[ULPIANUS libro septuagensimo quarto ad edictum. ] §2.11.4.prSed et si quis rei capitalis ante condemnatus iudicio sistere se non potuit, merito huic ignoscitur: rei capitalis condemnatum accipere debemus, qui morte exilioue coercitus est.
[울피아누스, 『고시 주석』 제74권] 또한 누군가 사전에 중죄(사형 또는 추방형) 선고를 받아 법정에 출두할 수 없었던 경우, 마땅히 이 사람은 면책된다. 중죄 선고를 받은 자란 사형 또는 추방으로 처벌을 받은 자로 이해해야 한다.
dixerit aliquis, quo ergo haec exceptio damnato? sed respondebitur fideiussoribus eius esse necessariam: aut si forte in exilium salua ciuitate abiit, ubi defensori eius exceptio ista proderit.
어떤 사람은 "그렇다면 왜 이 항변이 선고를 받은 자에게 필요한가?"라고 말할지도 모른다. 그러나 그것은 그의 보증인들에게 필요하다고 답변될 것이다. 또는 만약 그가 시민권을 유지한 채 추방을 당했다면, 거기서는 그의 대리인(변호인)에게 이 항변이 도움이 될 것이다.
§2.11.4.1Illud sciendum est eum, qui idcirco non stetit, quia capitis reus factus est, in ea causa esse, ut exceptione uti non possit: damnato enim datur.
다음을 알아두어야 한다. 중죄 피고인이 되었다는 이유로 출두하지 않은 자는 항변을 사용할 수 없는 처지에 있다. 왜냐하면 항변은 이미 선고를 받은 자에게 주어지기 때문이다.
plane si uinculis uel custodia militari impeditus ideo non stetit, in ea erit causa, ut exceptione utatur.
명백히 만약 그가 쇠사슬이나 군사적 구금으로 인해 방해를 받아 출두하지 못했다면, 그는 항변을 사용할 수 있는 처지에 있게 될 것이다.
§2.11.4.2Praeterea si funere quis domestico impeditus non uenit, debet ei exceptio dari.
게다가 만약 누군가 가족의 장례로 인해 방해를 받아 출두하지 못했다면, 그에게 항변이 주어져야 한다.
§2.11.4.3Item si quis in seruitute hostium fuerit ac per hoc in iudicium non stetit, debet exceptione adiuuari.
마찬가지로 만약 누군가 적의 포로(노예) 상태에 있었고 이로 인해 법정에 출두하지 못했다면, 그는 항변에 의해 구제받아야 한다.
§2.11.4.4Quaesitum est an possit conueniri, ne ulla exceptio in promissione deserta iudicio sistendi causa facta obiciatur: et ait Atilicinus conuentionem istam non ualere.
법정에 출두할 목적으로 행해졌으나 불이행된 약속에서 어떤 항변도 제기하지 않기로 합의할 수 있는지 질문되었다. 그리고 아틸리키누스는 그러한 합의가 효력이 없다고 말한다.
sed ego puto conuentionem istam ita ualere, si specialiter causae exceptionum expressae sint, quibus a promissore sponte renuntiatum est.
그러나 나는 만약 약속자가 자발적으로 포기한 항변 사유들이 구체적으로 명시되어 있다면, 그러한 합의는 효력이 있다고 생각한다.
§2.11.4.5Item quaeritur, si quis, cum iudicio sistendi causa satisdare non deberet, satisdato promiserit, an fideiussoribus eius exceptio detur.
마찬가지로, 누군가 법정 출두를 위해 보증인을 세울 의무가 없음에도 보증인을 세워 약속한 경우, 그의 보증인들에게 항변이 주어지는지 질문된다.
puto interesse, utrum per errorem satisdato promissum est an ex conuentione: si per errorem, dandam fideiussoribus exceptionem: si ex conuentione, minime dandam.
나는 착오로 인해 보증인을 세우기로 약속한 것인지 아니면 합의에 의한 것인지에 따라 차이가 있다고 생각한다. 만약 착오로 인한 것이라면 보증인들에게 항변이 주어져야 하고, 합의에 의한 것이라면 결코 주어져서는 안 된다고 본다.
nam et Iulianus scribit, si iudicio sistendi causa pluris quam statutum est per ignorantiam promissum fuerit, exceptionem dari debere: si autem ex conuentione tantae summae promissio facta sit, exceptionem pacti conuenti replicatione infirmandam Iulianus ait.
왜냐하면 율리아누스 역시 법정 출두를 위해 규정된 것보다 더 많은 액수를 모르고 약속한 경우에는 항변이 주어져야 한다고 기술하기 때문이다. 그러나 만약 합의에 따라 그러한 액수의 약속이 행해졌다면, 율리아누스는 합의에 의한 재답변에 의해 그 항변이 무력화되어야 한다고 말한다.