[SCAEUOLA libro quinto digestorum. ] §13.7.43.prLocum purum pignori creditori obligauit eique instrumentum emptionis tradidit: et cum eum locum inaedificare uellet, mota sibi controuersia a uicino de latitudine, quod alias probare non poterat, petit a creditore, ut instrumentum a se traditum auctoritatis exhiberet: quo non exhibente minorem locum aedificauit atque ita damnum passus est.
어떤 사람이 나대지를 채권자에게 담보로 제공하고 그에게 매수 증서를 인도하였다. 그가 그 토지 위에 건축을 하려고 했을 때, 이웃으로부터 너비에 관하여 분쟁이 제기되었는데, 그가 다른 방법으로는 이를 입증할 수 없었기 때문에, 그는 채권자에게 자신이 인도했던 권리 증서를 제시해 줄 것을 청구하였다. 채권자가 이를 제시하지 않았기 때문에 그는 더 좁은 공간에 건축을 하였고 이로 인해 손해를 입었다.
quaesitum est, an, si creditor pecuniam petat uel pignus uindicet, doli exceptione posita iudex huius damni rationem habere debeat.
채권자가 돈을 청구하거나 질물을 회수하려고 소송을 제기할 때, 기망의 항변이 제기된다면 판사가 이 손해를 고려해야 하는지 질문되었다.
respondit, si operam non dedisset, ut instrumenti facultate subducta debitor caperetur, posse debitorem pecunia soluta pigneraticia agere: opera autem in eo data tunc et ante pecuniam solutam in id quod interest cum creditore agi.
답변하기를, 만약 채권자가 증서를 사용할 기회를 박탈함으로써 채무자가 불이익을 당하도록 의도적으로 도모하지 않았다면, 채무자는 돈을 변제한 후에 질권 소송을 제기할 수 있다. 그러나 이 일에 있어 의도적인 도모가 있었다면, 그때에는 또한 돈을 변제하기 전이라도 이행이익에 관하여 채권자를 상대로 소송을 제기할 수 있다.
§13.7.43.1Titius cum pecuniam mutuam accepit a Gaio Seio sub pignore culleorum: istos culleos cum Seius in horreo haberet, missus ex officio annonae centurio culleos ad annonam sustulit ac postea instantia Gaii Seii creditoris reciperati sunt: quaero, intertrituram, quae ex operis facta est, utrum Titius debitor an Seius creditor adgnoscere debeat.
티티우스가 가이우스 세이우스로부터 가죽 자루들을 질물로 제공하고 돈을 차용하였다. 세이우스가 그 가죽 자루들을 창고에 보관하고 있을 때, 식량국에서 파견된 백인대장이 식량 공급을 위해 그 가죽 자루들을 압수하였고, 그 후 채권자 가이우스 세이우스의 독촉에 의해 그것들이 회수되었다. 질문한다. 그 사용으로 인해 발생한 마손을 채무자 티티우스와 채권자 세이우스 중 누가 부담해야 하는가?
respondit secundum ea quae proponerentur ob id, quod eo nomine intertrimenti accidisset, non teneri.
답변하기를, 제시된 사실들에 따르면 그 명목으로 발생한 마손에 대하여 채권자는 책임을 지지 않는다.