[ULPIANUS libro trigesimo ad Sabinum. ] §19.5.13.prSi tibi rem uendendam certo pretio dedissem, ut, quo pluris uendidisses, tibi haberes, placet neque mandati neque pro socio esse actionem, sed in factum quasi alio negotio gesto, quia et mandata gratuita esse debent, et societas non uidetur contracta in eo, qui te non admisit socium distractionis, sed sibi certum pretium excepit. §19.5.13.1Iulianus libro undecimo digestorum scribit, si tibi areae meae dominium dedero, ut insula aedificata partem mihi reddas, neque emptionem esse, quia pretii loco partem rei meae recipio, neque mandatum, quia non est gratuitum, neque societatem, quia nemo societatem contrahendo rei suae dominus esse desinit.
[울피아누스 『사비누스 주해』 제30권으로부터]만약 내가 당신에게 특정 가격에 매도하도록 물건을 인도하면서, 당신이 그보다 더 비싸게 매도한 금액은 당신이 가지기로 합의하였다면, 위임 소송도 동업 소송도 인정되지 않으며, 오히려 다른 거래가 행해진 것처럼 사실 기인 소송이 인정되어야 한다는 것이 통설이다. 왜냐하면 위임은 무상이어야 하고, 당신을 매도의 동업자로 받아들이지 않고 자신을 위해 특정 가격을 남겨둔 사람과의 사이에서는 동업 관계가 맺어진 것으로 보이지 않기 때문이다.율리아누스는 『학설휘찬』 제11권에서, 만약 내가 당신에게 내 대지의 소유권을 이전하여 건물이 건축된 후에 그 일부를 나에게 돌려주도록 하였다면, 그것은 매매가 아니라고 기술한다. 왜냐하면 대금 대신에 내 재산의 일부를 돌려받기 때문이다. 또한 위임도 아니다. 왜냐하면 무상이 아니기 때문이다. 또한 동업도 아니다. 왜냐하면 누구도 동업을 체결함으로써 자기 재산의 소유자이기를 그치지 않기 때문이다.
sed si puerum docendum uel pecus pascendum tibi dedero uel puerum nutriendum ita, ut, si post certos annos uenisset, pretium inter nos communicaretur, abhorrere haec ab area eo, quod hic dominus esse non desinit qui prius fuit: competit igitur pro socio actio.
그러나 만약 내가 당신에게 교육받을 노예나 방목될 가축 또는 양육될 아동을 인도하면서, 만약 특정 년수 후에 그것이 매도된다면 대금이 우리 사이에 분배되도록 하였다면, 이 사례들은 대지의 사례와는 다른데, 왜냐하면 여기서는 이전에 소유자였던 자가 소유자이기를 그치지 않기 때문이다. 따라서 동업 소송이 허용된다.
sed si forte puerum dominii tui fecero, idem se quod in area dictum, quia dominium desinit ad primum dominum pertinere.
그러나 만약 가령 내가 노예를 당신의 소유로 만들었다면, 대지에서 언급된 것과 동일한 일(소유권이 원래의 소유자에게 속하기를 그치기 때문에)이 적용된다고 그는 생각한다.
quid ergo est? in factum putat actionem Iulianus dandam, id est praescriptis uerbis.
그렇다면 어떻게 되는가? 율리아누스는 사실 기인 소송, 즉 처방어구 수반 소송이 허용되어야 한다고 생각한다.
ergo si quis areae dominium non transtulerit, sed passus sit te sic aedificare, ut communicaretur uel ipsa uel pretium, erit societas.
그러므로 만약 누군가가 대지의 소유권을 이전하지 않고, 그 대지 자체나 대금이 공유되도록 당신이 그렇게 건축하는 것을 허용하였다면, 동업이 성립할 것이다.
idemque et si partis areae dominium transtulerit, partis non, et eadem lege aedificare passus sit.
그리고 대지의 일부 소유권은 이전하고 일부는 이전하지 않으면서 동일한 조건으로 건축을 허용했던 경우에도 마찬가지이다.