[ULPIANUS libro quinquagesimo ad edictum. ] §28.7.8.prQuae sub condicione iurisiurandi relinquuntur, a praetore reprobantur: prouidit enim, ne is, qui sub iurisiurandi condicione quid accepit, aut omittendo condicionem perderet hereditatem legatumue aut cogeretur turpiter accipiendi condicionem iurare.
[울피아누스, 《고시 주석》 제50권.] 선서의 조건 하에 남겨진 것은 법무관에 의해 배척된다. 왜냐하면 법무관은 선서의 조건 하에 무언가를 받은 자가, 조건을 불이행함으로써 상속재산이나 유증을 잃거나, 혹은 그것을 받기 위해 불명예스럽게 선서하도록 강제당하는 일이 없도록 조처했기 때문이다.
uoluit ergo eum, cui sub iurisiurandi condicione quid relictum est, ita capere, ut capiunt hi, quibus nulla talis iurisiurandi condicio inseritur, et recte: cum enim faciles sint nonnulli hominum ad iurandum contemptu religionis, alii perquam timidi metu diuini numinis usque ad superstitionem, ne uel hi uel illi aut consequerentur aut perderent quod relictum est, praetor consultissime interuenit.
따라서 법무관은 선서의 조건 하에 무언가를 남겨받은 자가, 그러한 선서의 조건이 전혀 삽입되지 않은 자들이 받는 것과 똑같이 그것을 받기를 원하였으며, 이는 옳다. 왜냐하면 어떤 사람들은 종교에 대한 경멸로 인해 쉽게 선서하는 경향이 있는 반면, 다른 사람들은 신적 권능에 대한 두려움으로 인해 미신에 이를 정도로 매우 비겁하므로, 이들이나 저들이나 남겨진 것을 획득하거나 잃지 않도록 법무관이 매우 사려 깊게 개입했기 때문이다.
etenim potuit is, qui uoluit factum, quod religionis condicione adstringit sub condicione faciendi relinquere: ita enim homines aut facientes admitterentur aut non facientes deficerentur condicione. H
실로, 종교적 조건으로 구속하는 행위가 행해지기를 원했던 자는, 그것을 '하는 것'이라는 조건 하에 남겨둘 수 있었을 것이다. 그렇게 했다면 사람들은 실행함으로써 허용되거나, 실행하지 않음으로써 조건에 미달해 잃게 되었을 것이기 때문이다.
§28.7.8.1oc edictum etiam ad legata pertinet, non tantum ad heredum institutionem.
이 고시는 상속인 지정뿐만 아니라 유증에도 적용된다.
§28.7.8.2In fideicommissis quoque oportebit eos, qui de fideicommisso cognoscunt, subsequi praetoris edictum eapropter, quia uice legatorum funguntur.
유탁에 있어서도 유탁에 대해 심리하는 자들은 그것이 유증의 역할을 대신한다는 이유로 법무관의 고시를 따라야 할 것이다.
§28.7.8.3Et in mortis causa donationibus dicendum est edicto locum esse, si forte quis cauerit, nisi iurasset se aliquid facturum, restituturum quod accepit: oportebit itaque remitti cautionem.
그리고 사인증여에 있어서도, 만약 누군가가 자신이 무언가를 하겠다고 선서하지 않는 한 받은 것을 반환하겠다고 보증했다면, 고시가 적용된다고 말해야 할 것이다. 따라서 그 보증은 면제되어야 할 것이다.
§28.7.8.4Si quis sub iurisiurandi condicione et praeterea sub alia sit institutus, huic uidendum est an remittatur condicio: et magis est, ut remitti iurisiurandi condicio debeat, licet alii condicioni parendum habeat.
만약 누군가가 선서의 조건 하에, 그리고 그 외에 다른 조건 하에 지정되었다면, 이 사람에 대해 조건이 면제되는지 검토되어야 한다. 그리고 다른 조건에는 따라야 할지라도, 선서의 조건은 면제되어야 한다고 보는 것이 더 타당하다.
§28.7.8.5Sed si sub iurisiurandi condicione sit institutus aut si decem milia dederit, hoc est alternata condicione, ut aut pareat condicioni aut iuret aliud quid, uidendum, numquid remitti ei condicio non debet, quia potest alteri condicioni parendo esse securus.
그러나 만약 그가 선서의 조건 하에 지정되었거나 혹은 1만을 지급한다는, 즉 선택적인 조건 하에 지정되어, 조건에 따르거나 혹은 다른 무언가를 선서하도록 되어 있다면, 다른 조건에 따름으로써 안전해질 수 있으므로 그에게 조건이 면제되어서는 안 되는 것 아닌가 검토되어야 한다.
sed est uerius remittendam condicionem, ne alia ratione condicio alia eum urgeat ad iusiurandum.
그러나 다른 방식으로 다른 조건이 그에게 선서를 강제하지 않도록, 조건은 면제되어야 한다고 보는 것이 더 진실에 가깝다.
§28.7.8.6Quotiens heres iurare iubetur daturum se aliquid uel facturum: quod non improbum est, actiones hereditarias non alias habebit, quam si dederit uel fecerit id, quod erat iussus iurare.
상속인이 무언가를 지급하거나 행하겠다고 선서할 것을 요구받는 경우, 그것이 부당한 것이 아닌 한, 그는 선서하도록 요구받았던 것을 지급하거나 행한 경우에만 상속 소권을 갖게 될 것이다.
§28.7.8.7Mortuo autem uel manumisso Sticho uiuo testatore qui ita heres institutus est, si iurasset se Stichum manumissurum, non uidebitur defectus condicione heres, quamuis uerum sit compellendum eum manumittere, si uiueret.
그러나 유언자가 살아 있는 동안 스티쿠스가 사망하거나 해방된 경우, "스티쿠스를 해방할 것을 선서했다면"이라는 조건으로 상속인으로 지정된 자는, 비록 그가 살아 있었다면 해방하도록 강제되었어야 했다는 것이 사실일지라도, 조건에 미달한 상속인으로 여겨지지 않을 것이다.
idem est et si ita heres institutus esset quis: 'Titius heres esto ita, ut Stichum manumittat' aut 'Titio centum ita lego, ut Stichum manumittat'. nam mortuo Sticho nemo dicet summouendum eum: non uidebitur enim defectus condicione, si parere condicioni non possit: implenda est enim uoluntas, si potest.
누군가가 다음과 같이 상속인으로 지정된 경우에도 마찬가지이다. "티티우스는 스티쿠스를 해방한다는 조건 하에 상속인이 되어라" 혹은 "티티우스에게 스티쿠스를 해방한다는 조건 하에 100을 유증한다." 왜냐하면 스티쿠스가 사망한 경우 그가 배제되어야 한다고 말할 사람은 아무도 없을 것이기 때문이다. 조건에 따를 수 없는 경우 그는 조건에 미달한 것으로 여겨지지 않을 것이다. 의사는 가능할 경우 이행되어야 하기 때문이다.
§28.7.8.8De hoc iureiurando remittendo non est necesse adire praetorem: semel enim in perpetuum a praetore remissum est nec per singulos remittendum.
이 선서의 면제에 관해서는 법무관에게 청구할 필요가 없다. 왜냐하면 법무관에 의해 단번에 영구적으로 면제되었으며, 개별 사건마다 면제되어야 하는 것이 아니기 때문이다.
et idcirco ex quo dies legati cesserit, remissum uidetur etiam ignorante scripto herede.
따라서 유증의 효력 발생일이 도래한 시점부터, 지정된 상속인이 이를 알지 못하더라도 면제된 것으로 여겨진다.
ideoque in herede legatarii recte probatur, ut post diem legati cedentem si decesserit legatarius, debeat heres eius actione de legato uti, quasi pure legato relicto ei cui heres exstiterat.
그렇기에 수증자의 상속인에 있어서, 유증의 효력 발생일이 도래한 후에 수증자가 사망했다면, 그의 상속인은 마치 자신이 그 상속인이 된 자에게 단순무조건으로 유증이 남겨진 것처럼 유증에 관한 소권을 행사해야 마땅하다고 옳게 인정된다.