Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §26.7.46.pr-26.7.46.7

대리인 선임의 효력과 후견인의 책임 범위

9271개 구절 중 3881번째 · 라틴어

요약

바울루스는 대리인 선임에 따른 채무 승인 여부, 기판력 항변에 대항하는 기망의 재항변, 후견인과 공공재산 보좌인의 책임 분담 차이, 그리고 후견인의 채무 면제 권한의 한계 등 후견 및 보좌와 관련된 다양한 실무적 법적 쟁점들에 대해 답변한다.

[IDEM libro nono responsorum. ] §26.7.46.prLucius Titius curator Gaii Seii tempore curae fundum Cornelianum locauit Sempronio, qui Sempronius reliqua traxit: pupillus aetate probata eundem quondam colonum Sempronium fecit procuratorem: quaero, an ex eo, quod ille ut procurator egit, omne debitum adulescens agnouisse uideatur eoque nomine curatorum suum liberasset.
[같은 저자, 답변집 제9권으로부터] 가이우스 세이우스의 보좌인 루키우스 티티우스는 보좌 기간 중에 코르넬리우스 토지를 셈프로니우스에게 임대하였는데, 이 셈프로니우스는 임료를 체납하였다. 피후견인은 연령이 승인된 후에, 이전에 소작인이었던 바로 그 셈프로니우스를 자신의 대리인으로 선임하였다. 묻노니, 그가 대리인으로서 행동했다는 사실로부터, 청년이 채무 전부를 승인한 것으로 간주되어 그 명목으로 자신의 보좌인을 면책해 준 셈이 되는가?
Paulus respondit non ex eo, quod adultus eum, qui praedia eius coluit, procuratorem habere uoluit, debitum, quod ex conductione reliquatus est, adgnouisse eum uideri.
바울루스는 대답하였다. 성년이 된 자가 자신의 토지를 경작하던 자를 대리인으로 삼기를 원했다는 사실로부터, 그가 임대차로 인해 미납으로 남아 있는 채무를 승인한 것으로 간주되지는 않는다.
§26.7.46.1Sempronii, qui ex pollicitatione debitor patriae suae exstiterat, bona res publica iussu praesidis possedit: quorum bonorum magistratus rei publicae tres curatores constituerunt, qui apud Graecos ἐπιμεληταὶ uocantur, qui postea inter se sine consensu rei publicae administrationem bonorum Sempronii diuiserunt: ex quibus quidam, cum reliqua traherent, idonei in ipso tempore administrationis esse desierunt: postea pupillus heres Sempronii, qui abstentus erat, ab imperatore impetrauit, ut bona paterna ei restituerentur: quaero, an ex bonis eorum, qui idonei sunt, indemnitati pupilli prospici debeat, cum indiuiduum his officium curae a magistratibus iniunctum sit.
자신의 고향 도시에 대하여 약속에 의해 채무자가 되었던 셈프로니우스의 재산을, 총독의 명령에 따라 국가가 점유하였다. 국가의 정무관들은 그 재산에 대하여 세 사람의 보좌인(그리스인들 사이에서는 에피멜레타이라 불린다)을 임명하였는데, 이들은 나중에 국가의 동의 없이 자신들끼리 셈프로니우스 재산의 관리 업무를 분할하였다. 그들 중 일부는 체납액이 발생하는 와중에, 바로 그 관리 기간 중에 자력을 잃었다. 그 후 셈프로니우스의 상속인으로서 상속을 보류하고 있었던 피후견인이 황제로부터 부친의 재산이 자신에게 반환되도록 하는 허락을 받아냈다. 묻노니, 그들에게 정무관들로부터 불가분의 보좌 직무가 부과되었던 이상, 자력이 있는 자들의 재산으로부터 피후견인의 보전이 도모되어야 하는가?
Paulus respondit, si pupillo in curatores bonorum actiones decerni placuerit, pro eius portione, qui idoneus non sit, magistratus conueniri oportere: alia enim causa est tutorum, alia eorum, qui rei publicae negotia administrant.
바울루스는 대답하였다. 만약 피후견인에게 재산 보좌인들에 대한 소송을 허가하는 것이 타당하다고 여겨진다면, 자력이 없는 자의 몫에 관해서는 정무관들을 상대로 소송을 제기해야 한다. 왜냐하면 후견인의 사정과 국가의 사무를 관리하는 자들의 사정은 다르기 때문이다.
§26.7.46.2Tutorem, qui pecuniam pupillarem quamuis suo nomine faenerauit, non uideri contra constitutiones fecisse, quae prohibent pecuniam pupillarem in usus suos conuertere.
후견인이 피후견인의 자금을 비록 자신의 명의로라 하더라도 대여해 준 것은, 피후견인의 자금을 자신의 용도로 전용하는 것을 금지하는 칙령들을 위반한 것으로 간주되지 않는다.
§26.7.46.3Quaesitum est, an eius pecuniae, qua tutor usus est, post finitam quoque tutelam in diem iudicii accepti easdem usuras praestare debeat.
후견인이 사용한 자금에 대하여, 후견이 종료된 후에도 소송이 인수된 날까지 동일한 이자를 지급해야 하는지가 문의되었다.
Paulus respondit finita administratione eas usuras debere computari, quae in tutelae iudicio computantur.
바울루스는 대답하였다. 관리가 종료된 때에는 후견 소송에서 계산되는 이자가 계산되어야 한다.
§26.7.46.4Paulus respondit propter ea, quae post pubertatem nulla necessitate cogente, sed ex uoluntate sua tutor administrauit, fideiussorem, qui saluam rem fore cauit, non teneri.
바울루스는 대답하였다. 성년에 이른 후에 아무런 불가피한 필요성 없이 오직 자신의 의사에 따라 후견인이 관리한 사항들에 대해서는, 재산의 안전을 보증한 보증인은 책임을 지지 않는다.
§26.7.46.5Tutelae iudicio tutor conuentus edidit librum rationum et secundum eum condemnatus soluit: postea cum a debitoribus paternis, quorum nomina libro rationum non inerant, exigere uellet pupillus, prolatae sunt ab his apochae tutoris: quaesitum est, utrum aduersus tutorem an aduersus debitores actio ei competat.
후견 소송에서 제소당한 후견인이 장부를 제출하고 그에 따라 유죄 판결을 받아 지불하였다. 그 후 장부에 이름이 들어 있지 않던 부친의 채무자들로부터 피후견인이 추심하려 하자, 그들에 의해 후견인의 영수증들이 제시되었다. 피후견인에게 후견인을 상대로 소송을 제기할 권한이 있는지, 아니면 채무자들을 상대로 제기할 권한이 있는지가 문의되었다.
Paulus respondit, si tempore administrandae tutelae tutori tutelam gerenti debitores soluissent, liberatos eos ipso iure a pupillo: sed si cum tutore actum esset, posse eundem adulescentem propter eam causam tutelae experiri et aduersus exceptionem rei iudicatae doli mali uti replicatione.
바울루스는 대답하였다. 만약 후견을 관리하는 기간 중에 후견 직무를 수행하는 후견인에게 채무자들이 변제했다면, 그들은 법률상 당연히 피후견인에 대한 채무에서 벗어난다. 그러나 만약 후견인을 상대로 소송이 행해졌다면, 동일한 청년은 그 사유로 인해 후견 소송을 제기할 수 있으며, 기판력의 항변에 대항하여 기망의 재항변을 사용할 수 있다.
§26.7.46.6Cum testamento duo tutores dati essent pupillo et alter ex his uita defunctus fuisset, in locum eius petente matre ex praesidis prouinciae praecepto a magistratibus alius tutor datus est, a quo magistratus satis exegerunt rem saluam fore: tutor testamento datus postea datum suspectum fecit: quaesitum est, in quantum teneatur.
유언으로 두 후견인이 피후견인에게 지정되었고 그중 한 사람이 사망하였을 때, 어머니의 청구에 따라 속주 총독의 명령에 의해 정무관들로부터 그 자리에 다른 후견인이 지정되었으며, 정무관들은 그로부터 재산의 안전에 관한 담보를 요구하였다. 유언으로 지정된 후견인은 나중에 지정된 자를 기피 신청하였다. 그가 어느 범위까지 책임을 지는지가 문의되었다.
Paulus respondit tutorem testamento datum pro ea parte conueniri oportere, pro qua parte administrauit: pro contutoris autem portione prius eos conueniri debere, qui pro eo se obligauerunt uel magistratus qui eum dederunt: tunc si solidum pupillus consequi non potuerit, de officio contutoris quaerendum, an suspectum facere debuerit, praesertim cum suspectum quoque eum postulasse dicatur.
바울루스는 대답하였다. 유언으로 지정된 후견인은 자신이 관리한 그 몫에 대하여 제소되어야 한다. 그러나 공동 후견인의 몫에 대해서는 먼저 그를 위해 의무를 부담한 자들이나 그를 지정한 정무관들이 제소되어야 한다. 그 후 만약 피후견인이 전액을 회수할 수 없다면, 공동 후견인의 직무에 관하여 그를 기피 신청했어야 했는지가 심리되어야 한다. 특히 그가 기피 신청을 요구했다고도 전해지기 때문이다.
alias quidem cum magistratus plures tutores dant, non prius ad eos reuerti pupillus potest, quam omnes tutores excussi fuerint: in proposito cum unus a magistratibus datus proponeretur, non est uisum prius collegam conueniendum, qui et suspectum fecit et testamento datus est, perindeque habendos singulos, ac si in partes dimidias tutores dati essent.
대개는 정무관들이 여러 후견인을 지정했을 때 모든 후견인의 자력이 다 소진되기 전에는 피후견인이 정무관들에게 소송을 제기할 수 없으나, 본 사안에서는 정무관에 의해 지정된 자가 한 명뿐인 상황이므로, 기피 신청을 하였고 유언으로 지정되기도 한 동료를 먼저 제소해야 하는 것으로 보지 않으며, 각자가 절반의 몫으로 후견인에 지정된 것처럼 다루어야 한다.
§26.7.46.7Tutoribus concessum est a debitoribus pupilli pecuniam exigere, ut ipso iure liberentur, non etiam donare uel etiam deminuendi causa cum iis transigere: et ideo eum, qui minus tutori soluit, a pupillo in reliquum conueniri posse.
후견인들에게는 피후견인의 채무자들로부터 자금을 추심하여 그들을 법률상 당연히 면책할 권한이 허용되지만, 증여를 하거나 재산을 감소시킬 목적으로 그들과 화해를 하는 것은 허용되지 않는다. 따라서 후견인에게 과소하게 변제한 자는 피후견인에 의해 잔액에 대하여 소송을 제기당할 수 있다.

어휘·문법 주석

  1. §26.7.46.praetate probata — 탈격 절대 구문으로, "연령이 (성년에 달했다고) 승인된 후에"를 의미한다. 이 직전까지 피후견인(pupillus)으로 불리던 자가 성년에 이르러 자신의 재산을 스스로 관리할 수 있는 신분(이하의 본문에서 adultus 및 adulescens로 지칭됨)으로 이행했음을 보여주는 시간적 경과를 나타낸다.
  2. §26.7.46.1qui abstentus erat — "상속으로부터 물러나 있었던 자"를 의미한다. 동사 abstineo의 수동태(여기서는 재귀적·중간태적 의미)가 피상속인의 채무 초과로 인한 불이익을 피하기 위해 상속인이 상속 재산의 혼동을 막는 법적 구제 절차(beneficium abstinendi)를 가리킨다.
  3. §26.7.46.5doli mali uti replicatione — doli mali는 속격으로 replicatione(재항변)를 수식하여 "기망(악의)의 재항변을 사용하다"가 된다. 후견인이 채무자로부터 회수하고도 계산서에 기록하지 않은 불성실한 행위에 대하여, 채무자가 주장하는 기판력의 항변(exceptionem rei iudicatae)을 피후견인이 무력화하기 위해 취할 수 있는 대항 수단이다.
  4. §26.7.46.6excussi fuerint — 동사 excutere("털어내다", "철저히 조사하다")의 수동 완료형으로, "(후견인들의 자력을) 철저히 추궁하다" 또는 "(후견인들의 재산에 대해) 집행을 완료하다"를 의미한다. 정무관에게 보충적 책임을 묻기 전에, 주채무자인 공동 후견인 전원의 재산에 대해 우선 채권 회수 절차를 다 밟아야 할 필요가 있음을 나타낸다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §26.7.46.pr-26.7.46.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:26.7.46.pr-26.7.46.7

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.