Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §13.6.18.pr-13.6.18.4

사용대차의 주의의무 기준과 차주의 반대 청구

9271개 구절 중 2133번째 · 라틴어

요약

가이우스는 사용대차에서의 주의의무 기준(매우 꼼꼼한 가장의 주의)을 규정하고, 당사자 쌍방에게 이익이 있는 경우의 책임 범위, 아퀼리우스법과의 경합, 차주가 대주에게 청구할 수 있는 비용 상환 및 하자 있는 그릇에 대한 손해배상 청구, 그리고 상계와 반대의 소송의 관계를 설명한다.

[GAIUS libro nono ad edictum prouinciale. ] §13.6.18.prIn rebus commodatis talis diligentia praestanda est, qualem quisque diligentissimus pater familias suis rebus adhibet, ita ut tantum eos casus non praestet, quibus resisti non possit, ueluti mortes seruorum quae sine dolo et culpa eius accidunt, latronum hostiumue incursus, piratarum insidias, naufragium, incendium, fugas seruorum qui custodiri non solent.
[가이우스, 지방고시주해 제9권]\n\n사용대차물에 있어서는 매우 꼼꼼한 가장이 자기 물건에 대하여 기울이는 것과 같은 주의가 제공되어야 하므로, 저항할 수 없는 그러한 우연한 사고들, 예컨대 그의 악의나 과실 없이 발생한 노예들의 사망, 강도나 적들의 습격, 해적들의 매복, 난파, 화재, 감시받는 습관이 없는 노예들의 도망 등에 대해서만 책임을 면할 정도이다.
quod autem de latronibus et piratis et naufragio diximus, ita scilicet accipiemus, si in hoc commodata sit alicui res, ut eam rem peregre secum ferat: alioquin si cui ideo argentum commodauerim, quod is amicos ad cenam inuitaturum se diceret, et id peregre secum portauerit, sine ulla dubitatione etiam piratarum et latronum et naufragii casum praestare debet.
그런데 우리가 강도와 해적 및 난파에 대해 말한 것은, 물론 어떤 사람에게 그 물건을 여행 중에 휴대하도록 하기 위해 사용대차된 경우에 한하여 그렇게 이해할 것이다. 그렇지 않고 만약 누군가가 친구들을 저녁 식사에 초대하겠다고 말하여 내가 그에게 은식기를 사용대차해 주었는데 그가 그것을 여행 중에 휴대하였다면, 의문의 여지 없이 그는 해적과 강도 및 난파의 사고에 대해서도 책임을 져야 한다.
haec ita, si dumtaxat accipientis gratia commodata sit res.
이는 오직 차주의 이익을 위해서만 물건이 사용대차된 경우에 그러하다.
at si utriusque, ueluti si communem amicum ad cenam inuitauerimus tuque eius rei curam suscepisses et ego tibi argentum commodauerim, scriptum quidem apud quosdam inuenio, quasi dolum tantum praestare debeas: sed uidendum est, ne et culpa praestanda sit, ut ita culpae fiat aestimatio, sicut in rebus pignori datis et dotalibus aestimari solet. §13.6.18.1Siue autem pignus siue commoda res siue deposita deterior ab eo qui acceperit facta sit, non solum istae sunt actiones, de quibus loquimur, uerum etiam legis Aquiliae: sed si qua earum actum fuerit, aliae tolluntur. §13.6.18.2Possunt iustae causae interuenire, ex quibus cum eo qui commodasset agi deberet: ueluti de impensis in ualetudinem serui factis quaeue post fugam requirendi reducendique eius causa factae essent: nam cibariorum impensae naturali scilicet ratione ad eum pertinent, qui utendum accepisset.
그러나 만약 쌍방 모두의 이익을 위한 것이라면, 예컨대 우리가 공통의 친구를 저녁 식사에 초대하고 당신이 그 일의 주선을 맡았으며 내가 당신에게 은식기를 사용대차해 준 경우라면, 일부 저술가들의 책에는 당신이 악의에 대해서만 책임을 져야 하는 것처럼 쓰여 있는 것을 발견하지만, 과실에 대해서도 책임을 져야 하는 것은 아닌지, 그리하여 질물이나 지참금으로 제공된 물건에서 평가되는 것과 같이 과실에 대한 평가가 이루어져야 하는 것은 아닌지 검토되어야 한다.\n\n한편 질물이든 사용대차물이든 기탁물이든 인도받은 자에 의해 상태가 악화된 경우, 우리가 말하고 있는 이 소송들뿐만 아니라 아퀼리우스법에 따른 소송도 제기될 수 있다. 그러나 이것들 중 어느 하나로 소송이 제기되면 다른 소송들은 소멸한다.\n\n사용대차해 준 자를 상대로 소송을 제기해야 할 정당한 사유가 발생할 수 있으니, 예컨대 노예의 치료를 위해 지출된 비용이나 도망친 후 그를 수색하고 데려오기 위해 지출된 비용이 그러하다. 왜냐하면 식비 지출은 자연스러운 이치상 당연히 사용하기 위해 인도받은 자에게 속하기 때문이다.
sed et id, quod de impensis ualetudinis aut fugae diximus, ad maiores impensas pertinere debet: modica enim impendia uerius est, ut sicuti cibariorum ad eundem pertineant. §13.6.18.3Item qui sciens uasa uitiosa commodauit, si ibi infusum uinum uel oleum corruptum effusumue est, condemnandus eo nomine est. §13.6.18.4Quod autem contrario iudicio consequi quisque potest, id etiam recto iudicio, quo cum eo agitur, potest saluum habere iure pensationis.
하지만 우리가 치료비나 도망 비용에 관해 말한 것도 더 큰 지출에 적용되어야 한다. 왜냐하면 소액의 지출은 식비와 마찬가지로 동일인에게 속한다고 보는 것이 더 타당하기 때문이다.\n\n또한 결함이 있는 그릇임을 알면서도 사용대차해 준 자는, 거기에 부은 포도주나 기름이 상하거나 쏟아진 경우 그 명목으로 배상 판결을 받아야 한다.\n\n그리고 누구든지 반대의 소송으로 얻을 수 있는 것은 그를 상대로 소송이 제기되는 본래의 소송에서도 상계의 권리에 의해 확보할 수 있다.
sed fieri potest, ut amplius esset, quod inuicem aliquem consequi oporteat, aut iudex pensationis rationem non habeat, aut ideo de restituenda re cum eo non agatur, quia ea res casu intercidit aut sine iudice restituta est: dicemus necessariam esse contrariam actionem.
그러나 상호간에 얻어야 할 액수가 더 많거나, 판사가 상계를 고려하지 않거나, 혹은 그 물건이 우연히 멸실되었거나 재판 없이 반환되었기 때문에 물건의 반환을 청구하는 소송이 그를 상대로 제기되지 않는 일이 일어날 수 있다. 이때는 반대의 소송이 필요하다고 우리는 말할 것이다.

어휘·문법 주석

  1. 13.6.18.prtalis diligentia praestanda est, qualem quisque diligentissimus pater familias suis rebus adhibet — 사용대차(차주가 일방적으로 이익을 얻는 무상 계약)에서의 주의의무 기준으로 '매우 꼼꼼한 가장'이 기울여야 할 주의(최선의 주의의무)를 요구하고 있으며, 이것이 불가항력(casus fortuitus)을 제외한 과실(culpa) 책임의 판단 기준이 된다.
  2. 13.6.18.prsed uidendum est, ne et culpa praestanda sit — 'uidendum est'에 의해 인도되는 'ne'절은 우려나 부정의 뉘앙스를 동반하는 간접의문문으로, '과실에 대해서도 책임을 져야 하는 것은 아닌지 검토되어야 한다'로 해석된다.
  3. 13.6.18.4iure pensationis — '상계의 권리에 의해'. 피고가 본래의 소송(rectum iudicium)에서 원고에 대해 가지는 반대 채권(반대의 소송의 대상)을 주장하여 채무액을 감쇄시킬 수 있는 법리를 가리킨다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §13.6.18.pr-13.6.18.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:13.6.18.pr-13.6.18.4

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.