[ULPIANUS libro secundo disputationum. ] §15.1.32.prSi ex duobus uel pluribus heredibus eius, qui manumisso seruo uel libero esse iusso uel alienato uel mortuo intra annum conueniri poterat, unus fuerit conuentus, omnes heredes liberabuntur, quamuis non in maiorem quantitatem eius peculii, quod penes se habet qui conuenitur, condemnetur, idque ita Iulianus scripsit.
[울피아누스, 『토론집』 제2권] 노예가 해방되었거나, 자유로워지도록 명해졌거나, 양도되었거나, 사망함으로써 일 년 이내에 소송을 제기당할 수 있었던 피상속인의 둘 이상의 상속인들 중 일인만이 소송을 제기당했다면, 비록 소송을 제기당한 자가 수중에 가지고 있는 특유재산의 액수를 초과하는 액수에 대해서는 유죄 판결을 받지 않는다 하더라도, 모든 상속인이 면책된다. 그리고 이와 같이 율리아누스는 기록했다.
idemque est et si in alterius rem fuerit uersum.
그리고 똑같은 일이 다른 자의 재산으로 귀속된 경우에도 적용된다.
sed et si plures sint fructuarii uel bonae fidei possessores, unus conuentus ceteros liberat, quamuis non maioris peculii, quam penes se est, condemnari debeat.
그러나 또한 복수의 과실수취권자나 선의의 점유자가 있는 경우에도, 일인이 소송을 제기당하면 다른 자들을 면책한다. 비록 그가 자신의 수중에 있는 것보다 더 큰 특유재산의 액수에 대해 유죄 판결을 받아서는 안 된다 하더라도 그러하다.
sed licet hoc iure contingat, tamen aequitas dictat iudicium in eos dari, qui occasione iuris liberantur, ut magis eos perceptio quam intentio liberet: nam qui cum seruo contrahit, uniuersum peculium eius quod ubicumque est ueluti patrimonium intuetur.
하지만 비록 이것이 법에 의해 발생한다 하더라도, 그럼에도 불구하고 형평은 법의 기회로 인하여 면책되는 자들에 대하여 소송이 부여되어야 한다고 지시하니, 이는 청구보다는 오히려 실제의 수령이 그들을 면책하도록 하기 위함이다. 왜냐하면 노예와 계약하는 자는 그것이 어디에 있든 그의 특유재산 전부를 마치 상속재산처럼 바라보기 때문이다.
§15.1.32.1In hoc autem iudicio licet restauretur praecedens, tamen et augmenti et decessionis rationem haberi oportet, et ideo siue hodie nihil sit in peculio siue accesserit aliquid, praesens status peculii spectandus est.
그러나 이 소송에서 이전의 소송이 회복된다 하더라도, 그럼에도 불구하고 증가와 감소의 계산이 고려되어야 하므로, 오늘 특유재산에 아무것도 없든 무언가가 추가되었든 간에, 특유재산의 현재 상태가 고려되어야 한다.
quare circa uenditorem quoque et emptorem hoc nobis uidetur uerius, quod accessit peculio posse nos ab emptore consequi, nec retrorsus uelut in uno iudicio ad id tempus conuentionem reducere emptoris, quo uenditor conuentus sit.
그러므로 매도인과 매수인에 관해서도, 특유재산에 추가된 것을 우리가 매수인으로부터 얻을 수 있다는 것이 우리에게 더 참된 것으로 보인다. 그리고 마치 하나의 소송에서와 같이 매수인에 대한 소송 제기를 매도인이 소송을 제기당한 시점으로 소급시켜서는 안 된다.
§15.1.32.2Uenditor serui si cum peculio seruum uendidit et tradiderit peculium, ne intra annum quidem de peculio conuenietur: neque enim hoc pretium serui peculium est, ut Neratius scripsit.
노예의 매도인이 특유재산과 함께 노예를 매도하고 특유재산을 인도했다면, 일 년 이내라 하더라도 특유재산에 관한 소송을 제기당하지 않을 것이다. 왜냐하면 네라티우스가 기록한 바와 같이, 이 노예의 대금은 특유재산이 아니기 때문이다.