[IDEM libro trigesimo digestorum. ] §28.5.38.prQui filio impuberi exheredato Pamphilum legat, eundem post mortem filii ex parte heredem instituere eodem modo potest, quo is, qui seruum Sempronio legatum, eundem post mortem Sempronii ex parte heredem instituit.
[같은 저자, 학설휘찬 제30권.] 상속에서 배제된 미성년 아들에게 팜필루스를 유증한 사람은, 그 아들의 사후에 동일한 노예를 부분적 상속인으로 지정할 수 있다. 이는 셈프로니우스에게 유증된 노예를 셈프로니우스의 사후에 부분적 상속인으로 지정한 사람과 동일한 방식이다.
§28.5.38.1Seruus testamento heres pure scriptus, liber autem iussus esse, si intra kalendas Decembres decem dedisset, si codicillis pure libertatem acceperit, intra kalendas quidem neque liber neque heres erit, nisi decem dederit: si intra kalendas non dederit, liber ex codicillis erit.
유언장에 조건 없이 상속인으로 지정되었으나 12월 1일 전까지 10을 지급하면 자유롭게 되도록 명령받은 노예가, 만약 유언보충서에 의해 조건 없이 자유를 얻었다면, 12월 1일 전까지는 10을 지급하지 않는 한 자유인도 상속인도 되지 못한다. 만약 12월 1일 전까지 지급하지 않았다면, 유언보충서에 따라 자유인이 된다.
§28.5.38.2Si quis seruum suum liberum sub condicione, heredem pure scripsisset eumque uendidisset pendente condicione, iussu emptoris seruus adire hereditatem potest, quia et constitit institutio et est qui ius imperandi habet.
어떤 사람이 자신의 노예를 조건부로 자유롭게 하고 조건 없이 상속인으로 지정한 후, 조건이 계류 중인 동안에 그 노예를 매도했다면, 그 노예는 매수인의 명령에 따라 상속을 승인할 수 있다. 왜냐하면 상속인 지정이 유효하게 성립했고 명령할 권한을 가진 자가 존재하기 때문이다.
§28.5.38.3Quod si post defectam condicionem alienatus fuisset, non potest iussu emptoris hereditatem adire, quia eo tempore ad eum peruenisset, quo iam extincta institutio inutilis fuerat.
그러나 만약 조건이 불성취된 후에 양도되었다면, 매수인의 명령에 따라 상속을 승인할 수 없다. 왜냐하면 상속인 지정이 이미 소멸하여 무효가 된 시점에 노예가 그(매수인)에게 이르게 되었기 때문이다.
§28.5.38.4Igitur cum seruus sub condicione liber esse iubetur et legatum pure accepit, si pendente condicione manumissus uel alienatus fuerat, legatum habebit aut domino adquiret, quamuis mortis tempore condicio libertatis extincta fuerit: si uero post defectum condicionis manumissus aut alienatus fuerit, legatum ad irritum recidit.
그러므로 노예가 조건부로 자유롭게 되도록 명령받고 조건 없이 유증을 받았을 때, 조건이 계류 중인 동안에 해방되거나 양도되었다면, 그는 유증을 받거나 또는 그의 주인을 위해 이를 취득한다. 비록 사망 시점에 자유의 조건이 소멸했더라도 그러하다. 그러나 조건이 불성취된 후에 해방되거나 양도되었다면, 유증은 무효로 돌아간다.
§28.5.38.5Cum uenditor seruum ante traditionem ab emptore pro parte heredem scriptum adire iubet, restituere coheredi serui necesse habet, quia lucrum facere eius serui iure quem uendidit non debet.
매도인이 인도 전에, 매수인에 의해 부분적 상속인으로 지정된 노예에게 상속을 승인하도록 명령하는 경우, 그는 그 노예의 공동상속인에게 이를 반환할 의무가 있다. 왜냐하면 그는 자신이 매도한 노예의 권리에 의해 이득을 취해서는 안 되기 때문이다.
plane non totum quod adquisierit restituet, sed pro ea dumtaxat parte, qua seruus coheredem habuerit,
분명히 그는 취득한 전부를 반환하는 것이 아니라, 단지 그 노예가 공동상속인을 가졌던 비율에 상응하는 부분만을 반환한다.