[POMPONIUS libro secundo ad Quintum Mucium. ] §28.3.16.prCum in secundo testamento heredem eum qui uiuit instituimus siue pure siue sub condicione (si tamen condicio existere potuit, licet non exstiterit), superius testamentum erit ruptum.
[폼포니우스, 퀸투스 무키우스 주석 제2권] 우리가 제2의 유언에서 생존해 있는 사람을 무조건으로든 또는 조건부로든(다만 그 조건이 성취될 수 있었던 것이라면, 비록 성취되지 않았더라도) 상속인으로 지정하는 경우, 이전의 유언은 파기된다.
multum autem interest, qualis condicio posita fuerit: nam aut in praeteritum concepta ponitur aut in praesens aut in futurum.
그러나 어떤 종류의 조건이 설정되었는가에 따라 큰 차이가 있다. 왜냐하면 조건은 과거를 염두에 두고 설정되거나, 현재에 관하여 설정되거나, 혹은 미래에 관하여 설정되기 때문이다.
in praeteritum concepta ponitur ueluti 'si Titius consul fuit': quae condicio si uera est, id est si Titius consul fuit, ita est institutus heres, ut superius testamentum rumpatur: tum enim ex hoc heres esset.
과거를 염두에 두고 설정되는 조건은 예컨대 '티티우스가 집정관이었다면'과 같은 것이다. 이 조건이 진실이라면, 즉 티티우스가 집정관이었다면, 이전의 유언이 파기되는 방식으로 그가 상속인으로 지정된 것이 된다. 왜냐하면 그 경우에는 그가 이 유언으로부터 상속인이 될 것이기 때문이다.
si uero Titius consul non fuit, superius testamentum non est ruptum.
그러나 만약 티티우스가 집정관이 아니었다면, 이전의 유언은 파기되지 않는다.
quod si ad praesens tempus condicio adscripta est herede instituto, ueluti 'si Titius consul est', eundem exitum habet, ut, si sit, possit heres esse et superius testamentum rumpatur, si non sit, nec possit heres esse nec superius testamentum rumpatur.
반면, 만약 상속인이 지정될 때 현재 시간에 맞추어 조건이 부가된다면, 예컨대 '티티우스가 집정관이라면'과 같은 것인데, 이는 동일한 결과를 갖는다. 즉, 그가 집정관이라면 상속인이 될 수 있고 이전의 유언은 파기되며, 집정관이 아니라면 상속인이 될 수도 없고 이전의 유언도 파기되지 않는다.
in futurum autem collatae condiciones si possibiles sunt existere potuerunt, licet non exstiterint, efficiunt, ut superius testamentum rumpatur, etiamsi non extiterint: si uero impossibiles sunt, ueluti 'Titius si digito caelum tetigerit, heres esto', placet perinde esse, quasi condicio adscripta non sit, quae est impossibilis.
한편, 미래를 향한 조건은 만약 그것이 가능하고 성취될 수 있었던 것이라면, 비록 성취되지 않았더라도 이전의 유언이 파기되도록 만든다, 비록 성취되지 않았더라도. 그러나 만약 불가능한 조건이라면, 예컨대 '티티우스가 손가락으로 하늘을 만진다면 상속인이 되라'와 같은 것인데, 불가능한 그 조건은 부가되지 않은 것과 같다고 보는 것이 통설이다.