[IULIANUS libro trigesimo sexto digestorum. ] §30.1.91.prQuaesitum est, si filius familias, qui filium habebat, heres institutus fuisset, cum esset uterque in potestate aliena, an ab eo filio eius legari possit.
[율리아누스 『학설휘찬』 제36권] 자녀를 둔 가부권 하의 아들(가자)이 상속인으로 지정되었고, 당시 두 사람 모두 타인의 권력 하에 있었을 때, 그 아들로부터 그의 아들(손자)에게 유증을 할 수 있는지 질문되었다.
respondi, cum possit a filio patri legari, consequens est, ut uel fratri ipsius uel filio uel etiam seruo patris sui legetur.
나는 답변하였다, 가부권 하의 아들로부터 그의 아버지에게 유증하는 것이 가능한 이상, 그의 형제나 그의 아들, 혹은 그의 아버지의 노예에게도 유증이 행해지는 것은 일관된 귀결이다.
§30.1.91.1Praesenti quidem die data libertate seruo legari uel pure uel sub condicione poterit: cum uero libertas sub condicione data fuerit, alias utiliter, alias inutiliter pure legabitur.
즉시 효력이 발생하는 방식으로 자유가 부여된 노예에게는 무조건으로나 조건부로 유증을 할 수 있을 것이다. 그러나 자유가 조건부로 부여된 경우, 무조건부 유증은 어떤 경우에는 유효하고 다른 경우에는 무효가 될 것이다.
nam si ea condicio libertatis fuerit, ut patre familias statim mortuo possit ante aditam hereditatem exsistere condicio, ueluti: 'Stichus si decem Titio dederit' (uel 'Capitolium ascenderit'), 'liber esto', utile legatum est: huiusmodi autem condiciones: 'si heredi decem dederit', 'si post aditam hereditatem Capitolium ascenderit', inutile legatum efficient.
왜냐하면 만약 자유의 조건이, 가부가 즉시 사망한 후 상속이 승인되기 전에 그 조건이 성취될 수 있는 종류의 것(예컨대 "스티쿠스가 티티우스에게 10을 준다면"(또는 "카피톨리움에 오른다면") "자유의 몸이 되어라")이라면, 유증은 유효하기 때문이다. 그러나 다음과 같은 조건들, 즉 "상속인에게 10을 준다면", "상속 승인 후에 카피톨리움에 오른다면"이라는 조건들은 유증을 무효로 만들 것이다.
necessario autem ex asse herede scripto etiam hae condiciones, quae ante aditam hereditatem impleri possunt, inutile legatum efficient.
하지만 필요상속인이 단독 상속인으로 지정되는 것이 불가피한 경우에는, 상속 승인 전에 충족될 수 있는 이러한 조건들이라 할지라도 유증을 무효로 만들 것이다.
§30.1.91.2Duobus heredibus institutis alteri Stichum legauerat et eidem Sticho decem.
두 명의 상속인이 지정된 가운데, 한쪽 상속인에게 스티쿠스를 유증하고 동일한 스티쿠스에게 10을 유증하였다.
cum Stichus uiuo testatore ad libertatem peruenisset, totum legatum ei debebitur: nam in solidum constitisse causam legati in eius persona hoc quoque argumento est, quod, si heres, cui legatus fuerat, hereditatem non adisset, solidum ab altero herede consequi possit.
스티쿠스가 유언자의 생전에 자유를 얻었다면 유증의 전부가 그에게 지급되어야 할 것이다. 왜냐하면 그의 신분에서 유증의 원인이 전체로서 성립하였다는 것은, 만약 그가 유증되었던 상속인이 상속을 승인하지 않았더라도 다른 상속인으로부터 전부를 청구할 수 있었을 것이라는 다음의 논거로도 증명되기 때문이다.
§30.1.91.3Seruo legato legatum datum est: si alienatus a testatore fuisset, legatum ad emptorem pertinebit.
유증된 노예에게 유증이 주어졌다. 만약 그 노예가 유언자에 의해 양도되었다면, 그 유증은 매수인에게 귀속될 것이다.
§30.1.91.4Cum seruus Titio et eidem seruo aliquid legatur, fideicommitti potest, ut aut seruum alicui restituat uel ea quae seruo legata sunt: hoc amplius etiam ipsi seruo, cum liber erit, fideicommissum a Titio dari potest.
노예가 티티우스에게 유증되고 동일한 노예에게도 무언가가 유증될 때, 노예를 누군가에게 반환하거나 노예에게 유증된 것들을 인도하도록 유증신탁을 부과할 수 있다. 이에 더하여, 그 노예 자신에게도 그가 자유인이 되었을 때 티티우스로부터 유증신탁이 이행되도록 명할 수 있다.
§30.1.91.5Si quis Stichum legauerit et eundem alienauerit uel manumiserit, deinde codicillis eidem legatum dederit, legatum uel manumisso uel emptori debebitur.
만약 누군가가 스티쿠스를 유증하고 그를 양도하거나 해방한 후에, 보완유언으로 동일한 노예에게 유증을 주었다면, 그 유증은 해방된 자나 매수인에게 지급되어야 할 것이다.
§30.1.91.6Si mihi seruus a te herede legatus fuerit et eidem seruo aliquis legauerit et uiuo eo qui mihi seruum legauerat dies legati seruo dati cesserit, confestim id legatum hereditati adquiritur: et ideo, quamuis postea moritur is qui seruum mihi legauerat, ad me id quod seruo legatum est non pertinebit.
만약 상속인인 당신에 의해 나에게 노예가 유증되었고, 누군가가 동일한 노예에게 유증을 하였으며, 나에게 노예를 유증한 사람이 생존해 있는 동안 노예에게 부여된 유증의 권리가 발생하였다면, 그 유증은 즉시 그의 상속재산으로 취득된다. 따라서 그 후에 나에게 노예를 유증한 사람이 사망하더라도, 노예에게 유증된 것은 나에게 귀속되지 않을 것이다.
§30.1.91.7Cum homo ex testamento petitus est, causa eius temporis, quo lis contestabatur, repraesentari debet actori et, sicut partus ancillarum, sicut fructus fundorum interim percepti in hoc iudicium deducuntur, ita quod seruo legatorum uel hereditatis nomine interim obuenerit praestandum est petitori.
유언에 기하여 노예의 인도를 청구할 때, 소송계속이 이루어진 시점의 그의 상태가 원고에게 재현되어야 하며, 여노예의 자식이나 그 사이에 수취된 토지의 과실이 이 재판의 대상에 산입되는 것과 마찬가지로, 그 사이에 유증이나 상속의 명목으로 노예에게 생긴 것 역시 청구인에게 급부되어야 한다.