[IULIANUS libro duodecimo digestorum. ] §15.1.37.prSi creditor filii tui heredem te instituerit et tu hereditatem eius uendideris, illa parte stipulationis 'quanta pecunia ex hereditate ad te peruenerit' teneberis de peculio.
[율리아누스, 『학설휘찬』 제12권] 만약 당신의 아들의 채권자가 당신을 상속인으로 지정하고 당신이 그의 상속재산을 매각했다면, 당신은 문답계약의 "상속재산으로부터 당신에게 이른 금액만큼"이라는 조항에 근거하여 특유재산의 한도 내에서 책임을 지게 될 것이다.
§15.1.37.1Si seruo tuo permiseris uicarium emere aureis octo, ille decem emerit et tibi scripserit se octo emisse tuque ei permiseris eos octo ex tua pecunia soluere et is decem soluerit, hoc nomine duos aureos tantum uindicabis, sed hi uenditori praestabuntur dumtaxat de peculio serui.
만약 당신이 당신의 노예에게 8아우레우스로 대리 노예를 사는 것을 허락하였는데, 그가 10아우레우스로 사고 당신에게 8아우레우스로 샀다고 편지를 보내왔고, 당신이 그에게 그 8아우레우스를 당신의 자금에서 지급하도록 허락하여 그가 10아우레우스를 지급했다면, 당신은 이 명목으로 단지 2아우레우스만을 반환 청구할 것이다. 그러나 이는 매도인에게 단지 그 노예의 특유재산 한도 내에서만 이행된다.
§15.1.37.2Seruum communem, quem cum Titio habebam, uendidi Sempronio: quaesitum est, si de peculio cum Titio aut cum Sempronio ageretur, an eius peculii, quod apud me esset, ratio haberi deberet.
내가 티티우스와 공동으로 소유하던 공동 노예를 셈프로니우스에게 매각했다. 만약 티티우스나 셈프로니우스를 상대로 특유재산에 관한 소송이 제기된다면, 내 수중에 있는 그 특유재산의 계산이 고려되어야 하는지가 문제되었다.
dixi, si cum Sempronio ageretur, numquam rationem eius peculii, quod apud me esset, haberi debere, quia is nullam aduersus me actionem haberet, per quam id quod praestitisset consequi posset.
나는 말했다. 만약 셈프로니우스를 상대로 소송이 제기된다면, 내 수중에 있는 특유재산의 계산은 결코 고려되어서는 안 된다. 왜냐하면 그는 자신이 변제한 것을 회수할 수 있는 어떠한 소송도 나에 대해 제기할 수 없기 때문이다.
sed et si cum Titio post annum quam uendidissem ageretur, similiter non esse computandum peculium quod apud me est, quia iam mecum agi de peculio non posset.
그러나 내가 매각한 지 1년이 지난 후에 티티우스를 상대로 소송이 제기되는 경우에도, 마찬가지로 내 수중에 있는 특유재산은 산입되어서는 안 된다. 왜냐하면 더 이상 나를 상대로 특유재산에 관한 소송이 제기될 수 없기 때문이다.
sin autem intra annum ageretur, tunc quoque habendam huius peculii rationem, postquam placuit alienato homine permittendum creditori et cum uenditore et cum emptore agere.
반면에 1년 이내에 소송이 제기된다면, 그때도 이 특유재산의 계산은 고려되어야 한다. 왜냐하면 노예가 처분된 경우에는 채권자가 매도인과 매수인 모두를 상대로 소송을 제기할 수 있도록 허용되어야 한다는 점이 받아들여졌기 때문이다.
§15.1.37.3Si actum sit de peculio cum eo qui usum fructum in seruo habet et minus consecutus sit creditor, non est iniquum, ut ex uniuerso eius peculio, siue apud fructuarium siue apud proprietarium erit, rem consequatur.
만약 노예에 대해 용익권을 가진 자를 상대로 특유재산에 관한 소송이 제기되어 채권자가 얻은 바가 부족하다면, 그가 용익권자 수중에 있든 소유권자 수중에 있든 간에 그 노예의 특유재산 전체로부터 자신의 채권을 회수하는 것은 불공정하지 않다.
nihil interest, operas suas conduxerit seruus a fructuario an pecuniam mutuam ab eo acceperit.
노예가 용익권자로부터 자신의 노동력을 임차했든 아니면 그로부터 금전 대여를 받았든 아무런 차이가 없다.
dari itaque debebit actio ei aduersus dominum proprietatis deducto eo, quod seruus peculii nomine apud fructuarium habet.
따라서 노예가 특유재산의 명목으로 용익권자 수중에 가지고 있는 것을 공제한 후, 소유권자에 대해 그(채권자)에게 소송이 부여되어야 할 것이다.