[IDEM libro secundo pithanon. ] §19.1.54.prSi seruus quem uendideras iussu tuo aliquid fecit et ex eo crus fregit, ita demum ea res tuo periculo non est, si id imperasti, quod solebat ante uenditionem facere, et si id imperasti, quod etiam non uendito seruo imperaturus eras.
[같은 저자(라베오), 『설득력 있는 견해집』 제2권] 만약 당신이 매도한 노예가 당신의 명령에 따라 무언가를 행하였고 그 때문에 다리가 부러졌다면, 매도 전에 그가 통상적으로 행하던 일을 당신이 명령한 경우, 그리고 설령 노예가 매도되지 않았더라도 당신이 명령했을 법한 일을 당신이 명령한 경우에 한하여 그 일이 당신의 위험(부담)으로 되지 않는다.
PAULUS: minime: nam si periculosam rem ante uenditionem facere solitus est, culpa tua id factum esse uidebitur: puta enim eum fuisse seruum, qui per catadromum descendere aut in cloacam demitti solitus esset.
파울루스: 결코 그렇지 않다. 왜냐하면 만약 그가 매도 전에 위험한 일을 하는 것이 버릇이었다면, 그 일은 당신의 과실로 인해 발생한 것으로 간주될 것이기 때문이다. 예컨대 그가 줄타기 줄을 타고 내려가거나 하수구 속으로 내려보내지던 것이 다반사였던 노예였다고 가정해 보라.
idem iuris erit, si eam rem imperare solitus fueris, quam prudens et diligens pater familias imperaturus ei seruo non fuerit.
만약 당신이 신중하고 근면한 가장이라면 그 노예에게 명령하지 않았을 법한 일을 명령하는 것이 습관이었다 하더라도 법적 판단은 동일하다.
quid si hoc exceptum fuerit? tamen potest ei seruo nouam rem imperare, quam imperaturus non fuisset, si non uenisset: ueluti si ei imperasti, ut ad emptorem iret, qui peregre esset: nam certe ea res tuo periculo esse non debet.
만약 이것이 특약에 의해 제외되었다면 어떻게 되는가? 그럼에도 불구하고, 만약 매도되지 않았더라면 명령하지 않았을 법한 새로운 일을 그 노예에게 명령할 수 있다. 예컨대 외국에 있는 매수인에게 가라고 그 노예에게 명령한 경우이다. 왜냐하면 그러한 일은 확실히 당신의 위험으로 되어서는 안 되기 때문이다.
itaque tota ea res ad dolum malum dumtaxat et culpam uenditoris dirigenda est.
그러므로 이 문제 전체는 오직 매도인의 고의 및 과실에 의해서만 결정되어야 한다.
§19.1.54.1Si dolia octoginta accedere fundo, quae infossa essent, dictum erit, et plura erunt quam ad eum numerum, dabit emptori ex omnibus quae uult, dum integra det: si sola octoginta sunt, qualiacumque emptorem sequentur nec pro non integris quicquam ei uenditor praestabit.
만약 땅속에 묻혀 있는 여든 개의 항아리가 토지에 딸려오는 것으로 약정되었고, 그것들이 그 수보다 더 많이 있다면, 매도인은 전체 중에서 매수인이 원하는 것을 주되, 파손되지 않은 것을 준다는 조건하에 주어야 한다. 만약 딱 여든 개만 있다면, 그것들이 어떤 상태이든 매수인에게 귀속되며, 매도인은 파손된 것에 대해 매수인에게 아무런 보상도 해 줄 필요가 없다.