[SCAEUOLA libro primo quaestionum. ]
[스카이볼라, 학문적 탐구 제1권] 이혼이 성립한 후 남편이 아내의 사무를 관리했다.
§3.5.34.prDiuortio facto negotia uxoris gessit maritus: dos non solum dotis actione, uerum negotiorum gestorum seruari potest.
지참금은 지참금 반환의 소뿐만 아니라 사무관리의 소에 의해서도 청구(보전)될 수 있다.
haec ita, si in negotiis gestis maritus dum gerit facere potuit: alias enim imputari non potest, quod a se non exegerit.
이는 남편이 사무를 관리하는 동안 지급을 할 수 있었던 경우에만 그러하다. 그렇지 않다면 그가 자신으로부터 (지참금을) 징수하지 않은 것을 그의 책임으로 돌릴 수 없기 때문이다.
sed et posteaquam patrimonium amiserit, plena erit negotiorum gestorum actio, quamuis si dotis actione maritus conueniatur, absoluendus est.
그러나 그 후에 그가 재산을 잃었다 하더라도, 비록 지참금 반환의 소로 남편이 제소된다면 면책되어야 할지라도, 사무관리의 소는 온전히(제한 없이) 인정된다.
sed hic quidam modus seruandus est, ut ita querellae locus sit quantum facere potuit, quamuis postea amiserit, si illo tempore ei soluere potuit: non enim e uestigio in officio deliquit, si non protinus res suas distraxit ad pecuniam redigendam: praeterire denique aliquid temporis debebit, quo cessasse uideatur.
다만 여기에는 일정한 한도가 유지되어야 하니, 즉 나중에 재산을 잃었다 하더라도 그 당시에 그가 그녀에게 지급할 수 있었다면, 그가 지급할 수 있었던 한도 내에서만 소구할 여지가 있다는 것이다. 왜냐하면 돈을 마련하기 위해 즉시 자신의 재산을 매각하지 않았다고 해서 그가 곧바로 임무를 해태한 것은 아니기 때문이다. 요컨대 그가 해태한 것으로 인정될 만한 어느 정도의 시간이 흘러야 한다.
quod si interea priusquam officium impleat, res amissa est, perinde negotiorum gestorum non tenetur, ac si numquam facere possit.
그러나 그 사이에 그가 임무를 다하기 전에 재산이 상실되었다면, 그는 처음부터 지급할 수 없었던 것과 마찬가지로 사무관리의 책임을 지지 않는다.
sed et si facere possit maritus, actio negotiorum gestorum inducitur, quia forte periculum est, ne facere desinat.
그러나 남편이 지급할 수 있다 하더라도 사무관리의 소가 제기되는데, 왜냐하면 어쩌면 그가 지급할 수 없게 될 위험이 있기 때문이다.
§3.5.34.1Illum autem non credimus teneri, qui gerit negotia debitoris, ad reddendum pignus, cum pecunia ei debeatur nec fuerit quod sibi possit exsoluere.
또한 우리는 채무자의 사무를 관리하는 자가 자신에게 돈이 채무로 존재하고 자신에게 변제할 만한 자원이 없는 상황에서 질물을 반환할 의무를 진다고는 생각하지 않는다.
§3.5.34.2Sed nec redhibitoriae speciem uenire in negotiorum gestorum actionem et per hoc sex mensibus exactis perire, si uel mancipium in rebus non inuenit: uel eo inuento quod accessionum nomine additum est, uel quod deterior homo factus esset, uel quod per eum esset adquisitum non ex re emptoris, nec inuenit nec recepisset: nec esset in ipsis emptoris negotiis quae gerebat, unde sibi in praesenti redderet.
나아가 해제소송의 대상이 사무관리의 소에 귀속되어 6개월이 경과함으로써 소멸하는 일도 없다. 설령 (관리자가) 재산 속에서 해당 노예를 발견하지 못했거나, 혹은 노예를 발견했다 하더라도 종물의 명목으로 추가된 것이나 노예가 악화된 부분, 혹은 노예를 통해 취득되었으나 매수인의 재산에서 유래하지 않은 것에 대해 그가 발견하지도 수령하지도 못했으며, 그가 관리하던 매수인 자신의 사무 속에 당장 스스로에게 반환할 자원이 없었던 경우라면 더욱 그러하다.
§3.5.34.3Ceterum si ex alia causa perpetuae obligationis, cum sit locuples, debeat, non est imputandum, quod non soluerit, utique si neque usurarum ratio querellam mouet.
한편, 만약 그가 자력이 있음에도 불구하고 다른 영구적 채무의 원인으로 인해 채무를 지고 있다면, 그가 이를 변제하지 않은 것을 과실로 돌려서는 안 된다. 특히 이자의 계산이 불만을 일으키지 않는 경우에는 그러하다.
diuersumque est in tutore debitore, quia ibi interfuit ex priore obligatione solui, ut deberetur ex tutelae actione.
그러나 채무자인 후견인의 경우는 이와 다른데, 왜냐하면 그 사안에서는 후견의 소에 의한 채무가 되도록 하기 위해 이전의 채무로부터 변제되는 것이 (피후견인에게) 이익이 있었기 때문이다.