[IDEM libro quarto responsorum. ] §22.1.12.prSeia mutuam pecuniam accepit a Septicio: de usuris ita conuenit: nisi sua quaque die usurae supra scriptae exsoluerentur uel post tertium mensem, tunc in maiores usuras Seia teneretur, et deinceps per singulas pensiones, si condicione data usurae non soluerentur, ea condicio obseruaretur, donec omnis summa debita hoc nomine exsolueretur. quaero, an haec uerba 'et deinceps per singulas pensiones condicione data usurae non soluantur, ea condicio obseruaretur' eo pertineant, ut, quamuis commissa sit forte prima stipulatio, non tamen in ampliorem quantitatem usurarum conueniri possit quam eius pensionis nomine, quae egressa est diem praestitutum.
[같은 저자, 답변집 제4권] 세이아는 셉티키우스로부터 소비대차 자금을 차용하였고, 이자에 대해 다음과 같이 합의하였다. "만일 위에서 언급된 이자가 각각의 기일 또는 3개월 후에 지급되지 않는다면, 그때 세이아는 더 무거운 이자를 지급할 의무를 진다. 그리고 그 후의 각 분할 납부 기일마다, 정해진 조건하에서 이자가 지급되지 않는다면, 이 명목으로 채무가 있는 전액이 완납될 때까지 그 조건이 준수되어야 한다." 나는 이 문언 "그리고 그 후의 각 분할 납부 기일마다, 정해진 조건하에서 이자가 지급되지 않는다면, 그 조건이 준수되어야 한다"가, 비록 첫 번째 약정이 실효되어 조건이 성취되었을지라도, 소정의 기일을 경과한 그 분할 납부 기일의 명목으로만 청구될 수 있을 뿐, 그 이상의 다액의 이자로 소추될 수는 없다는 것을 의미하는지 묻는다.
Paulus respondit plures condiciones continere eam stipulationem, quae de grauioribus usuris praestandis subiecta est, id est ut per singulas pensiones condicio inspectaretur non illatarum suis temporibus leuiorum usurarum: et ideo posse euitari poenam sequentium pensionum.
파울루스는 답하였다. 더 무거운 이자의 지급에 관하여 부가된 그 약정은 여러 조건을 포함하고 있다. 즉, 각 분할 납부 기일마다 그 기일에 가벼운 이자가 납입되지 않았다는 조건이 검토되어야 한다. 따라서 그 이후의 분할 납부 기일들에 대해서는 위약금을 면할 수 있다.