Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §14.1.1.12-14.1.1.25

선장의 권한 범위와 운항자 및 주인의 책임 한계

9271개 구절 중 2183번째 · 라틴어

요약

선박운항자의 책임은 선장의 임명 시 정해진 권한에 의해 제한되며, 권력 하에 있는 자가 운항하는 경우 가주나 주인의 책임이 동의 여부에 따라 전액 책임(in solidum)과 특유재산 책임(in peculium)으로 구분됨을 규정한다.

[ULPIANUS libro uicensimo octauo ad edictum. ] §14.1.1.12Igitur praepositio certam legem dat contrahentibus.
따라서 임명은 계약 상대방들에게 특정한 조건을 부여한다.
quare si eum praeposuit naui ad hoc solum, ut uecturas exigat, non ut locet (quod forte ipse locauerat), non tenebitur exercitor: si magister locauerit: uel si ad locandum tantum, non ad exigendum, idem erit dicendum: aut si ad hoc, ut uectoribus locet, non ut mercibus nauem praestet, uel contra, modum egressus non obligabit exercitorem: sed et si ut certis mercibus eam locet, praepositus est, puta legumini, cannabae, ille marmoribus uel alia materia locauit, dicendum erit non teneri.
그러므로 만약 그를 배에 임명한 것이 단지 운임을 징수하기 위함이지 임대하기 위함이 아니라면(어쩌면 운항자 자신이 이미 임대했을 수도 있다), 설령 선장이 임대했다 하더라도 선박운항자는 책임을 지지 않는다. 또는 단지 임대하기 위함이지 운임을 징수하기 위함이 아닌 경우에도 마찬가지로 말해야 한다. 혹은 여객에게 임대하기 위함이지 화물을 위해 배를 제공하기 위함이 아닌 경우, 또는 그 반대의 경우, 그 한계를 벗어난 자는 선박운항자를 구속하지 않는다. 게다가 특정 화물, 예컨대 두류나 대마를 위해 배를 임대하도록 임명되었는데 그가 대리석이나 다른 자재를 위해 임대했다면, 책임을 지지 않는다고 말해야 한다.
quaedam enim naues onerariae, quaedam (ut ipsi dicunt) ἐπιβατηγοὶ sunt: et plerosque mandare scio, ne uectores recipiant, et sic, ut certa regione et certo mari negotietur, ut ecce sunt naues, quae Brundisium a Cassiopa uel a Dyrrachio uectores traiciunt ad onera inhabiles, item quaedam fluuii capaces ad mare non sufficientes.
왜냐하면 어떤 배는 화물선이고 어떤 배는 (그들이 말하듯) 여객선이기 때문이다. 그리고 나는 많은 이들이 여객을 받지 않도록, 그리고 특정 지역과 특정 바다에서만 영업하도록 위임한다는 것을 알고 있다. 예컨대 카시 오파나 디라키움에서 브룬디시움으로 여객을 수송하지만 화물에는 부적합한 배가 있고, 마찬가지로 강에는 충분하지만 바다에는 적합하지 않은 배가 있는 것처럼 말이다.
§14.1.1.13Si plures sint magistri non diuisis officiis, quodcumque cum uno gestum erit, obligabit exercitorem: si diuisis, ut alter locando, alter exigendo, pro cuiusque officio obligabitur exercitor.
만약 직무를 분할하지 않은 채 여러 선장이 있다면, 그중 일인과 행해진 모든 거래는 선박운항자를 구속한다. 만약 직무가 분할되어 일인은 임대를, 타인은 운임 징수를 담당한다면, 각자의 직무에 따라 선박운항자가 책임을 진다.
§14.1.1.14Sed et si sic praeposuit, ut plerique faciunt, ne alter sine altero quid gerat, qui contraxit cum uno sibi imputabit.
그러나 많은 이들이 하듯이, 일인이 타인 없이는 아무것도 하지 못하도록 임명했다면, 일인과 계약한 자는 그 불이익을 스스로 감수해야 한다.
§14.1.1.15Exercitorem autem eum dicimus, ad quem obuentiones et reditus omnes perueniunt, siue is dominus nauis sit siue a domino nauem per auersionem conduxit uel ad tempus uel in perpetuum.
그러나 우리는 선박운항자란 모든 수입과 수익이 귀속되는 자를 말한다고 한다. 그가 배의 소유주이든, 소유주로부터 일괄 임차를 통해 기간을 정하거나 영구히 배를 임차한 자이든 상관없다.
§14.1.1.16Parui autem refert, qui exercet masculus sit an mulier, pater familias an filius familias uel seruus: pupillus autem si nauem exerceat, exigemus tutoris auctoritatem.
배를 운항하는 자가 남성이든 여성이든, 가주이든 가자이든 노예이든 거의 중요하지 않다. 다만 피후견인이 배를 운항하는 경우에는 후견인의 인가를 요구할 것이다.
§14.1.1.17Est autem nobis electio, utrum exercitorem an magistrum conuenire uelimus.
그러나 우리에게는 선박운항자와 선장 중 누구를 상대로 소송을 제기할지 선택권이 있다.
§14.1.1.18Sed ex contrario exercenti nauem aduersus eos, qui cum magistro contraxerunt, actio non pollicetur, quia non eodem auxilio indigebat, sed aut ex locato cum magistro, si mercede operam ei exhibet, aut si gratuitam, mandati agere potest.
그러나 반대로 선장과 계약한 자들에 대하여 배를 운항하는 자에게는 소송이 약속되지 않는데, 이는 운항자가 동일한 구제를 필요로 하지 않기 때문이다. 즉, 만약 선장이 임금을 받고 그에게 노무를 제공한다면 선장과의 임대차 소송으로, 무상이라면 위임 소송으로 제기할 수 있다.
solent plane praefecti propter ministerium annonae, item in prouinciis praesides prouinciarum extra ordinem eos iuare ex contractu magistrorum.
분명히 식량 공급 업무 때문에 장관들이, 마찬가지로 속주에서는 속주 총독들이 선장들의 계약에 기초하여 이례적 절차로 그들을 조력하는 것이 관례이다.
§14.1.1.19Si is, qui nauem exercuerit, in aliena potestate erit eiusque uoluntate nauem exercuerit, quod cum magistro eius gestum erit, in eum, in cuius potestate is erit qui nauem exercuerit, iudicium datur.
만약 배를 운항한 자가 타인의 권력 하에 있고 그의 동의 하에 배를 운항했다면, 그의 선장과 행해진 거래에 대하여 배를 운항한 자를 권력 하에 둔 자를 상대로 소송이 허용된다.
§14.1.1.20Licet autem detur actio in eum, cuius in potestate est qui nauem exercet, tamen ita demum datur, si uoluntate eius exerceat.
그러나 배를 운항하는 자를 권력 하에 둔 자를 상대로 소송이 허용된다 할지라도, 이는 그의 동의 하에 운항하는 경우에만 허용된다.
ideo autem ex uoluntate in solidum tenentur qui habent in potestate exercitorem, quia ad summam rem publicam nauium exercitio pertinet.
그리고 운항자를 권력 하에 둔 자들이 동의에 기초하여 전액 책임을 지는 것은 배의 운항이 국가의 중대한 공익에 관계되기 때문이다.
at institorum non idem usus est: ea propter in tributum dumtaxat uocantur, qui contraxerunt cum eo, qui in merce peculiari sciente domino negotiatur.
하지만 상점 지배인의 경우에는 동일한 유용성이 없다. 그러므로 주인의 지득 하에 특유재산인 상품으로 영업하는 자와 계약한 자들은 단지 배분소송에 소환될 뿐이다.
sed si sciente dumtaxat, non etiam uolente cum magistro contractum sit, utrum quasi in uolentem damus actionem in solidum an uero exemplo tributoriae dabimus? in re igitur dubia melius est uerbis edicti seruire et neque scientiam solam et nudam patris dominiue in nauibus onerare neque in peculiaribus mercibus uoluntatem extendere ad solidi obligationem.
그런데 만약 주인이 단지 지득했을 뿐 동의하지는 않은 상태에서 선장과 계약이 체결되었다면, 우리는 동의한 자를 상대로 하듯 전액 소송을 허용해야 하는가, 아니면 배분소송의 예에 따라 허용해야 하는가? 따라서 의심스러운 상황에서는 고시의 문언에 따르는 것이 더 나으며, 배에 있어서 아버지나 주인의 단순하고 정제되지 않은 지득에 무거운 책임을 지우지 않고, 특유재산 상품에 있어서 동의를 전액 의무로 확장하지 않는 것이 좋다.
et ita uidetur et Pomponius significare, si sit in aliena potestate, si quidem uoluntate gerat, in solidum eum obligari, si minus, in peculium.
그리고 폼포니우스도 이처럼 시사하는 것으로 보인다. 즉, 타인의 권력 하에 있는 경우, 동의 하에 행한다면 전액에 대해 책임을 지고, 그렇지 않다면 특유재산의 한도 내에서 책임을 진다고 말이다.
§14.1.1.21In potestate autem accipiemus utriusque sexus uel filios uel filias uel seruos uel seruas.
권력 하에 있는 자로서는 남녀 양성의 자녀나 남녀 노예를 모두 이해할 것이다.
§14.1.1.22Si tamen seruus peculiaris uolente filio familias in cuius peculio erat, uel seruo uicarius eius nauem exercuit, pater dominusue, qui uoluntatem non accommodauit, dumtaxat de peculio tenebitur, sed filius ipse in solidum.
그러나 만약 특유재산에 속하는 노예가 그를 자신의 특유재산으로 가졌던 가자의 동의 하에, 또는 노예의 대리노예가 배을 운항했다면, 동의를 제공하지 않은 아버지나 주인은 단지 특유재산의 한도 내에서 책임을 지지만, 가자 자신은 전액 책임을 진다.
plane si uoluntate domini uel patris exerceant, in solidum tenebuntur et praeterea et filius, si et ipse uoluntatem accommodauit, in solidum erit obligatus.
분명히 주인이나 아버지를 기쁘게 하는 동의 하에 그들이 운항한다면 전액 책임을 질 것이며, 나아가 가자 또한 그 자신도 동의를 제공했다면 전액 의무를 질 것이다.
§14.1.1.23Quamquam autem, si cum magistro eius gestum sit, dumtaxat pollicetur praetor actionem, tamen, ut Iulianus quoque scribsit, etiamsi cum ipso exercitore sit contractum, pater minusue in solidum tenebitur.
그러나 비록 그의 선장과 거래가 행해진 경우에만 법무관이 소송을 약속한다 할지라도, 율리아누스도 썼듯이, 설령 운항자 자신과 계약이 체결되었다 하더라도 아버지나 주인은 전액 책임을 진다.
§14.1.1.24Haec actio ex persona magistri in exercitorem dabitur, et ideo, si cum utro eorum actum est, cum altero agi non potest.
이 소송은 선장의 인격을 기초로 선박운항자를 상대로 허용되므로, 그들 중 어느 일방을 상대로 소송이 제기되었다면 타방을 상대로는 소송을 제기할 수 없다.
sed si quid sit solutum, si quidem a magistro ipso iure minuitur obligatio: sed et si ab exercitore, siue suo nomine, id est propter honorariam obligationem, siue magistri nomine soluerit, minuetur obligatio, quoniam et alius pro me soluendo me liberat.
그러나 만약 어떠한 변제가 이루어졌다면, 그것이 선장 자신에 의한 것이라면 당연의 법에 의해 의무가 소멸한다. 하지만 선박운항자에 의해서, 그 자신의 이름으로(즉 고시법상의 의무 때문에)이든 선장의 이름으로이든 변제되었다면 의무는 감소할 것인데, 타인이 나를 위해 변제함으로써도 나를 면책시키기 때문이다.
§14.1.1.25Si plures nauem exerceant, cum quolibet eorum in solidum agi potest,
만약 여러 사람이 배를 운항하고 있다면, 그들 중 누구를 상대로든 전액 소송을 제기할 수 있는데,

어휘·문법 주석

  1. §14.1.1.12modum egressus — modum(한계, 대격)과 egredior(벗어나다)의 완료분사 egressus(주격 남성 단수)로 이루어져 있다. '설정된 한계를 벗어난 선장'을 뜻하며, 문맥상 생략된 주어를 수식하는 형용사구로 기능한다.
  2. §14.1.1.18extra ordinem eos iuare — extra ordinem은 '통상적 소송 절차 밖에서(비상심판 절차로)'를 뜻하는 법률 부사구이다. iuare(iuuare의 이형, 구제하다/돕다)는 대격 주어 eos(선박운항자들)를 동반하는 대격 부정사 구조를 취하여 주동사 solent에 걸린다.
  3. §14.1.1.20in solidum... in peculium — 로마법상 책임 범위의 대비이다. in solidum은 '전액에 대하여' 지는 전액 책임을 의미하며, in peculium은 가주나 주인이 노예나 가자에게 허용한 '특유재산(페쿨리움)의 한도 내에서'만 지는 유한책임을 뜻한다.
  4. §14.1.1.24ipso iure... honorariam obligationem — 시민법상의 당연 소멸(ipso iure)과 고시법(명예법)상의 부가적 의무(honoraria obligatio)의 대비이다. 주채무자인 선장이 변제하면 시민법상 당연히 채무가 소멸하지만, 운항자의 변제는 고시법상의 책임에 기초하여 행해지며 이 또한 전체 채무를 소멸(감소)시키는 효과를 가진다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §14.1.1.12-14.1.1.25. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:14.1.1.12-14.1.1.25

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.