[POMPONIUS libro tertio ad Sabinum. ] §30.1.12.prSi mihi et tibi eadem res legata fuerit, deinde die legati cedente heres tibi exstitero, liberum mihi esse Labeo ait, ex meo legato an ex eo, quod tibi heres sim, adquiram legatum: si uoluero, eam rem ex meo legato ad me pertinere, ut tota mea sit, ex hereditario legato petere eam posse.
[폼포니우스 『사비누스 주석』 제3권] 만일 나와 당신에게 동일한 물건이 유증되고, 그 후 유증의 권리확정일이 도래했을 때 내가 당신의 상속인이 된다면, 내 자신의 유증으로부터 유증을 취득할 것인지 아니면 내가 당신의 상속인이라는 점에 기한 유증으로부터 취득할 것인지는 나에게 자유라고 라베오는 말한다. 만일 내가 그 물건이 내 자신의 유증으로부터 나에게 귀속되어 그것이 전부 내 것이 되기를 원한다면, 상속받은 유증으로부터 그것을 청구할 수 있다.
§30.1.12.1Proculus ait, si quis seruos quos Gadibus haberet eo testamento, quod Romae moriens fecerit, triduo quo mortuus fuerit heredem dare mihi damnauerit, ratum esse legatum et angustias temporis nihil legato nocere.
프로쿨루스는 말한다, 만일 어떤 사람이 로마에서 죽어가며 작성한 유언장에서, 가데스에 가지고 있는 노예들을 그가 사망한 날로부터 3일 이내에 나에게 줄 것을 상속인에게 명하였다면, 그 유증은 유효하며 시간의 협소함은 유증에 아무런 해를 끼치지 않는다.
§30.1.12.2Regula iuris ciuilis est, quae efficit, ut quibus ipsis legare possumus, eorum quoque seruis legare possumus.
시민법의 규칙에 따르면, 우리 자신이 직접 유증할 수 있는 자들에 대해서는 그들의 노예들에게도 유증할 수 있다.
§30.1.12.3In legatis nonissimae scripturae ualent, quia mutari causa praecedentis legati uel die uel condicione uel in totum ademptione potest.
유증에 있어서는 가장 최근에 작성된 기록이 효력을 가진다. 왜냐하면 선행하는 유증의 원인은 기한에 의해서든, 조건에 의해서든, 혹은 전체적인 철회에 의해서든 변경될 수 있기 때문이다.
sed si sub alia et alia condicione legatum ademptum est, nouissima ademptio spectanda est.
그러나 만일 서로 다른 조건 하에서 유증이 철회되었다면, 가장 최근의 철회가 고려되어야 한다.
interdum tamen in legatis non posterior, sed praecedens scriptura ualet: nam si ita scripsero: 'quod Titio infra legauero, id neque do neque lego', quod infra legatum erit, non ualebit.
그럼에도 불구하고 때로는 유증에 있어서 후행하는 기록이 아니라 선행하는 기록이 효력을 가지기도 한다. 왜냐하면 만일 내가 다음과 같이 썼다면, 즉 "내가 아래에서 티티우스에게 유증할 것을 나는 주지도 유증하지도 않는다"라고 하였다면, 아래에서 유증된 것은 효력을 가지지 못할 것이기 때문이다.
nam et eum sermonem, quo praesentia legata data in diem proferuntur, ad postea quoque scripta legata pertinere placuit.
왜냐하면 이미 주어진 현재의 유증을 장래의 기한으로 연기하는 문언도 나중에 작성된 유증에 대해서까지 적용된다고 인정되기 때문이다.
uoluntas ergo facit, quod in testamento scriptum ualeat.
그러므로 유언장에 기록된 것이 효력을 가지게 하는 것은 의사이다.