[ULPIANUS libro quarto ad edictum. ] §2.14.10.prRescriptum autem diui Marci sic loquitur, quasi omnes creditores debeant conuenire.
[고시주해 제4권의 울피아누스] 그러나 신군 마르쿠스의 칙답은 마치 모든 채권자가 합의해야만 하는 것처럼 말하고 있다.
quid ergo si quidam absentes sint? Num exemplum praesentium absentes sequi debeant? sed an et priuilegiariis absentibus haec pactio noceat, eleganter tractatur: si modo ualet pactio et contra absentes.
그렇다면 만약 어떤 이들이 부재중이라면 어떻게 되는가? 부재자들은 참석자들의 선례를 따라야 하는가? 하지만 부재중인 특권적 채권자들에게도 이 합의가 불이익을 주는지에 대해서는 정교하게 논의된다. 다만 이 합의가 부재자들에 대해서도 효력을 가지는 경우에 한해서이다.
et repeto ante formam a diuo Marco datam diuum Pium rescripsisse fiscum quoque in his casibus, in quibus hypothecas non habet, et ceteros priuilegiarios exemplum creditorum sequi oportere.
그리고 나는 신군 마르쿠스가 제시한 준칙 이전에, 신군 피우스가 국고 역시 저당권을 가지지 아니한 사례들에서는 다른 특권적 채권자들과 마찬가지로 채권자들의 선례를 따라야 마땅하다고 칙답했음을 상기한다.
haec enim omnia in his creditoribus, qui hypothecas non habent, conseruanda sunt.
왜냐하면 이 모든 일은 저당권을 가지지 아니한 채권자들 사이에서 준수되어야 하기 때문이다.
§2.14.10.1Si pacto subiecta sit poenae stipulatio, quaeritur, utrum pacti exceptio locum habeat an ex stipulatu actio.
만약 합의에 위약금 문답계약이 부수되어 있다면, 합의의 항변이 적용되는지 아니면 문답계약에 기한 소가 적용되는지 질문된다.
Sabinus putat, quod est uerius, utraque uia uti posse prout elegerit qui stipulatus est: si tamen ex causa pacti exceptione utatur, aequum erit accepto eum stipulationem ferre.
사비누스는 이것이 더 타당하다고 보는데, 문답계약을 맺은 자가 선택하는 바에 따라 두 가지 길 중 어느 것이든 사용할 수 있다고 생각한다. 그러나 그가 합의의 원인에 기해 항변을 사용한다면, 그가 문답계약을 영수 기입을 통해 소멸시키는 것이 공평할 것이다.
§2.14.10.2Plerumque solemus dicere doli exceptionem subsidium esse pacti exceptionis: quosdam denique, qui exceptione pacti uti non possunt, doli exceptione usuros et Iulianus scribit et alii plerique consentiunt.
우리는 대개 사기의 항변이 합의의 항변의 보충 수단이라고 말하곤 한다. 결국 합의의 항변을 사용할 수 없는 특정인들이 사기의 항변을 사용할 것이라는 점은 율리아누스도 쓰고 있으며 다른 대부분의 이들도 동의한다.
ut puta si procurator meus paciscatur, exceptio doli mihi proderit, ut Trebatio uidetur, qui putat, sicuti pactum procuratoris mihi nocet, ita et prodesse,
예컨대 만약 나의 대리인이 합의를 맺는다면, 대리인의 합의가 나에게 불이익을 주는 것과 마찬가지로 이익도 된다고 생각하는 트레바티우스의 견해처럼, 사기의 항변이 나에게 유리하게 작용할 것이다.