[IDEM libro uicensimo nono ad edictum. ] §14.5.4.prSed si ex parte non modica sit heres scriptus filius, in arbitrio est creditoris, utrum pro portione hereditaria an in solidum eum conueniat.
[같은 저자, 고시 주해 제29권] 그러나 만일 아들이 적지 않은 상속분에 있어서 상속인으로 지정되었다면, 상속 지분에 따라 그를 제소할 것인지 아니면 전액에 대해 제소할 것인지는 채권자의 재량에 달려 있다.
sed et hic iudex aestimare debeat, ne forte in id quod facere potest debeat conueniri.
하지만 여기서도 법관은, 아마도 그가 변제 능력의 한도 내에서 제소되어야 하는 것은 아닌지 고려해야 한다.
§14.5.4.1Interdum autem et si exheredatus filius uel emancipatus sit, in solidum actio aduersus eum dabitur, ut puta si patrem familias se mentitus est, cum contraheretur cum eo: nam libro secundo digestorum Marcellus scripsit, etiamsi facere non possit, conueniendum propter mendacium.
그러나 때로는 아들이 상속인에서 제외되었거나 해방되었을지라도 그에 대해 전액 소송이 인정될 것인데, 예를 들어 그와 계약이 체결될 때 자신이 가부라고 거짓말을 한 경우가 그러하다. 왜냐하면 마르첼루스는 『학설휘찬』 제2권에서, 설령 그가 변제할 수 없더라도 그 거짓말로 인해 제소되어야 한다고 기록했기 때문이다.
§14.5.4.2Quamquam autem ex contractu in id quod facere potest actio in eum datur, tamen ex delictis in solidum conuenietur.
다만 계약으로부터는 그의 변제 능력의 한도 내에서 그에 대한 소송이 인정되지만, 불법행위로부터는 전액에 대해 제소될 것이다.
§14.5.4.3Soli autem filio succurritur, non etiam heredi eius: nam et Papinianus libro nono quaestionum scribit in heredem filii in solidum dandam actionem.
그러나 아들 본인에게만 구제가 주어지며 그의 상속인에게는 주어지지 않는다. 파피니아누스도 『질의집』 제9권에서 아들의 상속인에 대해서는 전액 소송이 제기되어야 한다고 기록하고 있기 때문이다.
§14.5.4.4Sed an etiam temporis haberi debeat ratio, ut, si quidem ex continenti cum filio agatur, detur actio in id quod facere potest, sin uero post multos annos, non debeat indulgeri? et mihi uidetur rationem habendam esse: in hoc enim causae cognitio uertitur.
그러나 시간도 고려되어야 하는가? 즉, 즉시 아들에 대해 소가 제기된다면 그의 변제 능력 한도 내에서 소송이 인정되지만, 만약 여러 해가 지난 후라면 그러한 혜택이 허용되어서는 안 되는 것인가? 나에게는 고려가 행해져야 한다고 생각된다. 왜냐하면 이 점에 사안의 심리가 걸려 있기 때문이다.
§14.5.4.5Is qui de peculio egit, cum posset quod iussu, in ea causa est, ne possit quod iussu postea agere, et ita Proculus existimat: sed si deceptus de peculio egit, putat Celsus succurrendum ei: quae sententia habet rationem.
명령에 따른 소를 제기할 수 있었음에도 특유재산에 관한 소를 제기한 자는, 나중에 명령에 따른 소를 제기할 수 없다는 지위에 놓이며, 프로쿨루스도 그렇게 생각한다. 그러나 만약 속아서 특유재산에 관한 소를 제기했다면, 첼수스는 그가 구제받아야 한다고 보는데, 이 견해는 타당하다.