[AFRICANUS libro octauo quaestionum. ]
[아프리카누스 저 『의문집』 제8권] 루키우스 티티우스는 스티쿠스를 선장으로 임명하였다.
§14.1.7.prLucius Titius Stichum magistrum nauis prae posuit: is pecuniam mutuatus cauit se in refectionem nauis eam accepisse: quaesitum est, an non aliter Titius exercitoria teneretur, quam si creditor probaret pecuniam in refectionem nauis esse consumptam.
그는 돈을 빌리며 선박 수리를 위해 그것을 수령하였다고 서면으로 약정하였다. 채권자가 그 돈이 선박 수리에 소비되었음을 증명하는 경우에만 티티우스가 선주 소송에 의해 책임을 지는지에 대해 질문이 제기되었다.
respondit creditorem utiliter acturum, si, cum pecunia crederetur, nauis in ea causa fuisset, ut refici deberet: etenim ut non oporteret creditorem ad hoc adstringi, ut ipse reficiendae nauis curam suscipiat et negotium domini gerat (quod certe futurum sit, si necesse habeat probare pecuniam in refectionem erogatam esse), ita illud exigendum, ut sciat in hoc se credere, cui rei magister quis sit praepositus, quod certe aliter fieri non potest, quam si illud quoque scierit necessariam refectioni pecuniam esse: quare etsi in ea causa fuerit nauis, ut refici deberet, multo tamen maior pecunia credita fuerit, quam ad eam rem esset necessaria, non debere in solidum aduersus dominum nauis actionem dari.
그는 답하기를, 돈이 대여될 당시에 선박이 수리되어야 할 상태에 있었다면 채권자는 유효하게 소송을 제기할 수 있을 것이다. 왜냐하면 채권자가 스스로 선박 수리의 관리를 맡아 주인의 사무를 관리하도록 강제되어서는 안 되는 것처럼(만약 돈이 수리에 지출되었음을 증명해야 한다면 확실히 그렇게 될 것이지만), 그가 선장이 어떤 목적을 위해 임명되었는지 알고 그 목적을 위해 자신이 대여한다는 점을 알도록 요구되어야 하기 때문이다. 그리고 이는 수리에 필요한 돈이라는 것을 그 역시 알고 있는 경우가 아니라면 확실히 불가능하다. 그러므로 비록 선박이 수리되어야 할 상태에 있었다 하더라도, 그 목적을 위해 필요한 것보다 훨씬 더 많은 돈이 대여되었다면, 선주에 대하여 연대하여 소송이 허용되어서는 안 된다.
§14.1.7.1Interdum etiam illud aestimandum, an in eo loco pecunia credita sit, in quo id, propter quod credebatur, comparari potuerit: quid enim, inquit, si ad uelum emendum in eiusmodi insula pecuniam quis crediderit, in qua omnino uelum comparari non poterat? et in summa aliquam diligentiam in ea creditorem debere praestare.
때로는 대여의 목적이 된 물건을 조달할 수 있는 장소에서 돈이 대여되었는지 여부도 평가되어야 한다. "왜냐하면" 그가 말하기를, "만약 돛을 구매하기 위해 돛을 전혀 조달할 수 없는 섬에서 누군가가 돈을 대여했다면 어떻게 되겠는가?" 요컨대, 채권자는 이 점에 있어서 일정한 주의를 기울여야 한다.
§14.1.7.2Eadem fere dicenda ait et si de institoria actione quaeratur: nam tunc quoque creditorem scire debere necessariam esse mercis comparationem, cui emendae seruus sit praepositus, et sufficere, si in hoc crediderit, non etiam illud exigendum, ut ipse curam suscipiat, an in hanc rem pecunia eroganda est.
그는 점포주 소송에 대해 묻는 경우에도 거의 같은 말을 해야 한다고 한다. 왜냐하면 그때도 채권자는 노예가 그것을 구매하기 위해 임명된 물건의 조달이 필요하다는 것을 알아야 하고, 이 목적을 위해 대여했다면 충분하며, 그 돈이 실제로 이 일에 지출되는지 여부까지 스스로 책임을 지도록 요구해서는 안 되기 때문이다.