수반하는 신탁유증에 대해, 생전에 특정 자녀에게 행한 확정적인 증여(certae donationis)는 유언에서 요구된 '선택권(electionem)'의 정당한 행사로 인정받을 수 없다는 법적 성질의 차이에 기반한 판단이다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §31.0.77.pr-31.0.77.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:31.0.77.pr-31.0.77.10

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.