[PAPINIANUS libro nono quaestionum. ] §16.3.24.pr'Lucius Titius Sempronio salutem.
[파피니아누스 『해답집』 제9권] "루키우스 티티우스가 셈프로니우스에게 인사를 보낸다.
'Centum nummos, quos hac die commendasti mihi adnumerante seruo Sticho actore, 'esse apud me ut notum haberes, hac epistula manu mea scripta tibi notum facio: quae 'quando uoles et ubi uoles confestim tibi numerabo. ' quaeritur propter usurarum incrementum.
오늘 귀하가 대리인인 노예 스티쿠스가 세어 지급함으로써 나에게 위탁한 100눔무스가 나에게 있다는 것을 귀하가 알 수 있도록, 내 친필로 작성된 이 서한으로 귀하에게 알린다. 귀하가 원하는 때에, 그리고 원하는 곳에서, 이것을 지체 없이 귀하에게 지급할 것이다." 이자의 발생을 이유로 질문이 제기되었다.
respondi depositi actionem locum habere: quid est enim aliud commendare quam deponere? quod ita uerum est, si id actum est, ut corpora nummorum eadem redderentur: nam si ut tantundem solueretur conuenit, egreditur ea res depositi notissimos terminos.
나는 기탁의 소가 인정된다고 답하였다. 위탁하는 것이 기탁하는 것 외에 다른 무엇이겠는가? 이것은 그 동전들 자체를 고스란히 반환하기로 합의된 경우에만 참되다. 왜냐하면 동등한 액수가 지급되기로 합의되었다면, 그 일은 기탁의 가장 잘 알려진 한계를 벗어나기 때문이다.
in qua quaestione si depositi actio non teneat, cum conuenit tantundem, non idem reddi, rationem usurarum haberi non facile dicendum est.
이 질문에서, 동일한 것이 아니라 동등한 액수가 반환되기로 합의되었기 때문에 기탁의 소가 성립하지 않는다면, 이자가 고려된다고 말하기는 쉽지 않다.
et est quidem constitutum in bonae fidei iudiciis, quod ad usuras attinet ut tantundem possit officium arbitri quantum stipulatio: sed contra bonam fidem et depositi naturam est usuras ab eo desiderare temporis ante moram, qui beneficium in suscipienda pecunia dedit.
그리고 이자에 관한 한, 선의의 재판에서는 심판관의 직권이 문답계약과 동등한 효력을 가질 수 있다는 점이 확실히 규정되어 있다. 그러나 돈을 보관해 줌으로써 호의를 베푼 자에게, 이행지체 이전의 기간에 대하여 이자를 청구하는 것은 선의 및 기탁의 성질에 반한다.
si tamen ab initio de usuris praestandis conuenit, lex contractus seruabitur.
다만 처음부터 이자를 지급하기로 합의되었다면, 계약의 규칙이 준수될 것이다.