[GAIUS libro primo ad edictum prouinciale. ] §2.14.28.prContra iuris ciuilis regulas pacta conuenta rata non habentur: ueluti si pupillus sine tutoris auctoritate pactus sit ne a debitore suo peteret, aut ne intra certum tempus ueluti quinquennium peteret: nam nec solui ei sine tutoris auctoritate potest.
[가이우스 저 『지방 고시 주해』 제1권]\n\n시민법의 규칙에 반하는 합의는 유효한 것으로 인정되지 않는다. 예컨대 피후견인이 후견인의 권능 부여 없이 자신의 채무자로부터 청구하지 않기로 합의하거나, 또는 일정 기간(예컨대 5개년) 내에는 청구하지 않기로 합의하는 경우가 그러하다. 왜냐하면 후견인의 권능 부여 없이는 피후견인에게 변제될 수도 없기 때문이다.
ex diuerso autem si pupillus paciscatur, ne quod debeat a se peteretur, ratum habetur pactum conuentum: quia meliorem condicionem suam facere ei etiam sine tutoris auctoritate concessum est. §2.14.28.1Si curator furiosi aut prodigi pactus sit, ne a furioso aut prodigo peteretur, longe utile est curatoris recipi pactiones: sed non contra.
이와 반대로, 피후견인이 자신이 빚지고 있는 것에 대해 자신으로부터 청구되지 않도록 합의한 경우, 그 합의는 유효한 것으로 인정된다. 왜냐하면 후견인의 권능 부여 없이도 자신의 상태를 더 좋게 만드는 것은 그에게 허용되어 있기 때문이다.\n\n만약 정신이상자나 낭비자의 보좌인이 정신이상자나 낭비자로부터 청구되지 않도록 합의했다면, 보좌인의 합의가 수용되는 것은 매우 유익하다. 그러나 그 반대는 인정되지 않는다.\n\n만약 아들이나 노예가 자신이 청구하지 않겠다고 합의했다면, 그 합의는 무효이다.
§2.14.28.2Si filius aut seruus pactus sit, ne ipse peteret, inutile est pactum. si uero in rem pacti sunt, id est ne ea pecunia peteretur, ita pactio eorum rata habenda erit aduersus patrem dominumue, si liberam peculii administrationem habeant et ea res, de qua pacti sint, peculiaris sit.
그러나 만약 그들이 대물적으로 합의하였다면, 즉 그 돈이 청구되지 않도록 합의하였다면, 그들이 특유재산의 자유로운 관리권을 가지고 있고 합의한 사안이 특유재산에 속하는 것인 한, 그들의 합의는 아버지나 주인에 대하여 유효한 것으로 인정되어야 한다.
quod et ipsum non est expeditum: nam cum uerum est, quod Iuliano placet, etiamsi maxime quis administrationem peculii habeat concessam, donandi ius eum non habere: sequitur ut, si donandi causa de non petenda pecunia pactus sit, non debeat ratum haberi pactum conuentum.
이 점 자체도 쉽지 않은 문제이다. 왜냐하면 율리아누스가 찬성하는 바와 같이, 누군가 특유재산의 관리권을 최대한 허용받았다 하더라도 그에게 증여할 권리는 없다는 것이 진실인 이상, 만약 증여할 목적으로 돈을 청구하지 않기로 합의했다면 그 합의는 유효한 것으로 인정되어서는 안 된다는 결론이 나오기 때문이다.
quod si pro eo ut ita pacisceretur aliquid, in quo non minus uel etiam amplius esset, consecutus fuerit, rata habenda est pactio.
그러나 그러한 합의를 하는 대가로 그가 그보다 적지 않거나 오히려 더 많은 가치가 있는 무언가를 얻었다면, 그 합의는 유효한 것으로 인정되어야 한다.