[ULPIANUS libro trigesimo secundo ad Sabinum. ] §24.1.5.prSi sponsus sponsae donaturus tradiderit Titio, ut is sponsae daret, deinde Titius tradiderit post nuptias secutas: si quidem eum interposuerit maritus, donationem non ualere, quae post contractas nuptias perficiatur: si uero mulier eum interposuerit, iamdudum perfectam donationem, hoc est ante nuptias, atque ideo quamuis contractis nuptiis Titius tradiderit, donationem ualere.
[울피아누스, 사비누스 주해 제32권] 만일 약혼자가 약혼녀에게 증여할 의도로 티티우스에게 물건을 인도하여 그가 약혼녀에게 주도록 하였고, 그 후 결혼이 성립된 뒤에 티티우스가 인도하였다면, 만일 남편이 그를 개입시킨 것이라면 혼인이 체결된 뒤에 완성되는 증여는 효력이 없다. 그러나 만일 아내가 그를 개입시킨 것이라면 증여는 이미 훨씬 전에, 즉 혼인 전에 완성된 것이며, 따라서 혼인이 체결된 뒤에 티티우스가 인도하였더라도 증여는 유효하다.
§24.1.5.1Si maritus duos reos habeat Titium et mulierem et mulieri accepto tulerit donationis causa, neuter liberatur, quia acceptilatio non ualet: et haec Iulianus libro septimo decimo digestorum scribit.
만일 남편이 두 명의 연대채무자인 티티우스와 아내를 두고 있고, 증여를 목적으로 아내에게 채무면제(수령의제)를 해 주었다면, 수령의제는 효력이 없으므로 둘 다 면제되지 않는다. 그리고 이 점을 율리아누스는 『학설휘찬』 제17권에 쓰고 있다.
plane si mihi proponas Titio accepto latum, ipse quidem liberabitur, mulier uero manebit obligata.
분명히, 만일 당신이 나에게 티티우스에게 채무면제가 행해진 사례를 제시한다면, 그 자신은 면제되겠지만 아내의 채무는 그대로 유지될 것이다.
§24.1.5.2Generaliter tenendum est, quod inter ipsos aut qui ad eos pertinent aut per interpositas personas donationis causa agatur, non ualere: quod si aliarum extrinsecus rerum personarumue causa commixta sit, si separari non potest, nec donationem impediri, si separari possit, cetera ualere, id quod donatum sit non ualere.
일반적으로 부부 사이나 그들에게 속한 사람들 사이에서, 혹은 개입된 인물을 통해 증여의 목적으로 행해진 것은 효력이 없다고 보아야 한다. 그러나 만일 외부의 다른 물건이나 사람의 원인이 혼합되어 있고 그것이 분리될 수 없다면 증여도 방해받지 않으며(유효하며), 분리될 수 있다면 다른 부분은 유효하고 증여된 부분은 효력이 없다.
§24.1.5.3Si debitor uiri pecuniam iussu mariti uxori promiserit, nihil agitur.
만일 남편의 채무자가 남편의 명령에 따라 아내에게 돈을 지급하기로 약정하였다면, 아무런 일도 행해지지 않은 것이다(무효이다).
§24.1.5.4Si uxor uiri creditori donationis causa promiserit et fideiussorem dederit, neque uirum liberari neque mulierem obligari uel fideiussorem eius Iulianus ait, perindeque haberi ac si nihil promississet.
만일 아내가 증여를 목적으로 남편의 채권자에게 약정하고 보증인을 세웠다면, 남편도 면제되지 않고 아내나 그녀의 보증인도 의무를 지지 않는다고 율리아누스는 말하며, 그녀가 아무것도 약정하지 않은 것처럼 취급된다.
§24.1.5.5Circa uenditionem quoque Iulianus quidem minoris factam uenditionem nullius esse momenti ait: Neratius autem (cuius opinionem Pomponius non improbat) uenditionem donationis causa inter uirum et uxorem factam nullius esse momenti, si modo, cum animum maritus uendendi non haberet, idcirco uenditionem commentus sit, ut donaret: enimuero si, cum animum uendendi haberet, ex pretio ei remisit, uenditionem quidem ualere, remissionem autem hactenus non ualere, quatenus facta est locupletior: itaque si res quindecim uenit quinque, nunc autem sit decem, quinque tantum praestanda sunt, quia in hoc locupletior uidetur facta.
매매에 관해서도 율리아누스는 저렴한 가격으로 행해진 매매는 아무런 효력이 없다고 말한다. 반면 네라티우스(그의 의견을 폼포니우스도 비판하지 않는다)는, 부부 사이에 증여를 목적으로 행해진 매매는, 만일 남편이 매도할 의사가 없었음에도 단지 증여를 하기 위해 매매를 가장한 경우라면 아무런 효력이 없다고 말한다. 그러나 실제로 만일 매도할 의사를 가지고 있으면서 대금 중에서 그녀에게 면제해 주었다면, 매매 자체는 유효하지만 대금 면제는 그녀가 부유해진 한도 내에서 효력이 없다. 따라서 만일 15(의 가치)를 가진 물건이 5에 매도되었고 현재는 10이라면, 5만이 지급되어야 한다. 왜냐하면 그녀는 이 한도 내에서 부유해진 것으로 보이기 때문이다.
§24.1.5.6Si donationis causa uir uel uxor seruitute non utatur, puto amitti seruitutem, uerum post diuortium condici posse.
만일 증여를 목적으로 남편이나 아내가 지역권을 행사하지 않는다면, 지역권은 소멸하겠지만 이혼 후에 부당이득반환을 청구할 수 있다고 나는 생각한다.
§24.1.5.7Si uxor uel maritus exceptione quadam donationis causa summoueri uoluerint, facta a iudice absolutione ualebit quidem sententia, sed condicetur ei, cui donatum est.
만일 아내나 남편이 증여를 목적으로 어떤 항변에 의해 배제되기를 원하여 심판관에 의해 면책(판결)이 내려진 경우, 판결 자체는 유효하지만 증여를 받은 자에게 부당이득반환이 청구될 것이다.
§24.1.5.8Concessa donatio est sepulturae causa: nam sepulturae causa locum marito ab uxore uel contra posse donari constat et si quidem intulerit, faciet locum religiosum.
장례 목적을 위한 증여는 허용된다. 왜냐하면 장례를 목적으로 아내로부터 남편에게, 혹은 그 반대로 토지가 증여될 수 있음은 분명하며, 만일 실제로 (시신을) 매장하였다면 그곳을 성지로 만들기 때문이다.
hoc autem ex eo uenit, quod definiri solet eam demum donationem impediri solere, quae et donantem pauperiorem et accipientem faciet locupletiorem: porro hic non uidetur fieri locupletior in ea re quam religioni dicauit.
그리고 이는 다음과 같이 정의되는 것이 일반적이라는 점에서 기인한다. 즉, 증여자를 더 가난하게 만들고 수령자를 더 부유하게 만드는 바로 그러한 증여만이 보통 금지된다는 것이다. 나아가 이 경우 수령자는 자신이 종교적(신성한) 목적에 헌신한 물건에 있어 더 부유해진 것으로 보이지 않는다.
nec mouit quemquam, quod emeret, nisi a marito accepisset: nam etsi pauperior ea fieret, nisi maritus dedisset, non tamen idcirco fit locupletior, quod non expendit.
또한, 만일 남편으로부터 받지 않았다면 그녀(또는 그)가 그것을 샀을 것이라는 사실은 누구도 흔들지 못한다. 왜냐하면 비록 남편이 주지 않았다면 그녀가 더 가난해졌을지라도(지출했을지라도), 지출하지 않았다고 해서 그 때문에 그녀가 더 부유해지는 것은 아니기 때문이다.