[IDEM libro quinto digestorum a Paulo epitomatorum. ] §19.2.31.prIn nauem Saufeii cum complures frumentum confuderant, Saufeius uni ex his frumentum reddiderat de communi et nauis perierat: quaesitum est, an ceteri pro sua parte frumenti cum nauta agere possunt oneris auersi actione.
[같은 저자, 바울루스가 요약한 《학설휘찬》 제5권으로부터] 여러 사람이 사우페이우스의 배에 곡물을 섞어서 실었는데, 사우페이우스가 이들 중 한 사람에게 공동의 분량에서 곡물을 반환하였고, 그 후 배가 침몰하였다. 다른 사람들이 자신의 곡물 지분에 대하여 선원을 상대로 '선적물 탈취 소송'을 제기할 수 있는지가 질문되었다.
respondit rerum locatarum duo genera esse, ut aut idem redderetur (sicuti cum uestimenta fulloni curanda locarentur) aut eiusdem generis redderetur (ueluti cum argentum pusulatum fabro daretur, ut uasa fierent, aut aurum, ut anuli): ex superiore causa rem domini manere, ex posteriore in creditum iri.
답했다. 임대차의 대상이 되는 물건에는 두 가지 종류가 있다. 즉, 동일한 물건이 반환되는 경우(의류를 세탁업자에게 손질을 맡기기 위해 임대하는 때와 같이)와 동종의 물건이 반환되는 경우(그릇을 만들기 위해 은괴를 장인에게 주거나, 반지를 만들기 위해 금을 주는 때와 같이)이다. 전자의 경우에는 물건이 소유자의 소유로 남고, 후자의 경우에는 채권으로 넘어간다.
idem iuris esse in deposito: nam si quis pecuniam numeratam ita deposuisset, ut neque clusam neque obsignatam traderet, sed adnumeraret, nihil aliud eum debere apud quem deposita esset, nisi tantundem pecuniae solueret.
기탁에서도 동일한 법리가 적용된다. 왜냐하면 누군가 세어 둔 돈을 봉인하거나 주머니에 넣지 않고 그냥 세어서 인도하며 기탁했다면, 기탁을 받은 자는 같은 액수의 돈을 지급하는 것 외에는 다른 아무런 의무도 지지 않기 때문이다.
secundum quae uideri triticum factum Saufeii et recte datum.
이러한 원칙들에 따르면 밀은 사우페이우스의 소유가 된 것으로 보이며 정당하게 지급된 것이다.
quod si separatim tabulis aut heronibus aut in alia cupa clusum uniuscuiusque triticum fuisset, ita ut internosci posset quid cuiusque esset, non potuisse nos permutationem facere, sed tum posse eum cuius fuisset triticum quod nauta soluisset uindicare.
그러나 만약 각자의 밀이 판자나 바구니 또는 다른 통 속에 따로 담겨 보관되어 누구의 밀인지 구별할 수 있었다면, 우리는 대체를 할 수 없었을 것이며, 그때는 선원이 인도한 밀의 소유자였던 자가 그것을 추구할 수 있었을 것이다.
et ideo se improbare actiones oneris auersi: quia siue eius generis essent merces, quae nautae traderentur, ut continuo eius fierent et mercator in creditum iret, non uideretur onus esse auersum, quippe quod nautae fuisset: siue eadem res, quae tradita esset, reddi deberet, furti esse actionem locatori et ideo superuacuum esse iudicium oneris auersi.
따라서 그는 선적물 탈취 소송을 인정하지 않는다. 왜냐하면 선원에게 인도된 상품이 즉시 그의 소유가 되어 상인이 채권자가 되는 종류의 것이라면 선적물이 탈취된 것으로 보이지 않기 때문이며(실제로 그것은 선원의 소유였기 때문이다), 인도된 물건 자체가 반환되어야 하는 것이었다면 임대인에게는 절도 소송이 인정되므로 선적물 탈취 소송은 불필요하기 때문이다.
sed si ita datum esset, ut in simili re solui possit, conductorem culpam dumtaxat debere (nam in re, quae utriusque causa contraheretur, culpam deberi) neque omnimodo culpam esse, quod uni reddidisset ex frumento, quoniam alicui primum reddere eum necesse fuisset, tametsi meliorem eius condicionem faceret quam ceterorum.
그러나 만약 동등한 물건으로 변제될 수 있도록 인도된 것이라면 임차인은 과실에 대해서만 책임을 진다(왜냐하면 쌍방의 이익을 위해 체결된 계약에서는 과실에 대해 책임을 지기 때문이다). 그리고 그가 곡물 중에서 한 사람에게 반환한 것은 결코 과실이 아니다. 왜냐하면 그는 누구에겐가 먼저 반환해야만 했고, 설령 그 사람의 상황을 다른 사람들의 상황보다 더 유리하게 만들었더라도 그렇게 해야만 했기 때문이다.