[IULIANUS libro trigesimo nono digestorum. ] §30.1.96.prQuidam testamento uel codicillis ita legauit: 'Aureos quadringentos Pamphilae dari uolo ita ut infra scriptum est: ab Iulio actore aureos tot et in castris quos habeo tot et in numerato quos habeo tot': post multos annos eadem uoluntate manente decessit, cum omnes summae in alios usus translatae essent: quaero, an debeatur fideicommissum.
[IULIANUS libro trigesimo nono digestorum.] 어떤 사람이 유언 또는 유언보충서에서 다음과 같이 유증하였다. "팜필라에게 400아우레우스가 아래에 적힌 바와 같이 주어지기를 바란다. 즉, 관리인 율리우스로부터 얼마의 아우레우스, 내가 군영에 가지고 있는 얼마의 아우레우스, 그리고 내가 현금으로 가지고 있는 얼마의 아우레우스이다." 여러 해가 지난 후, 동일한 의사가 유지된 상태에서 그는 사망하였으나, 그 사이에 모든 금액은 다른 용도로 전용되어 있었다. 나는 이 유증신탁이 지급되어야 하는지 묻는다.
respondi: uero similius est patrem familias demonstrare potius heredibus uoluisse, unde aureos quadringentos sine incommodo rei familiaris contrahere possint, quam condicionem fideicommisso iniecisse, quod initio pure datum esset, et ideo quadringenti Pamphilae debebuntur.
나는 답하였다. 가주가 처음에는 무조건적으로 주어졌던 유증신탁에 조건을 부과하려 했다기보다는, 오히려 가산에 손해를 끼치지 않고 어디서 400아우레우스를 조달할 수 있는지를 상속인들에게 보여주고자 했다고 보는 것이 더 진실에 가깝다. 따라서 400아우레우스는 팜필라에게 지급되어야 한다.
§30.1.96.1Quotiens lege Iulia bona uacantia ad fiscum pertinent, et legata et fideicommissa praestantur, quae praestare cogeretur heres a quo relicta erant.
율리우스법에 의해 무주재산이 국고에 귀속될 때마다, 그 재산을 남긴 상속인이 이행하도록 강제되었을 유증과 유증신탁은 국고에 의해 이행된다.
§30.1.96.2Si tibi seruus legatus fuerit et petitum a te, ut Titio aliquid praestares usque ad pretium serui, deinde seruus decesserit, nihil fideicommissi nomine praestare cogendus eris.
만일 당신에게 노예가 유증되고, 당신에게 그 노예의 가격을 한도로 하여 티티우스에게 무언가를 이행할 것이 요구되었는데, 그 후 노예가 사망하였다면, 당신은 유증신탁의 명목으로 아무것도 이행할 의무가 없다.
§30.1.96.3Si scriptus ex parte heres rogatus sit praecipere pecuniam et eis quibus testamento legatum erat distribuere, id quod sub condicione legatum est tunc praecipere debebit, cum condicio exstiterit: interim aut ei aut his quibus legatum est satisdari oportet.
만일 일부 지분에 지정된 상속인이 돈을 미리 수령하여 유언으로 유증을 받은 사람들에게 분배할 것을 요구받았다면, 조건부로 유증된 것은 조건이 성취되었을 때 미리 수령해야 한다. 그동안 그 상속인 또는 유증을 받은 사람들에게 담보가 제공되어야 한다.
§30.1.96.4Cui statuliber pecuniam dare iussus est, is rogari potest, ut eandem pecuniam alicui restituat: nam cum possit testator codicillis pure libertatem dare et hoc modo condicionem exstinguere, cur non etiam per fideicommissum eandem pecuniam adimendi potestatem habeat?
조건부 해방노예로부터 돈을 지급받도록 명령받은 사람은, 그 동일한 돈을 다른 누군가에게 이전하도록 요구받을 수 있다. 왜냐하면 유언자가 유언보충서에서 조건 없이 자유를 부여하고 이 방법으로 조건을 소멸시킬 수 있는 이상, 왜 유증신탁을 통해 동일한 돈을 박탈할 권한조차 가지지 못하겠는가?