Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §30.1.49.pr-30.1.49.9

연령 조건부 유증의 이행기와 신탁유증의 효력

9271개 구절 중 4645번째 · 라틴어

요약

특정 연령에 도달할 것을 조건 또는 기한으로 하는 유증의 처리 방식, 그리고 채권자에 대한 변제를 목적으로 하는 신탁유증 및 매각 의무를 부과하는 유증의 효력 관계에 대해 논한다.

[ULPIANUS libro uicesimo tertio ad Sabinum. ] §30.1.49.prSi cui legetur, cum quattuordecim annorum erit, certo iure utimur, ut tunc sit quattuordecim annorum, cum impleuerit: et ita imperatorem decreuisse Marcellus scripsit.
[울피아누스, 『사비누스 주해』 제23권] 만약 누군가에게 “그가 14세가 되었을 때”라고 유증되는 경우, 우리는 그가 14세에 달하는 것은 그 연령을 채웠을 때라는 확실한 법을 적용한다. 그리고 황제께서 이와 같이 결정하셨다고 마르켈루스는 기록하였다.
§30.1.49.1Ergo cum esset sic relictum: 'cum ad quartum decimum annum peruenisset, annua bima trima die', et decem et septem annorum mortis tempore inueniatur, praesens legatum erit.
따라서 “그가 14세에 이르렀을 때, 1년, 2년, 3년의 기한으로”라고 남겨졌는데, 사망 시에 그가 17세인 것으로 밝혀지면, 유증은 즉시 이행되어야 하는 것이 된다.
proinde si quindecim annorum, consequenter dicemus post biennium deberi: si sedecim, post annum debebitur: si menses desint ad septimum decimum annum, residuis mensibus debetur.
그러므로 만약 15세라면 결과적으로 2년 후에 지급되어야 한다고 우리는 말하게 될 것이다. 16세라면 1년 후에 지급되어야 할 것이다. 만약 17세가 되기까지 몇 달이 부족하다면 남은 몇 달 후에 지급되어야 한다.
haec ita, si putans minorem esse quattuordecim annorum, cum iam excessisset, sic legauit: si uero scit, triennium ad legati praestationem ex die testamenti facti numerabimus.
이것은 만약 그가 이미 14세를 넘었음에도 불구하고 14세 미만이라고 생각하여 이와 같이 유증한 경우에 그러하다. 그러나 만약 알고 있었다면, 우리는 유증 이행을 위한 3년의 기간을 유언서 작성일로부터 기산할 것이다.
§30.1.49.2Hoc autem legatum et condicionale est et in diem, condicionale tamdiu, quamdiu quartus decimus annus sit completus, postea in diem.
한편 이 유증은 조건부이기도 하고 기한부이기도 하다. 14세가 만료될 때까지는 조건부이고, 그 이후에는 기한부이다.
§30.1.49.3Et ideo si quidem ante quartum decimum annum decesserit, ad heredem nihil transit: certe postea ad heredem transfert.
그러므로 만약 14세가 되기 전에 사망한다면 상속인에게 아무것도 이전되지 않는다. 하지만 그 이후라면 확실히 상속인에게 이전된다.
quod si testamenti facti tempore minor quattuordecim annis filius inueniatur, puto tempus annua bima trima die praestationis ex die completi quarti decimi anni statim cedere, nisi euidens alia mens probaretur testatoris aliud sentientis.
한편, 유언서 작성 시에 아들이 14세 미만인 것으로 밝혀진 경우, 1년, 2년, 3년의 지급 기간은 14세를 만료한 날로부터 즉시 진행하기 시작한다고 생각한다. 다만 다르게 생각한 유언자의 명백한 다른 의사가 증명되는 경우는 예외로 한다.
§30.1.49.4Si Titio decem quae ego debeo leganero et rogauero eadem creditori praestare, fideicommissum quidem in creditoris persona non ualet, quia nihil eius interest, heres uero potest cum legatario agere, quia ipsius interest creditori solui, ne eum conueniat: ergo propter hoc ualebit legatum.
만약 내가 부담하고 있는 10을 티티우스에게 유증하고 동일한 것을 채권자에게 지급하도록 청구한 경우, 신탁유증은 채권자 본인에게는 효력이 없는데, 그에게 아무런 이익이 없기 때문이다. 그러나 상속인은 수증자를 상대로 소를 제기할 수 있으니, 채권자에게 지급되는 것이 상속인 자신의 이익이 되어 자신이 소송을 당하지 않게 되기 때문이다. 따라서 이 점 때문에 유증은 유효하게 된다.
§30.1.49.5Sed si testator decem mihi sub fideiussore debuit, fideicommissi petitio non solum heredi, sed et fideiussori competit: interest enim eius solui mihi, quam ipsum conuentum mandati actionem intendere: nec interest, soluendo sit nec ne.
그러나 만약 유언자가 보증인 하에서 나에게 10을 빚지고 있었다면, 신탁유증의 청구권은 상속인뿐만 아니라 보증인에게도 귀속된다. 왜냐하면 나에게 지급되는 것이 보증인에게 이익이기 때문이며, 자신이 소송을 당하여 위임 소송을 제기하는 것보다 그것이 더 이익이기 때문이다. 그리고 그가 변제 능력이 있는지 여부는 상관이 없다.
§30.1.49.6Iulianus libro trigesimo nono digestorum scribit, si fideiussor creditori legasset quod ei deberet, an legatum ualeret.
율리아누스는 『학설휘찬』 제39권에서, 보증인이 채권자에게 자신이 그에게 빚진 것을 유증한 경우 그 유증이 유효한지에 관하여 기술하고 있다.
et ait creditoris quidem nihil interesse, uerum debitorem habere ex testamento actionem: interest enim ipsius liberari, quippe conueniri a fideiussoris herede non poterit.
그리고 그는 채권자에게는 아무런 이익이 없지만, 채무자가 유언에 기초한 소송을 제기할 수 있다고 말한다. 왜냐하면 채무자 자신이 면책되는 것이 그의 이익이기 때문이며, 실제로 그는 보증인의 상속인으로부터 소송을 당하지 않게 될 것이기 때문이다.
§30.1.49.7Quod si idem fideiussor Titio leget et fidei eius commiserit, ut creditori soluat, et debitor et fideiussoris heres agere cum Titio ex causa fideicommissi poterunt, quia utriusque interest legatarium soluere.
하지만 만약 동일한 보증인이 티티우스에게 유증하고 그가 채권자에게 지급하도록 그의 신탁에 위임한 경우, 채무자와 보증인의 상속인 모두가 신탁유증을 원인으로 티티우스를 상대로 소를 제기할 수 있는데, 수증자가 지급하는 것이 양자 모두의 이익이기 때문이다.
§30.1.49.8Meminisse autem oportet eum, qui damnatur hoc solum 'fundum uendere', non gratis damnari hoc facere, sed hoc solum, ut uendat uero pretio.
한편, 단지 ‘토지를 매각할 것’을 의무지워진 자는 무상으로 이를 행하도록 의무가 지워진 것이 아니라, 단지 진정한 가격으로 매각할 것이 의무지워진 것에 불과하다는 점을 기억해야 한다.
§30.1.49.9Quod si certo pretio sit damnatus facere, necesse habebit tanti uendere, quanti damnatus est.
그러나 만약 그가 일정한 가격으로 이를 행하도록 의무지워졌다면, 그는 의무지워진 만큼의 가격으로 매각해야만 할 것이다.

어휘·문법 주석

  1. 30.1.49.1annua bima trima die — 명사 die(탈격)가 수사에 기반한 형용사 annua, bima, trima(모두 여성 단수 탈격으로 수식)와 결합한 법률적 관용 표현으로, 3년에 걸친 연분할 지급(1년째, 2년째, 3년째의 기한)을 의미한다.
  2. 30.1.49.3tempus ... statim cedere — 로마법의 '권리확정(발생) 기일(dies cedit)' 법리에 기초한 표현이다. 여기서는 14세를 만료한 날에 3년 분할 지급 유증의 이행에 걸리는 기간(tempus)이 즉시 진행하기 시작함(권리로서 확정됨)을 의미한다.
  3. 30.1.49.4nihil eius interest — 비인칭 동사 interest는 관심이나 이익을 가지는 주체를 속격(대명사 eius는 채권자 creditor를 가리킴)으로 나타낸다. nihil은 부사적으로 기능하여 '그에게 아무런 이익이 없다'라는 의미가 된다. 같은 절 후반부의 ipsius interest도 이와 동일한 구문(대명사 속격 ipsius는 상속인 heres를 가리킴)이다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §30.1.49.pr-30.1.49.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:30.1.49.pr-30.1.49.9

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.