[PAULUS libro primo ad Plautium. ] §2.11.10.prSi eum iudicio sisti promisero, qui iam tempore liberatus esse dicebatur, quia iam actione forte non tenebatur: actio in me danda est, ut uel exhibeam eum uel defendam, ut ueritas inquiratur.
[파울루스, 『플라우티우스 주석』 제1권] 만약 내가 법정에 출두시키기로 약속한 인물이 이미 시간의 경과에 따라 면책되었다고 일컬어지고 있었다면(왜냐하면 아마도 그는 더 이상 소송에 의해 구속되지 않았기 때문이다), 나에 대하여 소송이 허용되어야 하니, 이는 진실이 규명될 수 있도록 내가 그를 출두시키거나 혹은 그를 방어하도록 하기 위함이다.
§2.11.10.1Homo sisti promissus ante diem dolo promissoris periit: certo iure utimur non ante poenam peti posse, quam dies uenerit: tota enim stipulatio in diem collata uidetur.
출두가 약속된 인물이 기한 전에 약속자의 기망으로 인하여 사망한 경우, 기한이 도래하기 전에는 위약금을 청구할 수 없다는 것이 우리가 따르는 확실한 법원칙이다. 왜냐하면 문답계약 전체가 그 기한으로 연기된 것으로 간주되기 때문이다.
§2.11.10.2Qui iniuriarum acturus est, stipulatus erat ante litem contestatam ut aduersarius suus iudicio sistat: commissa stipulatione mortuus est.
모욕소송을 제기하려던 자가 소송계속 전에 그의 상대방이 법정에 출두할 것을 문답계약으로 약속받았으나, 약속이 불이행되어 위약금 청구권이 발생한 후에 사망했다.
non competere heredi eius ex stipulatu actionem placuit, quia tales stipulationes propter rem ipsam darentur, iniuriarum autem actio heredi non competit.
그의 상속인에게 문답계약에 기한 소송은 귀속되지 않는다고 결정되었다. 왜냐하면 그러한 문답계약은 사건 자체를 위하여 주어지는 것인데, 모욕소송의 소권은 상속인에게 귀속되지 않기 때문이다.
quamuis enim haec stipulatio iudicio sistendi causa facta ad heredem transeat, tamen in hac causa danda non est: nam et defunctus si uellet omissa iniuriarum actione ex stipulatu agere, non permitteretur ei.
법정 출두를 목적으로 체결된 이 문답계약이 상속인에게 승계된다 할지라도, 이 사건에서는 소권이 주어져서는 안 된다. 왜냐하면 피상속인 자신이라 할지라도 모욕소송을 포기하고 문답계약에 기하여 소송을 제기하고자 했다면 그것이 그에게 허용되지 않았을 것이기 때문이다.
idem dicendum esse et si is, cum quo iniuriarum agere uolebam, stipulatione tali commissa decesserit: nam non competit mihi aduersus heredem eius ex stipulatu actio, et hoc Iulianus scribit.
내가 모욕소송을 제기하고자 했던 상대방이 그러한 문답계약이 성립한 후에 사망한 경우에 대해서도 동일하게 말해야 한다. 왜냐하면 나에게 그의 상속인에 대한 문답계약에 기한 소권은 인정되지 않기 때문이며, 율리아누스도 이와 같이 기록하고 있다.
secundum quod et si fideiussores dati erant, minime dabitur in eos actio mortuo reo.
이에 따르면 설령 보증인들이 제공되었다 할지라도 피고가 사망한 때에는 그들에 대한 소권은 전혀 인정되지 않을 것이다.
idem Pomponius, si non post longum tempus decesserit: quia si ad iudicium uenisset, litem cum eo contestari actor potuisset.
폼포니우스도 마찬가지로 말하는데, 다만 오랜 시간이 지난 후에 사망한 경우가 아니어야 한다. 왜냐하면 만약 그가 법정에 출두했더라면 원고는 그와 소송을 계속할 수 있었을 것이기 때문이다.